Skip navigation

Category Archives: Rotterdam

ROTTERDAM – Bij de zeer zware storm (windkracht 11) die vandaag ons land trof zijn zeker zeventien mensen om het leven gekomen. Volgens het KNMI in De Bilt gaat het om een van de zwaarste stormen van de laatste decennia.

De storm zorgde voor waarschijnlijk honderden miljoenen guldens schade. Huizen raakten beschadigd,  vrachtwagens werden omvergeblazen en vele honderden bomen werden omgeblazen.

Bij de hulpdiensten in Rotterdam zijn alleen al duizend meldingen van stormschade binnengekomen.

In Rotterdam kwamen twee mensen om het leven. Bij de Waalhaven in Rotterdam verongelukte een 46-jarige man, toen hij werd geraakt door een container die van een stapel afwaaide. Op de Delftweg in Rotterdam overleed een 30-jarige man, omdat er een boom op zijn auto viel.

In Noordwijk kwamen drie brandweerlieden om bij een brand in hotel Huis ter Duin. Het vuur breidde zich veel sneller uit dan aanvankelijk was verwacht. De brandweer besloot daarop terug te trekken uit het gebouw. De drie slachtoffers konden niet meer ontsnappen.

Gevaar

De situatie is nog steeds onveilig op straat. In het centrum van Rotterdam zijn meerdere straten afgesloten, zoals de Coolsingel, het Hofplein en het Weena. De kans dat er in de buurt zware bouwmaterialen zouden neerkomen.

Daarbij wordt er vooral angstvallig gekeken naar het gebouw Delftse Poort, dat nog in aanbouw is. Aan Het Vrije Volk laat de uitvoerder weten “dat er nu van alles naar beneden kan komen.”

Bij het Marconiplein zijn kantoorgebouwen ontruimd, omdat stukken steen uit de muur losgeraakt waren door de storm. Fietsers zijn daarbij geraakt door glas en stenen.

Medewerkers van het WTC-gebouw aan de Coolsingel zijn eerder naar huis gegaan, omdat volgens Het Vrije Volk, ze misselijk zijn geworden van het heen en weer zwabberende gebouw. Volgens medewerkers in het gebouw schommelden de schilderijen aan de muren en klotste het water tegen de zijkanten van de wc-potten.

In de haven is de chaos enorm. Alleen al acht zeeschepen sloegen los van hun anker. Datzelfde gold voor 30 binnenschepen. Bij Ouddorp is het kraanschip Eerland Rotterdam gestrand.

Schade

Een deel van de Schietribune van Het Kasteel, de thuishaven van Sparta, liet tijdens de storm los. “Ik schat dat de schade in de tonnen loopt”, liet Ad Lam van Sparta weten.

“Het is een godsgeluk dat dit niet op zondag gebeurt.”

Ad Lam, administratie Sparta (Het Vrije Volk, 26-01-1990)

In Rotterdam liep het begin van het Filmfestival IFFR in de soep door de storm. De auto die de kopie van de film uit Amsterdam zou brengen, kwam vast te staan in het verkeer.

Ook de glastuinbouw is hard getroffen. Volgens De Hagelunie, de marktleider op het gebied van agrarische verzekeringen, ligt de schade in de tuinbouwsector op zeker tientallen miljoenen guldens.

In Binnenmaas raakte een man bekneld met zijn benen tussen de wieken van een draaiende molen. In Zuid-Beijerland ging de molen Landzigt in vlammen op. De wieken waren zo hard gaan waaien in de storm, dat er brand was ontstaan.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Verkeer

Ondanks een oproep om niet de weg op te gaan, stond er voor driehonderd kilometer file. Veel files werden veroorzaakt door ongelukken, bijvoorbeeld door omgewaaide vrachtwagen. Zeker 130 vrachtwagens, opleggers en caravans gingen omver. In onze regio waren onder meer de Moerdijkbrug en de Beneluxtunnel urenlang afgesloten. De verwachting is dat pas in de loop van de nacht alle files verholpen. Zijn.

Treinverkeer is op dit moment helemaal onmogelijk. Op zeker veertig plekken zijn de bovenleidingen gebroken. Het gaat mogelijk nog dagen duren voordat alle problemen verholpen zijn.

Op de grote stations in ons land zijn nog steeds vele honderden gestrande reizigers aanwezig. Sinds het begin van de avond is er nog een dieseltrein naar Dordrecht vertrokken, net als wat bussen naar Delft en Breda.

Toch is de stemming redelijk goed. Een groepje scholieren gaat in de loop van de avond in de stationshal zitten, rondom een jongen met een gitaar, laat de verslaggever van NRC Handelsblad weten. Toch slaat de stemming om, als de NS laat weten dat er die avond geen enkele trein meer zal rijden. “Ik zou niet weten waar ik zou moeten slapen”, zegt een meisje uit Voorschoten tegen NRC Handelsblad. “Als ik mijn moeder bel raakt die alleen maar in paniek.”

De NS heeft een slaaptrein vanuit Hoek van Holland naar Rotterdam gereden, zodat de reizigers niet in de stationshal hoeven te overnachten. Ook hotels in de buurt van het station hebben – soms voor gereduceerd tarief, soms zelfs voor niets – kamers aangeboden. In het Groothandelsgebouw werden door de NS zalen gehuurd om mensen in onder te brengen.

De meeste mensen hebben nu een plek om de nacht door te brengen. Een belangrijke vraag blijft echter onbeantwoord: hoe komen deze mensen morgen thuis?

De storm van 25 januari 1990. Bron: KNMI

Hoe ging het verder?

Het dodental van de zeer zware storm lag uiteindelijk op 17, alhoewel op sommige plaatsen ook 19 wordt genoemd. In heel Europa komen bijna honderd mensen om.

De maximale windkracht was uiteindelijk windkracht 11. Er werd nog even gewaardschuwd voor windkracht 12, maar dat werd net niet gehaald.

Volgens het KNMI was de schade zo groot omdat de storm op zijn hoogtepunt was tijdens de avondspits.

Uit onderzoek bleek dat veel mensen de waarschuwingen voor de storm hadden onderschat. Het was dan ook de aanleiding voor de weerwaarschuwingen met speciale kleurcodes, zoals code Oranje en code Rood.

Bronnen:

NRC Handelsblad – 26-01-1990 – Na koude nacht is verbondenheid weg

Het Vrije Volk – 26-01-1990 – Grote chaos en 19 doden door zware storm

KNMI – 18-01-2008 – Zwaarste storm in decennia van 25 januari 1990

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 24-01-2020

Verhaalnummer: 145



ROTTERDAM – Wat een bijzondere avond had moeten worden, met veel emoties, werd uiteindelijk een beetje een teleurstelling. De benefietwedstrijd tussen het Kleurrijk Elftal en Oranje, waarbij het geld naar de nabestaanden van de SLM-Ramp gaat, werd gespeeld in een stadion nauwelijks gevuld was. In de Kuip zagen achtduizend mensen het Kleurrijk Elftal winnen met 2-1.

En daarmee lag de opbrengst van de benefietwedstrijd ook stukken lager dan aanvankelijk werd gehoopt. Een volle Kuip had de Stichting Fonds Vliegramp Zanderij miljoenen guldens opgeleverd. Maar nu kunnen de nabestaanden rekenen op zo’n 400.000 gulden. Over de verdeelsleutel van het geld is nog niets bekend.

Afgelopen zomer stortte in Zanderij (Suriname) een toestel neer van SLM. Daarbij kwamen 175 mensen om het leven. Onder de slachtoffers was ook een deel van de selectie van het Kleurrijk Elftal, een groep voetballers met een Surinaamse achtergrond. Ze zouden in Suriname wat wedstrijden spelen.

LEES OOK: Vliegtuigcrash SLM bij Zanderij: meer dan 170 doden

Initiatief

In de weken na de vliegramp werd het initiatief genomen om een benefietwedstrijd te spelen. Maar in de aanloop naar de wedstrijd van vanavond, zijn zoveel verkeerde beslissingen genomen, dat een vrijwel leeg stadion het gevolg was.

Een van de belangrijkste oorzaken was de locatie. Terwijl de grootste Surinaamse gemeenschap in ons land in Amsterdam woont, werd verkozen om de wedstrijd in Rotterdam te spelen. Het stadion was gratis aangeboden. Alleen de kosten voor het personeel moest betaald worden.

Maar dat was niet de enige reden, liet penningmeester Essed van het fonds weten.

“Het moet geen Surinaams onderonsje worden, maar ook een Nederlandse zaak en dat is ook een reden om niet te kiezen voor de stad met het grootste aantal Surinaamse bewoners.”

(A.M. Essed in NRC Handelsblad, 21-09-1989)

Maar de niet-Surinamers liepen niet warm voor de wedstrijd. Zij maakten ongeveer een kwart uit van de bezoekers in het stadion.

Daarnaast waren de prijskaartjes voor de wedstrijd vrij prijzig. De goedkoopste zitplaatsen kosten veertig gulden. Die prijzen waren maanden geleden al vastgesteld.

Essed geeft toe dat hij aanvankelijk had gerekend op ongeveer 35.000 bezoekers. Dat het er nu zoveel minder zijn, heeft volgens de penningmeester er mee te maken dat het al twee-en-een-halve maand na de vliegramp is. Daardoor is de belangstelling wat weggeëbd.

De afgelopen dagen werd nog een grote reclamecampagne op poten gezet, om de kaartverkoop te stimuleren.

De geringe publieke belangstelling kwam niet als een verrassing. De organisatie koos er uiteindelijk voor om aan de NOS te vragen om de wedstrijd live op televisie uit te zenden. Normaal wordt dat alleen gedaan als de wedstrijd uitverkocht is. Tegelijkertijd werden de kijkers gevraagd om als een soort ‘kijkgeld’ tien gulden over te maken op Giro 939 van de Stichting Fonds Vliegramp Zanderij.

Geen feestje buiten het stadion

Ook buiten het stadion was het niet het feestje wat je rondom een Surinaamse wedstrijd mag verwachten. Er zouden allerlei kraampjes bij het stadion staan met etenswaar, maar de middenstanders lieten het afweten. Gesprekken over een garantie dat ze – ook bij een geringe belangstelling – niet met etenswaar zouden blijven zitten, liepen op niets uit. Daarop bleven ze weg.

Een van de bezoekers zegt tegen het Vrije Volk dat ook het vroege begintijdstip van half negen. “Surinamers hebben de traditie om laat te komen”, zegt een man tegen Het Vrije Volk.

Toch geslaagd

Toch spraken de hoofdrolspelers over een ‘geslaagde avond’. Zeker sportief gezien. Oranje kwam in de eerste helft op voorsprong na een droge schuiver van Ronald Koeman. Pal na rust maakte Hennie Meijer de gelijkmaker. Later zorgde Frank Rijkaard voor de winnende goal.

De sfeer in het stadion was, ondanks de vele lege stoelen, nog best aardig. Muziekgroepen en cheerleaders zorgden ervoor dat er toch nog sprake was van wat gezelligheid.

De wedstrijd had alle ingrediënten van een benefietwedstrijd: nauwelijks overtredingen en zo af en toe ging de trukendoos volledig open. Bondscoach Thijs Libregts en tijdelijk Kleurrijk Elftal-trainer Kees Rijvers stelden vast dat het een vermakelijke wedstrijd was.

Onder de toeschouwers waren verder kroonprins Willem Alexander, minister Kok van Financiën en de geblesseerde topspelers Ruud Gullit en Marco van Basten. Ook opmerkelijk was de aanwezigheid van Edu Nandlal en Radjin de Haan. Nandlal zit in een rolstoel na een gedeeltelijke dwarslaesie.

Maar ondanks alle goede bedoelingen bleven de lege stoeltjes een vervelend zicht voor zo’n goedbedoeld evenement. Maar een agent voor het stadion kon er nog vrij droog tegenaan kijken. Tegen Het Vrije Volk maakte hij de opmerking dat ‘het bij wedstrijden van Feyenoord net zo druk is’. De afgelopen weken komen er bij de stadionclub ook nauwelijks meer dan 10.000 toeschouwers.

Kleurrijk Elftal – Nederlands Elftal 2-1 (0-1)

23. Ronald Koeman 0-1, 46. Meijer 1-1, 68. Rijkaard 2-1. Scheidsrechter: Van Langenhove (Bel). Toeschouwers: 8.000.

Kleurrijk Elftal: Menzo; De Jong, Fraser (68. Haatrecht), Vink en Nortan; Winter, Rijkaard (87. Liesdek) en Vanenburg; Blackson (46. Monkou), Meijer en Roy (77. Blinker).

Nederlands Elftal: Van Breukelen (46. Hiele); Van Tiggelen, Ronald Koeman (46. Rutten) en Rutjes (46. Verkuyl); Van Aerle, Wouters, Been (57. Van Loen) en Krüzen (46. Huistra); Van ’t Schip, Kieft (46. Bosman) en Rob Witschge (74. Vurens).


Bronnen:

NRC Handelsblad – 21-09-1989 – Opkomst bij Kleurrijk Elftal valt tegen

De Volkskrant – 21-09-1989 – Coulissen blijven leeg bij kleurrijk benefietduel

De Telegraaf – 21-09-1989 – Half miljoen voor nabestaanden

Het Vrije Volk – 21-09-1989 – Het is net zo druk als bij Feyenoord

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 19-09-1989

Verhaalnummer: 128

ROTTERDAM/DEN HAAG/ZEIST – De voetbalpas, de nieuwe uitvinding om relschoppers weg te houden bij wedstrijden in de Eredivisie, is een mislukking. Die conclusie trekken alle betrokkenen: de clubs, de supporters, de politiek, justitie en zelfs de KNVB. In meerdere stadions zaten supporters van risicoclubs als Feyenoord en Ajax zónder voetbalpas.

De KNVB, initiatiefnemer van het voetbalpasjessysteem, heeft morgen overleg met Minister Van Dijk van Binnenlandse Zaken over het plan.

De pas is ingevoerd om relschoppers weg te houden bij wedstrijden. Aanhangers van Feyenoord, PSV, FC Utrecht, FC Den Haag en Ajax kunnen alleen kaartjes kopen voor uitwedstrijden, als ze in het bezit zijn van zo’n pas. Dit tot ergernis van de supporters, die niet aan banden willen worden gelegd.

Utrecht

Vooral de wedstrijd tussen FC Utrecht en Feyenoord (uitslag: 3-0) was vanwege de Rotterdamse aanhang een interessante test-case voor de voetbalpas. Maar uiteindelijk bleven ernstige ongeregeldheden nog maar net uit.

Feyenoord-aanhangers hadden afgesproken om politiebegeleiding te omzeilen door vanuit Capelle aan den IJssel met een normale trein naar Utrecht af te reizen. Toen de politie daarachter kwam, heeft de NS op het laatste moment nog een speciale trein weten te regelen voor de 200 supporters. Die trein reed vervolgens door naar Lunetten, vlakbij het stadion. Daar werden de Rotterdammers met de bus naar het stadion gebracht.

De Feyenoorders hadden wel een toegangskaartje (gekocht in de voorverkoop) maar waren niet in het bezig van de omstreden voetbalpas. Ze kregen bij het stadion nog de mogelijkheid om alsnog zo’n voetbalpas aan te schaffen, iets dat niet gebeurde.

De 56 supporters die wél een pas hadden, en later met de supportersbus (een combiregeling) bij het stadion arriveerde, kregen verwensingen als ‘verrader’ naar hun hoofd geslingerd.

Voor het stadion werd de sfeer steeds grimmiger. Volgens Het Vrije Volk dreigden de Rotterdammers op den duur zelfs politiewoordvoerder Joop Servaas, aanspreekpunt voor de voetbalfans, te gijzelen. Door snel ingrijpen van de Mobiele Eenheid werd dat voorkomen.

“Ineens stonden er vijftig man om mijn heen, die mij meesleurden”

(Joop Servaas – Politiewoordvoerder, Het Vrije Volk, 14-08-1989)

Na overleg tussen burgemeester Vos-Van Gortel van Utrecht en de korpsleiding werd besloten om de Feyenoord-supporters zonder voetbalpas toch maar naar binnen te laten. “Wat wil je anders? Als de hekken niet open gaan, blijft er geen autobus meer heel”, liet een woordvoerder van de Utrechtse politie weten in de Volkskrant.

In Utrecht zijn drie voetbalsupporters aangehouden. Op de terugweg naar Rotterdam is in een speciale trein voor 2500 gulden aan schade aangericht.

Kaartjes verkocht in Amsterdam

Bij FC Den Haag werden voor de risicowedstrijd tegen Ajax de problemen wel verwacht. Daarom gingen leden van de supportersvereniging van Den Haag, om daar bij Amsterdam CS kaartjes te verkopen aan de Ajax-aanhang. FC Den Haag had toestemming gekregen van locoburgemeester Van den Berg om de KNVB-regels te negeren.

Daarmee werd voorkomen dat Amsterdamse aanhangers op eigen gelegenheid naar Den Haag zouden reizen, met alle gevolgen van dien. Uiteindelijk zaten er duizend Ajax-supporters in het Zuiderpark, zonder voetbalpas.

In het Zuiderpark werden bussen met Ajax-supporters bekogeld. Er werden zeven relschoppers opgepakt. Ajax won de wedstrijd in Den Haag met 0-4.

Teleurgesteld

De Partij van de Arbeid en de VVD betreuren het mislukken van het pasjessysteem. Kamerlid Worrell (PvdA) is niet verbaasd dat de invoering voor veel rumoer heeft gezorgd.

“We hebben ons van meet af aan afgezet tegen het privacy-aspect. Ik kan daarom wel enig begrip opbrengen voor supporters die zich te gen de pas keren omdat hun persoonlijke gegevens aan iedereen kunnen worden doorgespeeld”,

(Worrell, Het Vrije Volk, 14-08-1989)

D66-kamerlid Eisma is het ermee eens dat het pasjessysteem heeft gefaald. “Wij dachten dat wij er nu zouden zijn, maar nu blijkt dat het systeem niet echt is toegepast”, zegt Eisma tegen Het Vrije Volk.

De KNVB zal zo snel mogelijk de gang van zaken rondom de risicowedstrijden in Utrecht en Den Haag evalueren. Of er maatregelen worden genomen tegen FC Den Haag, omdat de club de pasjesregeling aan de laars lapte, is nog niet duidelijk.


Hoe ging het verder?

Binnen een week ligt het hele plan voor de voetbalpas op z’n gat. Burgemeesters Peper van Rotterdam weigert samen met zijn Groningse collega nog langer mee te werken aan het plan. Daarna wordt het plan ingetrokken en is de situatie weer zoals vanouds.

Ook het Openbaar Ministerie (OM) geeft toe dat het plan eigenlijk niet uitvoerbaar is.

Achteraf was het onbegrijpelijk dat de pas is ingevoerd. Justitie zij vooraf dat het ‘onuitvoerbaar’ was. Clubs zagen het heil er niet in, omdat het niet ver genoeg zou gaan (zij wilden dat alle supporters zo’n pas zouden krijgen) en de supporters waren ook fel tegen. Toch moest het plan doorgaan.

Een paar jaar later keert de voetbalpas terug, dan onder de naam ‘clubcard’. Dan doen wel alle clubs mee. Zomaar op de bonnefooi een kaartje kopen is er daarna niet meer bij.

Veel clubs werken daar nog altijd mee. Dan is bijvoorbeeld een clubcard verplicht bij risicowedstrijden.

Ondanks deze zware nederlaag voor de KNVB, wordt het probleem van de relschoppers in de loop van de jaren wel steeds kleiner (wel met kleine stapjes). Een grote rol is daarbij ook weggelegd voor de combi-regeling (die in 1989 al bestond).

Problemen verplaatsen zich daarbij voor een deel van het stadion naar afgelegen gebieden, met als triest dieptepunt de dood van Carlo Picornie in 1997.

Bronnen:

Telegraaf – 14-08-1989 – Voetbalpas fiasco door negeren KNVB-regeling

NRC Handelsblad – 14-08-1989 – Overleg na mislukken voetbalpas

De Volkskrant – 14-08-1989 – Experiment met pasjessysteem loopt uit op faliekante mislukking

Het Vrije Volk – 14-08-1989 – Nieuw overleg na mislukken voetbalpas

Trouw – 14-08-1989 – Pasjesexperiment faliekant mislukt

Het Vrije Volk – 17-08-1989 – Rotterdam ziet geen heil in voetbalpas

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 11-08-2019

Verhaalnummer: 108

ROTTERDAM – Een toestel van de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij (SLM) is verongelukt bij het plaatsje Zanderij. Van de 187 mensen aan boord hebben 14 het ongeluk overleefd. De meesten van hen zijn zwaargewond en vechten voor hun leven. Onder de doden zijn de twee Rotterdamse profvoetballers Wendel Fraser en Andro Knel.

Aan boord van het toestel was een deel van het ‘kleurrijk elftal’ dat mee zou doen aan een toernooi in Suriname. Ook drie hoge militairen van het Surinaamse leger zaten in het toestel.

Een technisch mankement wordt voorlopig uitgesloten. Had twee weken geleden nog een onderhoudsbeurt gekregen.

Voorlopig gaan de autoriteiten uit van een menselijke fout. De Amerikaanse piloot zou de landen te vroeg hebben ingezet. Boven het vliegveld hing op het moment van het ongeluk lage mist.

Persconferentie in het SLM-kantoor te Amsterdam; ambassadeurs mevrouw Irma Loemban Tobing en de heren R. Lachminsing en Ramkisor. Foto: Nationaal Archief/Anefo

Na twee mislukte landingspogingen raakte de piloot de grond, een paar kilometer voor de landingsbaan. De Zanderij heeft geen radarapparatuur.

Het toestel heeft waarschijnlijk een hoge boom geraakt en is daarna in stukken gebroken. De overlevenden zaten achterin het toestel.

De ‘zwarte doos’ met vluchtgegevens is gevonden. De Surinaamse autoriteiten hebben een onderzoek ingesteld. De Amerikaanse transportraad heeft een onderzoeksteam gestuurd. Ook een Rampen Identificatieteam (RIT) is vanuit Nederland onderweg naar Suriname.

Ravage

Volgens mensen ter plaatse is de omgeving van het rampgebied bezaaid met brokstukken. Een vleugel ligt over de weg.

Zo’n honderd militairen hebben de lichamen uit het toestel gehaald en op een rij gelegd. Omwonenden reageerder geëmotioneerd, elke keer als er weer een lichaam uit het toestel werd gehaald.

Van de twintig mensen die de eerste klap overleefden, kwamen er vijf om onderweg naar het ziekenhuis. Nog eens drie overleden op de operatietafel.

Maar er waren ook lichtpuntjes. Zo werd een jongetje ongedeerd uit het wrak gehaald. En een hondje kwam zelf uit het bagageruim geklauterd.

Behalve verdriet ontstond er ook woede binnen de groep mensen rondom het toestel. Die woede richtte zich in eerste instantie vooral op vliegtuigmaatschappij SLM. Die zou vliegen met afgeschreven toestellen en veel te oude piloten. SLM ontkent dat er iets mis was met het toestel. De piloot, de Amerikaan Will Rodgers, liep tegen de zestig. Hij had alle papieren om nog te mogen vliegen.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Drukte

In Nederland staan een paar uur later lange rijen bij Bij het hoofdkantoor van SLM in Amsterdam staan lange rijen. Veel informatie is niet beschikbaar.

De machteloosheid en woede spelen ook hier een rol. Veel mensen proberen een ticket te bemachtigen naar Suriname. Maar of dat gaat lukken is niet bekend.

Grote verslagenheid bij de nabestaanden op het SLM-kantoor in Amsterdam. Foto; Nationaal Archief/Anefo

Voetballers

In de Nederlandse voetbalwereld is met verslagenheid gereageerd op de dood van de spelers van het ‘kleurrijk elftal’.

Roda JC-verdediger Henk Fraser, die van zijn coach Jan Reker niet mee mocht, zegt tegen het Vrije Volk dat hij ‘kapot is van het drama’.

“Ik denk alleen maar aan die vele fijne vrienden die dood zijn. Ik hoor dat Sigi Lens misschien nog leeft. God, dat hoop ik vurig. Het gebeuren heeft me zo aangegrepen dat ik helemaal nog niet besef dat ik ook tot de slachtoffers had kunnen behoren.”

(Het Vrije Volk, 08-06-1989)

Fraser was niet de enige die de dans ontsprongen. Arnold Griffith (Fortuna Sittard) was telefonisch niet bereikbaar. Marcel Liesdek (Fortuna Sittard) had vanwege een blessure afgemeld. Andere spelers als Regi Blinker (Feyenoord), Aron Winter en Stanley Menzo (Ajax) kregen ook geen toestemming. Frank Rijkaard had nog competitieverplichtingen met AC Milaan.

In Rotterdam wordt vooral gerouwd om de dood van Wendel Fraser (RBC) en Andro Knel (NAC). Knel maakte begin dit jaar de overstap van Sparta naar NAC. Daar wist hij een vaste plek in de basis te bemachtigen. Wendel Fraser komt uit de jeugdopleiding van Feyenoord en Sparta. Hij had een goed seizoen achter de rug bij RBC en was vastgelegd door SVV. Steve van Dorpel speelde een jaar voor de ramp nog voor DS’79.

Drie spelers van het ‘kleurrijk elftal’ hebben de vliegtuigcrash overleefd: Sigi Lens (Fortuna Sittard), Radjin de Haan, Ramon Imanuel (beide Telstar) en Edu Nandhall (Vitesse).

Lijst met slachtoffers ‘kleurrijk elftal’: Nick Stienstra (36, trainer RCH), Lloyd Doesburg (29, Ajax), Fred Patrick (23, PEC Zwolle), Andy Scharmin (21, Twente), Rudy Degenaar (25, SC Heracles), Wendel Fraser (22, RBC), Frits Gooding (25, FC Wageningen), Jerry Haatrecht (25, FC Sloterplas), Andro Knel (21, NAC), Ruben Kogeldans (22, Willem II), Ortwin Linger (21, Haarlem), Elfried Veldman (24, De Graafschap), Florian Vijent (27, Telstar), Steve van Dorpel (23, FC Volendam)


Hoe ging het verder?

De SLM-ramp is nog altijd de grootste vliegramp uit de Surinaamse geschiedenis. Elf passagiers overleefden de ramp.

De schuld van de vliegramp kwam uiteindelijk bij piloot Rodgers te liggen. Hij had roekeloos gehandeld, was de conclusie. Hij besloot om speciale apparatuur te gebruiken voor de landing, die niet al te betrouwbaar was. Ook had hij geen toestemming voor de landing.

Ook had Rodgers gelogen over zijn leeftijd. Hij was te oud om te vliegen en had geen geldig brevet meer. Hij was al formeel geschorst omdat hij een keer op de verkeerde baan was geland.

SLM gaf toe dat de kwalificaties van de bemanning niet goed genoeg was gecontroleerd.

Na de ramp volgt in de RAI een grote herdenking. Er komt een benefietwedstrijd in het Feyenoord-stadion tussen Oranje en het Kleurrijk Elftal. Daar komen ‘maar’ 8.000 mensen op af. Het levert 410.000 gulden op. Voor de organisatie is de lage opkomst ‘voer voor psychologen’. Waarschijnlijk zijn de hoge prijzen voor kaartjes de oorzaak.

Op tal van plaatsen zijn monumenten geplaatst voor de slachtoffers en voor de voetballers in bijzonder. In Paramaribo staat een monument met de namen van alle slachtoffers. Supporters van Sparta en NAC spelen nog ieder jaar een wedstrijd om de Andro Knel-bokaal.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 08-06-1989 – Bij drama in Suriname zeker 169 doden, onder wie 12 profvoetballers

De Telegraaf – 08-06-1989 – Neerstorten DC-8 eist zeker 170 levens

NRC Handelsblad – 08-06-1989 – Bij vliegramp SLM veertien overlevenden

Wikipedia – SLM Ramp

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 07-06-2018

Verhaalnummer: 112

ROTTERDAM – Met bijna militaire precisie is vandaag de Tweede Van Brienenoordbrug op zijn nieuwe plek gevaren. Onder het toeziend oog van vele duizenden belangstellenden werd de brug van Zwijndrecht naar de nieuwe plek gesleept.

De klus nam ongeveer 24 uur in beslag en werd door de betrokkenen ‘het transport van de eeuw’ genoemd. Toch was het transport zonder problemen verlopen.

Het transport, 300 meter lang en 45 meter hoog, vertrok gisteren rond 11 uur in de ochtend van Grootint in Zwijndrecht. Van daaruit ging het transport over de Oude Maas richting Rotterdam over vervolgens langs het centrum van Rotterdam richting de andere Van Brienenoordbrug te varen, om net ten westen te blijven liggen.

Een rechtstreekse route was niet mogelijk, omdat de stadsbrug bij Dordrecht een onpasseerbaar obstakel bleek te zijn.

Een uitbreiding van de brug is nodig, omdat de ene brug (zesbaans, drie in elke richting) niet meer het verkeer tijdens de spits aan kan. Ook is de brug nu ruim 25 jaar oud en hard aan onderhoud toe

Preciesiewerk

Met een hoogte van 45 meter was het een precisiewerk om de brug, voortgetrokken door de Smit Siberië en de Smit Polen, langs sommige plekken te krijgen. Af en toe, bijvoorbeeld bij de Spijkenisserbrug en de Botlekbrug was de speling minder dan een meter (Spijkenisserbrug: 78 centimeter, Botlekbrug: 60 centimeter). Bij de Koninginnebrug (‘de Hef’) was het zelfs nog minder.

Zeker op de plek van ‘de Hef’ is de belangstelling van het publiek groot, ondanks dat het transport in het midden van de nacht passeert. “Hier zijn vakmensen aan het werk”, vertelt een toeschouwer aan de verslaggever van Trouw.

De mensen langs de kant zijn erg onder de indruk, als het schip de Koninginnebrug passeert zonder het aan te raken. Als het transport het laatste obstakel is gepasseerd ontstaat er een spontaan applaus vanuit het publiek.

Het is opmerkelijk druk langs de route en kroegen hebben zelfs van burgemeester Peper toestemming gekregen om ’s nachts open te blijven. Voor de rijdende patatkraam van ‘Henk Patat’ staat zelfs een lange rij, als de brug is gepasseerd (het is op dat moment half drie geweest).

Pas na een uur keert de rust weer terug op het Noordereiland, alhoewel een deel van het publiek is doorgereden richting het oosten, om de brug nog een keer te zien.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Afronding

De komende dagen wordt de brug een paar meter opgetild om maandag of dinsdag op de pijlers gezet te worden. Volgende week zaterdag is de hele operatie afgerond.

In mei volgend jaar wordt de brug in gebruik genomen. Het verkeer wordt dan in zijn geheel over de nieuwe brug geleid. De oude brug wordt daarna gerenoveerd. Pas in 1991 of 1992 wordt de situatie dusdanig aangepast dat beide bruggen in gebruik worden genomen.


Hoe ging het verder?

Op 1 mei 1990 wordt de tweede Van Brienenoordbrug in gebruik genomen.

Bronnen:

NRC Handelsblad – 17-02-1989 – Varende brug trekt vele duizenden

De Telegraaf – 18-02-1989 – Massale drukte voor nieuwe brug

Trouw – 18-02-1989 – Heel Rotterdam benijdt de eenzame man op de brugboog

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 16-02-2019

Verhaalnummer: 85

OSLO/ROTTERDAM – Het sprookje van de ‘Rotterdamse’ Griek Loukas Pastoulas is voorbij. Na twee onderdelen heeft de Internationale Schaatsunie (ISU) de publiekslieveling gediskwalificeerd. De organisatie beriep zich, voor het eerst in de schaatsgeschiedenis, op een artikel in het regelement, waarin staat dat een deelnemer goed voorbereid aan de start dient te verschijnen.

Ook al waren de kansen op een fatsoenlijke prestatie nihil voor de Rotterdammer, hij kon toch rekenen op een enorme media-aandacht. Hij was samen met een trainer, een overijverige manager en een kleine delegatie van sponsor Transavia naar Oslo afgereisd.

Al op de eerste afstand, de vijfhonderd meter, werd direct duidelijk dat Pastoulas inderdaad geen potten ging breken. Hij werd laatste, met bijna tien seconden achterstand op de nummer voorlaatst.

De vijfduizend meter was al niet veel beter. Zijn Poolse tegenstander ging de Rotterdammer drie keer voorbij. De tijd van meer dan tien minuten zou werd door de verzamelde media een ‘historisch dieptepunt in de schaatssport genoemd’.

Het (vooral Nederlandse) publiek had Patsoulas al in de armen gesloten en juichte de Rotterdamse Griek elke meter toe. Dat werd na afloop beantwoord met juichende gebaren van Patsoulas.

Voor het eerst op het ijs

Maar langs de kant was de woede enorm. “Zo slecht als deze man heb ik ze nooit eerder gezien”, liet de Nederlandse ISU-bestuurder Jan Charisius weten aan de GPD-bladen. “Dit was werkelijk een aanfluiting. Van iemand die in Nederland geboren en getogen is mag je toch een redelijk optreden verwachten, maar net leek het wel alsof hij voor het eerst op het ijs stond.”

Trainer Nico Lanser, geschiedenisstudent in Leiden, gaf toe dat hij ‘Pastoulas de baan op moest duwen’. “Hij had echt knikkende knieën. De schaatser zelf noemde zijn eerste wedstrijd een ‘geweldige ervaring’.

“Spijt? Nee, ik heb genoten. Ik voelde mij de held.”

(Loukas Patsoulas, Het Parool, 13-02-1989)

Zijn collega-schaatsers wisten ook niet echt wat ze met Pastoulas aan moesten. De Nederlandse equipe hield zich op de vlakte. Regerend kampioen Eric Flaim zou het allemaal wel grappig vinden.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Nieuweling

Pastoulas gaf vorige week toe dat hij nog niet zo lang de schaatssport beoefent. Hij leerde zeven jaar geleden schaatsen en pas sinds twee jaar is hij serieus bezig met de sport. “Ik train in ieder geval wel serieus”, liet hij vorige week in een interview met het Vrije Volk weten. “Ik moet er ook echt wel wat dingen voor laten. Uitgaan bijvoorbeeld en roken en drinken. En vroeg naar bed.”

De Rotterdammer, woonachtig bij zijn ouders in Schiebroek, is werkzaam in de Rotterdamse haven als assistent-cargodoor (“want van het inkomen van een schaatser kun je niet leven”).

Een kleine maand geleden kreeg hij te horen dat hij mee mocht doen aan het WK Allround in Oslo. Daarmee is er niet echt sprake van een goede voorbereiding. “Zelf wilde ik het ook wel, maar het is allemaal een beetje te snel gegaan”, liet Pastoulas weten. “De voorzitter van de Griekse schaatsbond heeft me overgehaald.”

De doelstelling van de ‘Rotterdamse Griek was duidelijk:

“Mijn hoofddoel is niet vallen”

(Loukas Pastoulas, Het Vrije Volk, 09-02-1989)

Gomez

Meerdere mensen trokken vandaag de vergelijking met de Spanjaard Antonio Gomez, die ook zonder enige schaatskwaliteiten op het hoogste niveau mocht uitkomen.

Zijn beste prestatie was een 25e plek op het EK Allround in Trondheim. Ook hij werd op alle afstanden ruim laatste. “Gomez was beter dan deze Pastoulas”, benadrukte Charisius na de wedstrijd in Oslo.

De Franse vice-voorzitter van de ISU was het zo zat dat nu opnieuw iemand die duidelijk niets te zoeken had tussen de beste van de aarde op legale wijze mee mocht doen, dat hij naar een oplossing zocht. Hij vond die oplossing in artikel 220 van de regelementen.


Hoe ging het verder:

Patsoulas hield heus nog wel wat over aan zijn deelname aan het WK. Hij kreeg een aanbod om op trainingskamp te gaan in de DDR, het toenmalige Oost-Duitsland. Daar ging hij op in.

Sponsor Transavia bood Patsoulas later een baan aan bij het bedrijf. Daar zou hij jarenlang werkzaam zijn.  

Pastoulas werd later nog een paar keer Grieks kampioen. Hij zette in 1991 een tijd neer van 43,21 op de 500 meter, een verbetering van zeven seconden ten opzichte van zijn tijd op het WK.

Het kwam ook nog tot een tweestrijd tussen Pastoulas en Gomez, op een ijsgala in Nederland. De organisatie had het grappend omgedoopt tot het ‘Zuid-Europees Kampioenschap’. Pastoulas won ruim.

De Olympische Spelen heeft Pastoulas nooit gehaald. Hij kreeg voorafgaand aan de Spelen ‘de ziekte van Pfeifer’.

De deelname van Pastoulas zorgde er mede voor dat de ISU de regels aanscherpte. Er werden zogehten limieten ingesteld, die een deelnemer eerst moest halen, voordat hij aan het WK kon meedoen.

Pastoulas woont tegenwoordig in Capelle aan den IJssel en werkt nog altijd voor een luchtvaartmaatschappij. En, misschien nog wel het belangrijkste, hij is nog steeds een schaatsliefhebber.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 09-02-1989 – Griekse deelner WK schaatsen: ‘Mijn hoofddoel is niet vallen’

Het Parool – 13-02-1989 – Griekse clown eindigt in armen van de bobo’s

Leeuwarder Courant – 13-02-1989 – Griek zorgt met uitsluiting voor primeur

Het Parool – 17-02-1994 – Goud en geld verdrijven krabbers en duikelaars

Rijnmond – 11-02-2021 – Griekse Rotterdammer werd laatste op het WK schaatsen: ‘Een uit de hand gelopen grap, maar met een serieuze ondertoon’

ROTTERDAM – In Rotterdam-West is de zogenoemde Bellebom met succes onschadelijk gemaakt. Voor de operatie moesten zevenduizend mensen hun huis uit, de grootste evacuatie sinds de Watersnoodramp. De hele operatie kostte zo’n zes miljoen gulden.

Rond vijf uur vanmiddag gaf burgemeester Peper van Rotterdam het sein veilig. Kort daarvoor hadden experts van de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) de bom uit een achtertuin van de Bellevoystraat gehaald.

De medewerkers hebben de bom meegenomen naar Culemborg.

De Bellebom is vernoemd naar de Bellevoystraat in Rotterdam-West. De bom viel op 29 november 1944 in wat nu de achtertuin is van de huizen aan de Bellevoystraat. Het projectiel –een duizendponder- was bedoeld voor de Sichterheitsdienst. Vorig jaar stuurde bewoonster Ottenberg een brief aan de gemeente. Ze wilde voor haar verhuizing uit de straat de gemeente erop wijzen dat er een bom in haar tuin lag.

Tijdens de operatie maakte de omgeving van de Bellevoystraat een bizarre indruk. Straten waren compleet uitgestorven. Niet alleen de bewoners waren weg, maar ook alle auto’s waren weggehaald.

Zelfs de ’s Gravendijkwal, een doorgaande weg waar zelfs op zondag voldoende verkeer rijdt, was nu spookachtig stil.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Ontruiming

De gemeente Rotterdam had alle voor de operatie alle registers opengetrokken. In de omgeving van de Bellevoystraat moesten 2.800 panden worden ontruimd. In deze zogeheten Zone A moest werden alle woningen, winkels en bedrijven gecontroleerd of er niemand meer aanwezig was en of het gas was afgesloten.

De mensen hadden te horen gekregen dat ze om acht uur ’s ochtends klaar moesten staan voor een controle. Alle panden werden doorzocht, dat er niemand achter bleef. Daarna werden ze voorzien van een sticker.

Maar de operatie ging niet voor iedereen even vlot.

“Ik heb drieënhalf uur voor mijn deur gestaan. De wortels komen uit mijn laarzen. Als ze mij die zes miljoen hadden gegeven waren we allang weggeweest.”

(Buurtbewoner in Het Vrije Volk, 28-03-1988)

Als agenten niet naar binnen konden, werd het pand met geweld opengebroken en alsnog doorzocht. Bij 72 gebouwen moesten timmerlieden de boel openbreken en vervolgens weer dichtmaken. De rekening is voor de bewoners.

Voor mevrouw Allewijn (92) was al die ophef niet nodig. Ze had 44 jaar geleden de bom zien vallen bij haar in de straat. “Ik kan het wel hebben hoor”, zegt de over de ontruiming tegen de verslaggevers van Het Vrije Volk.

Vrijwel alle bewoners hebben vrijwillig hun huis verlaten. Alleen een 44-jarige vrouw uit de Joost van Geelstraat weigerde te vertrekken. Nadat de politie een kwartier lang op de vrouw had in staan praten, ging ze alsnog mee voor verhoor.

Alle auto’s in zone A moesten verwijderd worden. De politie heeft 55 achtergelaten auto’s weggesleept.

In de straal van 300 tot 600 meter om de Bellebom kregen mensen de opdracht om binnen te blijven tijdens de ontmanteling. Zo’n 22 mensen zijn opgepakt. Zij liepen tijdens de operatie tóch op straat in de zogehten ‘zone B’. Zij krijgen een proces-verbaal.

Volgens burgemeester Peper waren deze mensen niet op de hoogte van de ontwikkelingen.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Opvang

De gemeente had voor de operatie ook gezorgd voor opvang in de Energiehallen. Daar konden 350 mensen terecht, maar er was maar een enkeling. De honderden diepvriesmaaltijden die klaarlagen konden terug naar de leverancier.

Uit onderzoek was gebleken dat tussen de duizend en twaalfhonderd mensen van de opvang gebruik zouden maken. Maar veel mensen kozen ervoor om naar vrienden of familie te gaan. Ook van de speciale opvang voor huisdieren was niet populair.

De gemeente had in de aanloop naar de operatie een speciale ‘Bellebom-krant’ gemaakt en die verspreid in de wijk. Ook was Radio Rijnmond heel de dag in touw met de laatste informatie over de ontruiming.

Operatie

Iets later dan gepland, ongeveer om tien voor twee begon de ontmanteling van de Bellebom. De wijk is dan zo goed als verlaten. Adjudant Schoots van de EOD probeerde samen met collega Linschoten om de bom onschadelijk te maken.

“Het op een afstand uitdraaien van de ontsteker viel mij honderd procent mee. Of we schrokken van de staat waarin dat slagpijpje zich bevond? Tja, wat is schrikken? Het zag er in eerste instantie niet zo best uit. Ik keek mijn collega Linschoten aan en we besloten het er toch maar op te wagen. Kijk, gevaarlijk is het pas als dat slagpijpje ergens tegenaan zou stoten. Gelukkig had ik gisteren een vaste hand. Dat moet ook wel in dit vak.”

(Het Vrije Volk, 28-03-1988)

De bom lag op tien meter diepte. Een paar vleugeldelen werden op zes meter diepte aangetroffen. Om zes minuten voor drie was de bom onschadelijk gemaakt. Daarna werd de bom uit de put getakeld.

Naar  museum

Burgemeester Peper was vooral opgelucht dat de hele operatie probleemloos is verholpen. In 1986 is in Berlijn nog spontaan een bom uit de Tweede Wereldoorlog ontploft. Daarbij ging een kleuterschool de lucht in.

Als het aan Peper ligt krijgen we niet snel een soortgelijke operatie te zien. Te duur en te ingrijpend, vond de burgemeester. Maar naar aanleiding van de Bellebom heeft de gemeente nog eens 16 brieven gekregen over soortgelijke blindgangers die nog in de grond zitten.

Peper noemde de operatie van vandaag een ‘schoolvoorbeeld voor Nederland’. Hij wil proberen om de Bellebom terug naar Rotterdam te krijgen. De bom zou tentoongesteld moeten worden in het Museum Rotterdam. “Maar wel zonder inhoud”, voegde Peper eraan toe.


Hoe ging het verder?

De Bellebom keerde terug naar Rotterdam en ligt nu in Museum Rotterdam. Zonder inhoud, zoals de Rotterdamse burgemeester Peper (logischerwijs) wilde.

De Bellebom was zeker niet de laatste bom die werd geruimd in de stad. Er liggen nog tientallen van dit soort bommen verspreid door de stad, maar al die operaties waren niet zo omvangrijk als deze.

In 1990 werd bijvoorbeeld de ‘Hillebom’ (Lange Hilleweg) ontmanteld. Toen hoefden maar 800 woningen ontruimd te worden. ‘Een routineklus met risico’ werd toen door de media geschreven. Zo’n 1700 mensen moesten hun huis uit.

Volgens het AD heeft het ruimen van allerlei bommen de stad Rotterdam alleen al in 2016 ruim 5,3 miljoen euro gekost. Daarvan werd bijna driekwart vergoed door het Rijk.

De eerstvolgende ‘grote operatie’ die gepland staat (een datum is nog niet bekend) is die aan de Claes de Vrieselaan. Voor het ontmantelen van de ‘Booisterbom’ (vernoemd naar de bewoner) worden drie huizen gesloopt, omdat de bom onder één van de drie panden ligt.

Directe aanleiding om deze bom weg te halen is het funderingsherstel bij de buren. En het slaan van palen in de grond zou wel eens gevolgen kunnen hebben voor de blindganger, zo wordt gedacht.

Hoe groot deze operatie gaat worden is nog niet duidelijk. Dat hangt af van de grootte van de bom.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 28-03-1988 – De ontsteking van zes miljoen

NRC Handelsblad – 28-03-1988 – Ontmanteling vliegtuigbom ontroert Rotterdam

RTV Rijnmond – 27-03-2014 – De Bellebom

Tekst: Dave Datema

Gepubliceerd op: 27-03-2018

Verhaalnummer: 79

ROTTERDAM – Een groep van een kleine honderd demonstranten heeft vanavond een try-out van het omstreden toneelstuk ‘Het vuil, de stad en de dood’ verhinderd. Volgens de actievoerders is het stuk van Rainer Fassbinder antisemitisch.

De Amsterdamse Theaterschool, het Theater Lantaren en joodse organisaties zijn na de afgelasting in gesprek gegaan. Een eerste gesprek heeft vanavond niets opgeleverd.

De voorstelling zou vanavond om half negen beginnen in theater De Lantaren aan de Gouvernestraat. Maar nog voor de show hadden de tegenstanders het toneel al bezet.

Ook buiten was een demonstratie gaande met enkele honderden demonstranten. De paar honderd betogers in de Gouvernestraat droegen spandoeken met teksten als ‘2000 jaar Jodenvervolging is genoeg’.

Onder de actievoerders was de Joodse acteur Jules Croiset.

“Ik sta hier met twee petten op, als jood en als toneelspeler. Wij voelen ons door dit stuk diep beledigd!”

(acteur Jules Croiset, Telegraaf 19-11-1987)

Naast Croiset stonden ook journalisten Henk van Dorp en Frits Barend, historicus Lou de Jong en rabbijn Soetendorp bij de demonstranten. Laatstgenoemde voegde zich ook bij het gesprek na de afgelaste bijeenkomst.

“Wees blij dat we kunnen protesteren”, zei mevrouw J. Knieseyer van de Anne Frankstichting. “Want veertig jaar geleden konden we dat niet.”

(Dit artikel gaat verder onder deze advertentie)



Bezet

In de zaal waren ongeveer 250 mensen aanwezig. Daarvan was ongeveer de helft afkomstig uit de Joodse gemeenschap.

Sommige bezoekers lieten verbaal ook weten dat ze tegen de afgelasting waren van het stuk van de Amsterdamse Theaterschool. Ze scandeerden woorden als ‘censuur’.

“Daarop ontspon zich tussen een bezoeker in de zaal en rabbijn Soetendorp een heftig twistgesprek: “Ik wil het zien!”, aldus de bezoeker, waarop Soetendorp reageerde met “U kunt het lezen.” De bezoeker: “Theater moet je zien.” Maar Soetendorp liet zich niet intimideren en voegde de verontwaardigde toeschouwer toe: “Goed, wij verschillen van mening, maar ik heb de pastorale verantwoordelijkheid om antisemitisme te bestrijden.”

(NRC Handelsblad, 19-11-1987)

“Onder deze omstandigheden kan geen sprake zijn van een theatervoorstelling”, liet theaterdirecteur Fred van Hilst via de microfoon aan het publiek weten. “Iedereen wordt verzocht rustig en waardig de zaal te verlaten.”

Maar de mensen in mensen in de zaal weigerden om weg te gaan, alsof ze bang waren dat na hun vertrek het stuk alsnog opgevoerd zou worden.

Af en toe gingen Rabbijn Soetendorp en directeur Sonke van de Theaterschool even in gesprek. In de zaal stonden toen plukjes mensen te wachten op wat er zou gaan gebeuren. Zelfs een poging om iedereen naar buiten te loodsen door de muziek van het theater aan te zetten mislukte.

Blijdschap

Toen het buiten in de Gouvernestraat duidelijk werd dat de gewraakte voorstelling niet door zou gaan, brak een oorverdovend lawaai los. Sommigen deden zelfs een vreugdedans.

Agenten grepen wel in toen iemand dreigde ‘een bom te gooien’. De man is meegenomen door de politie.

Die blijdschap was ver te zoeken bij de mensen van de Amsterdamse Theaterschool. Adjunct-directeur Weber van de theaterschool was geëmotioneerd over de afgelasting.

“We zijn monddood gemaakt. Dit is net zo erg als de boekverbrandingen van vroeger.”

(adjunct Weber, Theaterschool Amsterdam, Telegraaf 19-11-1987)

Volgens een woordvoerder van de theaterschool gaat het juist om een ‘heel integer’ stuk. De regisseur en de acteurs lieten zich vanavond niet zien.

De opveoring van het toneelstuk van de Duitse regisseur en schrijver Rainer Werner Fassbinder is het eindexamenproject van aankomend regisseur Johan Doesburg.

Het stuk gaat over een rijke Joodse projectontwikkelaar die profiteert van de sloop van een oude historische wijk. In het stuk brengt de hoofdpersoon een hoer (dochter van een oud-Nazi) om het leven en hij ontloopt zijn straf door zijn goede connecties met het corrupte stadsbestuur.

Volgens de actievoerders is het stuk puur antisemitisch en worden anti-semitische vooroordelen door de schrijver benadrukt en bevestigd.

In Duitsland werd het stuk nooit opgevoerd om dezelfde reden. Fassbinder wilde acht jaar geleden met het Frankfurter Theater het stuk ook al eens opvoeren, maar binnen die theatergroep zorgde het stuk voor nogal wat verzet. Fassbinder nam ontslag. Een film ging een jaar later wel probleemloos in première. De film was voor het eerst te zien in Rotterdam.

Onderzoek

Het Openbaar Ministerie heeft aangekondigd onderzoek te gaan doen naar het stuk. Daarop is gisteren een proefvoorstelling geweest achter gesloten deuren. Officier van Justitie Sin Sjoe kon nog geen mededeling doen over mogelijk antisemitisme.

Er is voorafgaand aan de try-out nog overleg geweest tussen de top van justitie en burgemeester Peper. Maar die zagen op basis van de inhoud van het theaterstuk blijkbaar geen reden om het tegen te houden, tot ergernis van de Joodse organisaties.

“Wat van ons wordt gevraagd is ingrijpen met het middel van de censuur. Een wapen dat wij niet kunnen en willen hanteren. Een wapen ook dat onlosmakelijk verbonden is met een maatschappij die door welhaast iederéén in dit land wordt verfoeid.” (Kunstwethouder Linthorst, Het Vrije Volk, 17-11-1987).

Joodse organisaties zoals de Anne Frankstichting en zelfs minister Korthals Altes van Justitie had de producent gevraagd het stuk te schrappen.


Hoe ging het verder?

Een dag na de geschrapte try-out kwamen beide partijen tot een compromis: er kwam een besloten voorstelling met een discussie achteraf. Alleen mensen uit de Joodse gemeenschap zaten in het publiek.

Een van de meest prominente tegenstanders van het toneelstuk, Jules Croiset, zou meerdere keren per brief bedreigd zijn. Mede vanwege de bedreigingen werd het toneelstuk definitief geschrapt. Daarmee stopte ook het onderzoek van justitie.

Toch kwam een maand later het nieuws naar buiten dat Croiset ontvoerd zou zijn door een fascistische jongerenorganisatie. Maar dat bleek in scene te zijn gezet, net als alle dreigbrieven.

Een paar maanden later ging het stuk toch écht in première, in New York, vlakbij Broadway.

Kwam het stuk ooit nog terug naar Nederland? Ja. In 2002 wordt het stuk opgevoerd. Dit keer was er geen enkele wanklank te horen. De regisseur was… opnieuw Johan Doesburg.

Om ophef te voorkomen werd er vooraf zo min mogelijk ruchtbaarheid gegeven aan de voorstellingen.

Het bovenstaande stuk is geschreven in het kader van de Maand van de Geschiedenis 2018. Het thema van het jaar is opstand. Wat in 1987 nog een opstand teweeg kon brengen, is jaren later totaal geen reden voor enige woede, zo blijkt.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 18-11-1987 – Justitie onderzoekt ‘Fassbinder’

Het Vrije Volk – 19-11-1987 – ‘U wilt wat wij willen, geen anti-semitisme, geen fascisme’

Telegraf – 19-11-1987 – Demonstranten verhinderen toneelstuk van Fassbinder

NRC Handelsblad – 19-11-1987 – Heftige botsing van standpunten over Fassbinder

Trouw – 26-10-2002 – ‘Het Vuil, de Stad en de Dood’ kan nu wel

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-2018

Verhaalnummer: 211

ROTTERDAM – De deelname van het Nederlands Elftal aan het EK in West-Duitsland volgend jaar hangt aan een zijden draadje. De wedstrijd vanavond tegen Cyprus werd weliswaar overtuigend met 8-0 gewonnen, maar het is vooral de vraag wat de UEFA gaat doen met het bomincident tijdens de wedstrijd.

Oranje zou bij winst zeker zijn van deelname aan het Europees Kampioenschap. Maar na drie minuten, toen Nederland met 1-0 voor stond, gooide een 21-jarige man uit Oss een zelfgemaakte vuurwerkbom het veld op. Die ontplofte in de buurt van de Cypriotische doelman. Andreas Charitou raakte niet ernstig gewond, maar moest wel in groggy toestand naar de kleedkamer gebracht worden.

Een uur later werd de wedstrijd pas weer hervat.

‘Ik kan wel janken’

In de catacomben van De Kuip heeft na afloop niemand het meer over de 8-0 overwinning. Zelfs niet over de zes(!) doelpunten van John Bosman.

“Ik kan wel janken. Het kan en mag toch niet zo zijn dat één gek het op zijn geweten heeft dat Nederland niet naar West-Duitsland gaat?”, (Ruud Gullit, Vrije Volk , 29-10-1987)

“Ik wens geen rekening te houden met een diskwalificatie of twee punten in mindering. Laten ze ons maar een dikke boete geven of een straf van twee wedstrijden zonder publiek. Desnoods moet de wedstrijd overgespeeld worden. Het lijkt me onmogelijk dat de straf nog zwaarder zal uitpakken” (Hans van Breukelen, Vrije Volk, 29-10-1987)

“Het was niet zo’n klein bommetje , dat werd geworpen. Toen die doelman per brancard van het veld werd gedragen wist ik wel hoe de vlag ervoor stond. Ik was op het ergste voorbereid. Ik besefte meteen, dat al die moeite tot nu toe voor niks kon zijn geweest. We moeten zeker rekening houden met een diskwalificatie” (Ronald Koeman, Vrije Volk, 29-10-1987)

Bondscoach Rinus Michels, die aanvankelijk zijn spelers op het veld liet staan toen de aangeslagen Cyprioten de kleedkamer opzochten, weigerde zich uit te laten over een eventuele straf. “Dit is het ergste wat er kon gebeuren”, aldus Michels.

(Het artikel gaat verder onder deze advertentie)



Overleg

Terwijl het spel stil lag, zette de KNVB alle zeilen bij om de wedstrijd alsnog gespeeld te krijgen. De Cyprioten wilden niet verder spelen, omdat ze “vreesden voor hun leven”, volgens bondscoach Charalambous.

KNVB-voorzitter Jo van Marle probeerde in de chaotische catacomben van de Kuip wanhopig contact te krijgen met zijn Cypriotische collega. Na een kort overleg, buiten het zicht van de camera’s, gaan de twee heren, vergezeld door de Luxemburgse scheidsrechter Philippi en UEFA-waarnemer Delcourt, de kleedkamer van de Cyprioten in.

De Cyprioten eisten dat op papier werd vastgesteld dat ze de wedstrijd onder protest zouden uitspelen. Een verklaring werd snel in elkaar gezet. Ook de UEFA-waarnemer tekende het stuk.

Even was er nog wat opwinding toen bleek dat een begeleider van de Griekse nationale ploeg, de belangrijkste concurrent van Oranje in de strijd om het EK-ticket, zich ook in de kleedkamer van de Cyprioten bevond. Hij werd herkend en meteen weggevoerd. Hij zou de spelers van Cyprus op het hart hebben gedrukt om niet verder te voetballen.

KNVB-arts Ko Greep heeft doelman Charitou behandelde en verklaart dat de keeper niet zwaargewond is. Hij is erg geschrokken, maar verder mankeert hem weinig. “Er is hoogstens sprake van een lichte schok, meer niet”, zegt hij tegen De Telegraaf-verslaggever.

Arrestatie

Al tijdens de wedstrijd kon een 21-jarige man uit Oss opgepakt worden voor het gooien van de vuurwerkbom. Op het politiebureau gaf hij meteen toe dat hij het zelfgemaakte vuurwerk had gegooid.

De man is eerder al eens aangehouden voor een rol bij voetbalvandalisme, twee jaar geleden nog bij een wedstrijd van PSV. En bij TOP-PSV werd hij in de gaten gehouden, omdat er aanwijzingen waren dat hij een vuurwerkbom bij zich had.

Commissaris J. A. de Leeuw spreekt over een ‘zeer ernstig delict’. De ‘bommengooier uit Oss’, zoals hij nu al wordt genoemd, komt niet in aanmerking voor snelrecht, zegt de politiechef. Daar is de zaak te ernstig voor.

(Het artikel gaat verder onder deze advertentie)



Gevolgen

Oranje zit nu mogelijk een maand in de wachtkamer, voordat duidelijk wordt wat er gaat gebeuren met de wedstrijd. Pas eind november komt de uitspraak van de tuchtcommissie van de UEFA.

In het zwartste scenario mag Nederland niet meedoen aan het EK in West-Duitsland.

In een vergelijkbare situatie kostte het Jong-Oranje in 1984 nog deelname aan het EK. Bij de wedstrijd Nederland – Luxemburg in Velsen werd een projectiel het veld opgegooid, waardoor de Luxemburgse doelman gewond raakte. De UEFA veranderde de uitslag van 1-0 in 0-3. Daardoor kwam Oranje net wat punten te kort voor deelname aan het EK in Rusland.

Mocht de 8-0 overwinning van vanavond in een nederlaag worden omgezet, dan is het nog niet verloren voor Oranje. Dan strijdt het Nederlands Elftal in de laatste kwalificatiewedstrijd tegen directe concurrent Griekenland voor een ticket naar het EK.

Slecht imago

Daarnaast heeft de KNVB behoorlijk wat lobbywerk te doen. De Nederlandse supporters staan namelijk Europees niet bekend als lieverdjes.

Sinds het Heizeldrama in 1985, toen er 39 doden vielen naar de Europa Cup I-finale tussen Liverpool en Juventus, zijn bij rellen vaak Nederlandse clubs betrokken.

Zo misdroegen Ajax-supporters zich bij een wedstrijd in Hamburg. De UEFA moet daar nog een oordeel over vellen. En Feyenoord-aanhagers richtten vernielingen aan op een boot en in een vliegtuig, rond de wedstrijd tegen Aberdeen.

De KNVB hoopt vooral dat het rustig blijft bij de returns van deze wedstrijden.

Duitsland

Ook het organisatiecomité van het EK in Duitsland kijkt angstvallig mee met de besluiten van de UEFA.

Omdat Nederland zo dicht tegen Duitsland aan ligt, is het voor de recetteopbrengst belangrijk dat Oranje zich plaatst. Ook de deelname van supersterren als Ruud Gullit en Marco van Basten is belangrijk.

Onlangs bleek dat het EK in Duitsland voor de organisatie veel minder geld oplevert dan was gehoopt. Het afhaken van Nederland zou een behoorlijke klap voor het organisatiecomité zijn.


Bronnen:

Het liep allemaal met een sisser af voor het Nederlands Elftal, alhoewel het nooit duidelijk is geworden hoeveel er gelobbyd is achter de schermen. De uitslag werd eerst omgezet naar een 3-0 nederlaag. Nederland ging daartegen in beroep en mede door de verklaring van dokter Greep -die zei dat het allemaal wel meeviel – werd besloten om de wedstrijd over te spelen. Op 9 december 1987 won Nederland in een leeg stadion De Meer met 4-0.

Griekenland was woest over het besluit. Bij een nederlaag van Oranje hadden de Grieken nog kans om zich te plaatsen voor het EK. De voorzitter van de Griekse bond, een Duitser, verdacht de UEFA ervan dat die om financiële redenen liever het Nederlands elftal, dan het Griekse elftal op het EK zou zien.

Uit protest werd de resterende wedstrijd Griekenland – Nederland verplaatst naar een klein stadionnetje op Rhodos en stuurden de Grieken een B-elftal. Oranje won met 3-0.

De man uit Oss werd veroordeeld tot drie maanden cel, een boete en een levenslang stadionverbod. In het programma Andere Tijden (2008) zei hij te hopen dat hij ooit nog in het stadion bij een wedstrijd van zijn favoriete club Feyenoord mocht kijken.

Hoe het EK afliep… dat weten we allemaal wel.

Bronnen:

“Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad”. Rotterdam, 29-10-1987, p. 1

“De Telegraaf”. Amsterdam, 29-10-1987, p. 1

“NRC Handelsblad”. Rotterdam, 29-10-1987, p. 1

Tekst: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01 oktober 2017

Verhaalnummer: 34

ROTTERDAM – De Kop van Zuid wordt de komende jaren fors onder handen genomen. Er komen wolkenkrabbers van meer dan 100 meter hoog en er komt een directe verbinding tussen de Wilhelminapier en het Willemsplein. Dat is te zien in de plannen die vanmorgen door de gemeente Rotterdam zijn gepresenteerd.

De plannen voor de Kop van Zuid zijn ontworpen door stedenbouwkundige Teun Koolhaas. Er komen meerdere gebouwen die de hemel in rijken, met meer dan honderd meter hoogte. Daar zitten kantoren bij, aan de rivierkant, en woontorens aan de Rijnhaven.

“Een brug verbindt het Willemsplein (waar nu nog de Spido zit) met de Wilhelminapier. … Er staan ettelijke plusminus 100 meter hoge gebouwen waar gewoond en gewerkt zal worden, terwijl een boulevard in het verlengde van de brug het overige deel van Rotterdam-Zuid rechtstreeks verbindt met de Coolsingel.”

(Het Vrije Volk, 03-06-1987)

 Ook komt er een drietal parken tussen het nieuwe gebied en de Peperklip, zodat er ook voldoende groen blijft ‘Op Zuid’.

Met de nieuwe brug, op papier de Coolsingelbrug genoemd, komt er een rechtstreekse verbinding van de Kop van Zuid naar de Coolsingel. Het moet letterlijk en figuurlijk Rotterdam-Zuid dichterbij het centrum brengen.

Promotiefilm Masterplan Kop van Zuid. Gemeente Rotterdam/Stadsarchief Rotterdam

Ten zuiden van de nieuwe brugverbinding moet ook plek komen voor een brede boulevard, de Coolsingel van Rotterdam-Zuid, als centrale verbinding door het nieuwe gebied. Langs deze boulevard moeten middelhoge en lage wooncomplexen komen.

Het plan omvat in totaal vijfduizend woningen. Daarnaast is er ook plek voor culturele en recreatieve functies.

Masterplan Kop van Zuid, Teun Koolhaas (1987)

Kosten

Voorlopig gaat het nog om een plan. Toch heeft de Nationale Investeringsbank, in opdracht van het Grondbedrijf Rotterdam, alvast een ‘haalbaarheidsonderzoek’ gedaan. Daaruit blijkt dat het plan zeker 1,2 miljard gulden gaat kosten.

Daarmee is het plan haalbaar, zeggen de onderzoekers, maar er zitten nog tal van haken en ogen aan. Een absolute voorwaarde om het plan te laten slagen is het doorgaan van de Coolsingelbrug. Die kosten worden nu ingeschat op 175 miljoen gulden.

Volgens Riek Bakker, directrice van Stadsontwikkeling Rotterdam, zijn de plannen ambitieus, maar hard nodig.

“Als we de zaak niet nu op orde krijgen, krijgen hem nooit meer op orde. … Feijenoord is voor een groot deel gerenoveerd. Nu beginnen de werkzaamheden aan de spoortunnel. Wil het geheel daar niet opnieuw verpauperen, wil je niet met de derde generatie werklozen in een stadsverniewingsgebied blijven rondtobben, dan moet je het gebied uit het slop halen“

(Riek Bakker, Het Vrije Volk 03-06-1987)


Hoe ging het verder?

Het plan voor de Kop van Zuid werd in 1987 voor het eerst gepresenteerd, maar eigenlijk is het nog maar een paar jaar af. Met de bouw van De Rotterdam (2013), het grootste kantoorgebouw van Nederland, lijken de grootste onderdelen van het plan afgerond.

Is het plan geworden zoals Koolhaas voor ogen had? Grotendeels: ja. Er is een mix ontstaan van woningbouw en kantoorgebouwen (vooral rondom het Wilhelminaplein). De Erasmusbrug, dus niet de Coolsingelbrug, is een belangrijke schakel tussen de Coolsingel en Rotterdam-Zuid geworden.

Is het plan binnen de kosten gebleven? Dat is moeilijk in te schatten. De Erasmusbrug viel in ieder geval al bijna 200 miljoen gulden duurder uit dan verwacht. Het ontwerp van Ben van Berkel kostte 365 miljoen gulden (165 miljoen euro). Hoe het met de kosten voor andere onderdelen van het project zit is niet bekend.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 03-06-1987 – Klein Manhattan op Zuid

NRC Handelsblad – 03-06-1987 – Ambitieus plan voor Kop van Zuid

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 03-06-2020

Verhaalnummer: