Skip navigation

Tag Archives: Rotterdam

ROTTERDAM – Een groep van honderden Rotterdammers heeft in de Afrikaanderwijk zich tegen tientallen Turken gekeerd. Meerdere pensions zijn leeggehaald door de woedende menigte en het meubilair is op straat gegooid. De politie moest waarschuwingsschoten lossen om de orde te herstellen.

Het pand was al leeg, omdat eerder op de dag ook al ongeregeldheden waren geweest. Wat achterbleef was een complete inboedel op straat, van bedden, ijskasten en kleding. De reinigingsdienst moest eraan te pas komen om de chaos op te ruimen, schrijft De Telegraaf.

Pensionhouder

Directe aanleiding voor de escalatie van geweld, was een ruzie en steekpartij bij het pension aan de Goede Hoopstraat.

De pensioneigenaar beweerde dat hij nog achterstallige huur van een moeder met drie kinderen kreeg. Volgens de Rotterdamse zou de pensioneigenaar een paar keer de huur hebben geweigerd om haar over te halen om zijn vriendin te worden, schrijft het Vrije Volk.

De vrouw wilde verhuizen, maar de verhuizers mochten van pensioneigenaar Mehmet G. niet naar binnen. Tijdens de vechtpartij die daarna ontstond liepen de drie verhuizers steekwonden op. Zij zijn overgebracht naar het Claraziekenhuis.

Volkswoede

Kort daarop barstte de bom. Honderden buurtbewoners vielen de Turkse mannen aan. De auto van Mehmet G. werd omvergegooid en stenen gingen door de ruit van het pension.

De paar agenten die probeerden de orde te herstellen schoten in de lucht, maar dat hielp nauwelijks.

Een paar uur later was het weer raak. Buurtbewoners drongen het pension binnen en gooiden al het meubilair uit het pension naar buiten, zoals een kleurentelevisie en matrassen. De bewoners van het pension waren naar het dak gevlucht en probeerden vanaf daar de aanvallers met dakpannen te bekogelen.

De politie deed wederom niet veel.

“Er was geen beginnen aan. Als we op dat moment acties hadden ondernomen, zou het tot nog veel grotere moeilijkheden hebben geleid. We proberen liever door praten en bemiddelen de zaak zoveel mogelijk te sussen.”

(hoofdinspecteur van de Beek, politie Rotterdam, Telegraaf, 11-08-1972).

Later op de avond werd er een tweede pension bestormd. Ook hier werden vernielingen aangericht. Een Turkse man, die was achtergebleven, moest door de politie in veiligheid worden gebracht.

Ook een Turkse kroeg en de ruiten van een Marokkaanse slager zijn gesneuveld. Huizen waar Turkse families wonen, werden met rust gelaten.

In beide panden werden pamfletten opgehangen met de tekst: ‘Te huur alleen voor Hollanders’. In de Paarlstraat werden bordjes opgehangen over de straatnaamborden met daarop geschilderd ‘Hollandse Straat’.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Geen verrassing

Voor veel bewoners van de ‘oude wijken’ in Rotterdam is de explosie van geweld geen verrassing. Twee maanden geleden kreeg burgemeester Thomassen nog een brief van het wijkorgaan Afrikaanderbuurt over de ‘spanningen tussen de ‘echte Rotterdammers’ en de buitenlandse arbeiders’.

Ook in de afgelopen maanden zijn er steeds kleine incidenten geweest in delen van de stad, zoals het Oude Westen, maar zo heftig als vanavond is het nog niet geweest. Ook in Crooswijk werd al gewaarschuwd voor excessen. Een jaar geleden liep het al een keer uit de hand in de Oleanderstraat in de Afrikaanderwijk.

“Het is de gemeente de schuld”, zegt een van de bewoners tegen een cameraploeg van verslaggever Jaap van Meekeren. “dat ze hier die pensions hebben volgestopt. Die pensionbazen hebben hier al die woningen opgekocht en volgestopt met 50 tot 60 mensen. En daardoor is de buurt verpauperd.”

Dat de man iets tegen ‘Turken heeft’ ontkent hij. “Ik heb niets tegen Turken, maar de mensen kunnen hier ’s avonds niet meer normaal over straat. Jonge meisjes worden bij die Turkse pensions lastiggevallen.”

Toch blijkt een deel van de bewoners zich behoorlijk te ergeren aan hun Turkse buurtgenoten. “De Turk is een mens zonder moreel”, vertelt een vader van zeven kinderen. “Ik heb liever te doen met een Spanjaard of met een neger of een Chinees. Er is namelijk geen ene Chinees die ooit heeft aangeklopt voor een uitkering. Want die helpen mekaar. Maar deze gasten doen dat niet.”

‘Machteloos’

Wethouder Jettinghof was ook in de Afrikaanderwijk aanwezig. Hij zei dat de gemeente al de hele zomer op zoek is naar een oplossing. “Maar onze macht is op dit gebied uitermate beperkt.”

Toch kan er nog meer gedaan worden en moet er ook meer gebeuren.

“Hoe lang moeten wij de wet nog strikt hanteren ten koste van mensenlevens? De huidige nood in de Afrikaanderwijk breekt elke wet. Het zou voor de overheid in Den Haag des te duidelijker zijn, dat hier van een noodsituatie sprake is als wij inderdaad die wetten durven breken.”

(Raadslid Rizenkamp, PvdA in het Vrije Volk, 11-08-1972)

Ook vanuit de hoek van de gastarbeiders zélf wordt vastgesteld dat in sommige delen van de stad teveel gastarbeiders zijn. Nelly Soetens van het Actiecomité Pro Gastarbeiders stelt dan ook voor om sommige pensions te sluiten.

“Ik geef toe dat dat een probleem is, maar moreel ben je verplicht voor die mensen te gaan bouwen. De industrieën trekken ze aan, dan moeten ze ook maar voor huisvesting en andere sociale maatregelen zorgen. Anders moet je geen buitenlanders hierheen halen”,

(Nel Soetens, Pro Gastarbeiders, Vrije Volk 11-08-1972)

Of de rust nu is teruggekeerd in de wijk is niet duidelijk. De woede onder omwonenden lijkt nog niet gestild en de angst onder de Turkse gastarbeid is groot. De politie in Rotterdam is op haar hoede.


Hoe ging het verder?

De volgende avond was het weer raak en zelfs nog heftiger dan de avond ervoor. Meerdere pensions werden bestormd en leeggehaald, dit keer in de Wapenstraat en omgeving.

De relschoppers komen nu ook van buiten Rotterdam. De buurtbewoners zelf distantiëren zich van de rellen.

De mobiele eenheid treedt nu wel goed op en er worden 72 mensen opgepakt. Meerdere Turkse en Marokkaanse gastarbeiders raken gewond.

Pas na een paar dagen is de rust hersteld in de Afrikaanderwijk.

Maatregelen

De gemeente wordt wel met de neus op de feiten gedrukt. De situatie in sommige wijken is door het grote aantal gastarbeiders helemaal uit de hand gelopen.

De Rotterdamse gemeenteraad stelt een maximum in van 5 procent buitenlanders per wijk. Dat besluit wordt later vernietigd door de Raad van State.

De gekraakte woning aan de Paarlstraat werd uiteindelijk toegewezen aan een Nederlands gezin.

Rassenrellen

Tal van deskundigen hebben zich in de afgelopen jaren gebogen over de vraag ‘is er nu sprake van rassenrellen of niet?’

Tegen RTV Rijnmond zegt onderzoeker Feico Houweling dat hij denkt dat er geen sprake is van rassenrellen en dat het niets te maken heeft met etniciteit. Hij wijst erop dat het eerder een protest is tegen het beleid van de gemeente.

Bronnen:

RTV Rijnmond – Canon van Vergeten Verhalen – De rellen in de Afrikaanderwijk

Wikipedia – Rellen in de Afrikaanderwijk

Stadsarchief – Rellen in de Afrikaanderwijk

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 10-08-1972, p. 1

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 11-08-1972, p. 1

De Telegraaf“. Amsterdam, 11-08-1972, p. 1

NRC Handelsblad“. Rotterdam, 11-08-1972, p. 1

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 12-08-1972, p. 3

Tekst: Dave Datema mmv Maarten Timmer

Gepubliceerd op: 01 oktober 2017

Verhaalnummer: 16

ROTTERDAM – Het protest tegen de sloop van de Koninginnekerk in Rotterdam heeft een nieuw hoogtepunt bereikt. Tien studenten uit Rotterdam en Delft hebben de twee klokkentorens van de Koninginnekerk bezet. Ze zijn van plan om een paar dagen te blijven om zo de sloop tegen de houden.

Hopelijk zijn de jongeren dik aangekleed, want met de huidige temperaturen is het op 55 meter hoogte in de toren geen pretje. Daarnaast zijn de afgelopen dagen de ruiten van de kerk ingegooid door de plaatselijke jeugd. Ook worden regelmatig brandjes gesticht.

De politie en de brandweer hebben geprobeerd de jongeren naar beneden te praten, maar communiceren bleek nauwelijks mogelijk. De studenten hadden de toegangsluiken dichtgetimmerd.

Toegang

Volgens medestanders zin de jongeren –ondanks de politiecontroles- met klimtouwen in de top van de kerk terecht gekomen. Ze zouden dekens en eten voor drie dagen bij zich hebben.

Een poging om de krakers van kachels en meer proviand te voorzien mislukte, omdat de ‘smokkelaars’ betrapt werden door agenten.

Twee jongeren zijn door de brandweer uit de klokkentoren gehaald. Er zouden er nu nog acht zitten.

Protest

Voor de kerk –vernoemd naar Wilhelmina- kwamen vanavond steeds meer mensen een kijkje nemen bij de actie van de krakers. De omwonenden hebben de afgelopen weken al genoeg meegemaakt rondom de kerk, die plaats moet maken voor een seniorencomplex.

Dit weekend waren er ook al onbekenden in de kerk geklommen. Zij lieten de kerkklok luiden, midden in de nacht. Volgens het actiecomité Behoud Koningskerk werd de ‘noodklok geluid’. Bij de politie stond de telefoon vervolgens roodgloeiend. Er wordt nu veel meer gesurveilleerd rondom het kerkgebouw.

Tijdens de laatste kerkdienst, ruim twee weken geleden, zat het vol in de kerk. Dominee Kleermaker nam toen van de gelegenheid gebruik om ook zijn kritiek te uiten op de aanwezigen.

“De kerk is vanavond voller dan ooit. Waar was u gisteren en eergisteren? Ons past een diepe schuldbekentenis tegenover onze God.”

(Dominee Kleermaker, Vrije Volk 03-01-1972)

Sloopplannen

De Stichting Bejaardenhuisvesting Rotterdam kocht de kerk in september van vorig jaar, met het plan om het gebouw te slopen.

Een paar raadsleden zagen de gevolgen van de verkoop en stribbelden tegen, maar een meerderheid van de gemeenteraad ging akkoord met de kerk en sloopplannen.

Maanden later kwam er alsnog een protest op gang. De bekende Rotterdamse evangelist Johan Maasbach wilde de sloop tegen houden door de kerk te kopen, maar daar wilde de nieuwe eigenaar niet aan meerwerken.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Uitstel

De sloop van de kerk is al meerdere keren uitgesteld. Dat kwam mede door een kort geding, aangespannen door Maasbach.

De vier gemeenteraadsleden die eerder de sloop wilden tegenhouden, deden nog een poging. Er ging een verzoek naar de gemeenteraad om een andere locatie aan te wijzen voor de bouwplannen voor het seniorencomplex.

Ook ging er een verzoek naar staatssecretaris Vonhoff voor een sloopverbod. Maar volgens het ministerie kon dat alleen worden opgelegd als de kerk op de voorlopige lijst van monumenten kwam te staan. Maar daarvoor was weer toestemming nodig van de eigenaar.

Ondertussen keerden ook steeds meer omwonenden zich tegen de sloop. Voor de kerk kwam een spandoek te hangen en twee mannen zijn opgepakt omdat ze flyers op het stadhuis plakten.

Gezang in de raadszaal

Tijdens de behandeling zaten actievoerders samen met Johan Maasbach en zijn volgelingen op de publieke tribune. Ze lieten een ‘Glory Halllujah’ over de Koninginnekerk horen, met een speciaal aangepaste tekst.

Als Maasbach 3,6 miljoen gulden bij elkaar kon krijgen, dan zou de gemeente vervangende bouwgrond ter beschikking stellen. Twee miljoen had hij al beschikbaar.

Onder de potentiële geldschieters was onder andere scheepsbouwer Verolme, maar dat liep op niets uit. De Rotterdamse miljonair Kleyn wilde een miljoen gulden op tafel leggen en de oliehandelaar Kievit wilde ook met een miljoen over de brug komen.

Kievit trok dat bod later, om belastingtechnische redenen weer in. Omdat driekwart van de schenking naar de schatkist zou gaan, moest hij minimaal vier miljoen gulden overmaken.

Te laat

Staatssecretaris Vonhoff had een deadline gesteld aan Maasbach. Als hij niet voor afgelopen maandag kon aantonen dat hij het geld bijeen had, zou de kerk niet op de monumentenlijst komen te staan.

Maasbach kreeg het financiële plaatje niet rond. Zelfs de oproep van tv-persoonlijkheid Willem Duys in ‘voor de vuist weg’ leverde niet genoeg geld op om het pand te redden. Daarnaast had de gemeente ook geen vervangend bouwterrein beschikbaar, kreeg Maasbach te horen.

Afgelopen woensdag werd een begin gemaakt met de sloopwerkzaamheden in de kerk. Een veiling van de interieur van de kerk leverde 25.000 gulden op. Het orgel en de torenklok leverden het meeste op.

Is een wonder nog mogelijk?

Tegenstanders van de sloop hebben  nu bijna geen mogelijkheden meer om het onvermijdelijke tegen te houden. Er volgt deze week nog een debat in de gemeenteraad over de kerk. Ook komt er nog een uitspraak van de rechter in een kort geding, aangespannen door Maasbach.

De verwachting dat de rechter de sloop gaat tegenhouden in miniem. Nu het geld voor de aankoop van de grond niet bijeen is, is er geen reden voor de rechter om de sloop nog verder uit te stellen.

Daarmee lijkt het erop dat opnieuw een stukje historie in Rotterdam verloren gaat.


Hoe ging het verder?

Het onvermijdelijke werd de werkelijkheid. Het college van B en W greep niet in, ondank een boycotactie van een groot deel van de gementeraad. De rechter liet de sloop doorgaan, tenzij er alsnog plots alsnog een groot geldbedrag op tafel zou komen.

In de klokkentoren bleken uiteindelijk maar twee, en geen tien, actievoerders te zitten. Wat niet meehielp in het de strijd voor behoud van de kerk, is dat de studenten niet de enige jongeren waren die doordrongen tot in de kerk . En wat baldadige jongeren hebben in de eerste dagen van de sloop zelf ook actief hebben meegenomen bij het slopen van spullen. Zo werd bijvoorbeeld het kerkorgel, dat verkocht was, maar nog opgehaald moest worden, grotendeels kapotgemaakt.

Vooral de Telegraaf pakte daar groot mee uit: ‘Bezettertjes sloopten méé’, was de kop op 20 januari. Het is overigens helemaal niet zeker dat de jongens op deze foto ook verantwoordelijk zijn voor de sloop van bijvoorbeeld het kerkorgel, dat daarna niets meer waard was.

In de dagen daarna waren er elke avond jongeren op het terrein. De toren werd meerdere keren bezet, maar veel leverde dat niet op.

De sloop ging in de weken daarna verder. Op 22 maart 1972 werden de twee kenmerkende torens van de Koninginnekerk opgeblazen. Weer een paar maanden later werd de eerste paal geslagen voor het nieuwe bejaardencomplex.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 03-01-1972 – Laatste dienst in Koninginnekerk

Het Vrije Volk – 03-01-1972 – Maasbach vraagt: Stel afbraak Koninginnekerk uit

Volkskrant – 04-01-1972 – Koninginnekerk slechts door wonder te redden

NRC Handelsblad – 05-01-1972 – Maasbach zou nu ƒ 3,6 mln voor kerk moeten betalen

Trouw – 05-01-1972 – Laatste gevecht voor behoud Koninginnekerk

Trouw – 06-01-1972 – Strijd over sloop van Koninginnekerk

De Tijd – 07-01-1972 – Fabrikant schenkt miljoen

De Tijd – 08-01-1972 – Koninginnekerk op monumentenlijst

De Tijd – 10-01-1972 – Verzet tegen behoud van Koninginnekerk

De Telegraaf – 10-01-1972 – Verolme heeft Koninginnekerk

Trouw – 11-01-1972 – Koninginnekerk lijkt verloren

Het Vrije Volk – 12-01-1972 – Sloop van interieur Koninnegekerk is begonnen

NRC Handelsblad – 15-01-1972 – Afbraak van de Koninginnekerk in volle gang

Het Vrije Volk – 17-01-1972 – Koninnekerk geeft politie handenvol werk

Trouw – 18-01-1972 – Studenten bezetten klokketorens Koninginnekerk

NRC Handelsblad – 19-01-1972 – Kerktoren weer bezet

NRC Handelsblad – 25-01-1972 – Koninginnekerk voor Rotterdam verloren

Tekst: Dave Datema

Gepubliceerd op: 17 januari 2018

Verhaalnummer: 59

ROTTERDAM – In Rotterdam is afgelopen nacht de eerste lading met Noors bronwater aangekomen die een einde moet maken aan tekort aan drinkwater in de stad. Kraanwater is nauwelijks te drinken, omdat het veel te zout is, maar het alternatief gaat 56 cent per liter kosten. Dat is zo lucratief, dat inmiddels ook een tweede bedrijf heeft aangekondigd dat ze flessen met water gaan verkopen in Rotterdam.

Vannacht arriveerde een vrachtwagen met zevenduizend liter ‘natuurzuiver drinkwater’. Later deze week arriveert nog eens vijftienduizend liter Norwater, zoals het water heet, per schip.

Tweeliterpakken ‘Norwater’ worden op de markt gebracht voor een prijs van fl. 1,12. Ter vergelijking: duizend liter leidingwater kost nog geen twee kwartjes.

Initiatiefnemer van het transport was Van der Waal Zuivelproducten uit Rotterdam. “Wij weten uit ervaring dat er in het Rotterdamse gebied grote vraag naar goed drinkwater bestaat”, liet directeur Van der Waal weten aan Het Vrije Volk.

De vorige keer dat de drinkwatervoorziening te maken had met veel te zout water was in 1963. “Toen hebben we ziekenhuizen en bejaardentehuizen bevoorraad met goed water en daarom weten we dat er behoefte is aan zuiver water. Ook voor patiënten die een zoutloos of zoutarm dieert hebben”, aldus Van der Waal. In 1963 werd in een winkel van Van der Waal 5000 tot 600 liter per dag verkocht.

Concurrentie

De prijzen die in Rotterdam betaald gaan worden voor drinkwater heeft ook de aandacht getrokken van andere bedrijven. Frisdrankbedrijf Sunkist in Maarheeze (Brabant) heeft laten weten op korte termijn ook flessen met drinkwater aan te leveren, uit de eigen Brabantse ondergrond. “We hebben gaten geboord in de grond. Door leidingen welt schoon water omhoog”, zegt directeur Van Engelen in de GPD-bladen. “Het is schoon en drinkbaar. We doen er van alles mee en we noemen het ook behandeld water.”

De prijs van het Brabantse water ligt rond de vijftig cent voor een literfles.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Zout water

Het drinkwater in Rotterdam heeft al decennia een imagoprobleem. Het is niet al te best van kwaliteit en moet met chloor behandeld worden. Vorige week sloeg de directeur van het waterleidingbedrijf in Rotterdam écht groot alarm.

“In de 22 jaar dat ik aan het Rotterdamse waterleidingbedrijf verbonden ben, heb ik nog nooit zo’n situatie meegemaakt als nu”

Directeur Ligtenhart van het Drinkwaterbedrijf Rotterdam in Het Vrije volk (08-11-1971)

De waterstand in de rivier was zo laag, dat het zoute zeewater ver landinwaarts kon komen, ver voorbij de inlaatpunten voor het drinkwater bij de Beerenplaat. De maximale hoeveelheid zout in het drinkwater is 500 mg per liter. Volgens de laatste metingen ligt de hoeveelheid nu rond de 545 mg per liter. Boven de 700 mg zout per liter is het water absoluut ondrinkbaar.

Er zijn meerdere maatregelen genomen om de verdere toevoer van zout een halt toe te roepen. Zo werd de stormvloedkering van de Hollandse IJssel bij Capelle aan den IJssel tijdelijk gesloten. Ook in de Hollandse IJssel is het zoutgehalte inmiddels te hoog. De kering was tien uur gesloten. Langer was niet mogelijk vanwege de vuilafvoer in de rivier.

Rotterdam en omgeving krijgen nu al een paar dagen ook water uit het Amsterdam-Rijnkanaal aangeleverd via een speciale verbinding door Zoetermeer, die speciaal voor dit soort situaties is aangelegd. Er wordt al jaren gewerkt aan een verbetering van de drinkwatervoorziening, maar een definitieve oplossing is nog altijd niet af.

Het probleem wordt nog eens vergroot door zoutlozingen in Frankrijk. De Nederlandse overheid heeft dan ook aan de Fransen gevraagd of de zoutlozingen, die noodzakelijk zijn bij de Kalimijnen in het Franse stroomgebied van de Maas, te staken.


Hoe ging het verder?

Een week na de aankondiging van Sunkist, komt ook een limonadefabrikant uit Baarle Nassau met de mededeling dat ze binnen een paar dagen tafelwater op de markt gaan brengen. Zij vragen 45 cent per liter.

Uiteraard twijfelt Van der Waal of zijn nieuwe concurrenten wel zulk zuiver water kunnen aanbieden zoals hij dat doet. Een week na het begin van de prijzenoorlog met drinkwater, arriveert er nog een schip met twintigduizend liter water. Een dat later meldt Van der Waal dat er al 40.000 liter drinkwater is verkocht. De Telegraaf trekt dan ook de conclusie dat er ‘geld als water wordt verdiend’.

Toch wordt er ook behoorlijk gemopperd over de hoge prijzen voor het drinkwater. Burgemeester Thomassen van Rotterdam vindt dat er niet terecht zo wordt geklaagd. Hij benadrukt dat het drinkwater uit de kraan goed te drinken is. “Het is waanzinnig dat de mensen veel geld neertellen voor een pak water, terwijl Rotterdam voor hetzelfde geld 1000 liter goed drinkwater levert”, zegt de Burgemeester in de GPD-bladen.

Een week later wordt de markt voor het Noorse water fors uitgebreid. Dan wordt het water ook verkocht in Delft en Leiden. De prijs voor een tweeliterpak is dan wel opgeklommen van fl. 1,12 naar fl. 1,20.

Als twee weken later forse regenval in Duitsland en Frankrijk ook de Nederlandse rivieren bereikt, is het probleem snel achter de rug. Het duurt dan nog wel drie weken voordat het zoutgehalte weer op een normaal niveau zijn gekomen.

Twee jaar later worden in de Biesbosch de eerste extra spaarbekkens geopend. Er loopt een directe verbinding naar Rotterdam, zodat mensen Biesbosch-water uit de kraan krijgen.

Bronnen: (van de informatie, niet van het water)

Trouw – 08-11-1971 – Stormvloedkering tijdelijk dicht om zout te stoppen

Het Parool – 09-11-1971 – Drinkwater in Rotterdam nog steeds schaars

Het Vrije Volk – 11-11-1971 – Water, mooie Handel. Frisjongens doen mee

Tubantia – 11-11-1971 – Lekker water in Rotterdam kost vanaf morgen 66 cent per liter

Het Parool – 11-11-1971 – Noors water

De Telegraaf – 11-11-1971 – Bedrijven beginnen handel in water

Het Vrije Volk – 15-11-1971 – Prijzenoorlog en weer meer water

NRC Handelsblad – 16-11-1971 – Noors water loopt hard

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 10-11-2021

Verhaalnummer: 242

ROTTERDAM/DEN HAAG – De Japanse keizer Hirohito is aan zijn omstreden bezoek aan ons land begonnen. Dat ging – zoals verwacht – niet zonder protesten. Tijdens een autorit van Rotterdam naar Den Haag gooide een man een voorwerp naar de auto van de keizer. Verder kreeg de keizer vooral veel boegeroep van mensen te horen.

Het zeer omstreden privébezoek van Hirohito houdt een groot deel van Nederland al maanden in zijn greep. Vandaag bracht Hirohito een bezoek aan Den Haag en Rotterdam.

Veel mensen houden de keizer nog altijd verantwoordelijk voor de misstanden tijdens de Tweede Wereldoorlog door het Japanse leger.

Niet welkom

Den Haag stond Hirohito niet bepaald met open armen op te wachten. De keizer kreeg boegeroep te horen, boze automobilisten claxonneerden en mensen langs de aanrijroute hadden de vlag halfstok gehangen.

Tussen Rijswijk en Den Haag gooide iemand een voorwerp naar de keizerlijke auto. Aanvankelijk leek het te gaan om een steen, maar het bleek een deel van een thermosfles te zijn. In de kogelvrije voorruit ontstond een grote ster.

“Drie getuigen hebben tegenover de politie verklaard dat zij een man van 40 tot 50 jaar met iets zagen gooien. Enkele anderen hebben een projectiel door de lucht zien vliegen. De resten – stukjes glas van een thermosfles – zijn later op straat gevonden.”

(Vrije Volk, 09-10-1971)
Keizer Hirohito en echtgenote bezoeken Euromast, Rotterdam. Hirohito en burgemeester Thomassen. Fotograaf: Rob Mieremet, Nationaal Archief/Anefo. Licentie: Public Domain

Euromast

Zoveel rustiger ging het bij het bezoek van de keizer aan Rotterdam. De keizer kwam, met zijn stoet van zwarte auto’s, rond half vier aan bij de Euromast. Daar werd hij ontvangen door de Rotterdamse burgemeester Thomassen. Toeschouwers waren er nauwelijks.

Uit handen van het negenjarige zoontje van locoburgemeester Vos kreeg Hirohito een bloemetje aangeboden. Boven in de Euromast kreeg de keizer een rondleiding van de burgemeester, medewerkers van de Euromast en directeur Posthuma van het havenbedrijf.

“De kleine gebogen keizer knikte steeds weer geïnteresseerd en keek af en toe door het verrekijkertje dat hij zelf had meegebracht. Ook toen hij van de burgemeester een grote platenatlas kreeg aangeboden hield hij die kijker in beide handen vast.”

(Vrije Volk, 09-10-1971)

Voorafgaand aan het bezoek van de keizer is elk hoekje en gaatje van de Euromast geïnspecteerd. In de afgelopen dagen is er tot drie maal toe een bommelding binnengekomen bij de Euromast. Ook werd het bezoek van de keizer woensdag gerepeteerd in Rotterdam.

Dat burgemeester Thomassen bij het bezoek aanwezig was, is niet vanzelfsprekend. Zijn Amsterdamse collega Samkalden heeft besloten om afwezig te blijven, als Hirohito morgenmiddag dierentuin Artis bezoekt.

(Dit artikel gaat verder onder deze advertentie)

Omstreden

De protesten komen zeker niet als een verrassing. Al bij de aankondiging voor het bezoek, in februari, zorgde het nieuws voor een golf aan protest. Maar, zo werd aangegeven vanuit Tokyo, het zou gaan om een particulier bezoek en niet om een officieel staatsbezoek, zoals wel het geval was in België, Groot-Brittannië en West-Duitsland.

Maar gezien de historie tussen Japan en Nederland en de ‘heersende sentimenten na de Pacific-oorlog’, was een officieel staatsbezoek niet wenselijk, liet een woordvoerder van de keizer weten.

Hirohito wordt door een groot deel van de Nederlandse bevolking nog altijd gezien als een oorlogsmisdadiger. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij het ‘goddelijk gezag’, volgens de Japanse grondwet. De rol van de keizer tijdens de oorlog is nooit officieel onderzocht. Veel Nederlanders verloren het leven bij de bouw van de beruchte ‘dodenspoorweg’ tussen Birma en Thailand.

Toenmalig premier De Jong had begrip voor alle protesten (ook uit de Tweede Kamer) tegen het bezoek van Hirohito. Maar omdat de Japanse regering excuses had aangeboden voor de misdaden tegenover gevangenen in de oorlog, ‘moest het bezoek gewoon doorgaan’. De Jong diende zelf in de marine in de Tweede Wereldoorlog en had na de bevrijding de situatie in de Japanse gevangeniskampen van dichtbij gezien.

Protest

Cabaretier Wim Kan, die zelf ook in een ‘Jappenkamp’ had gezeten, werd het gezicht van de protesten tegen de komst van Hirohito.

Kan had vorig jaar na het 25-jarig jubileum al een nummer geschreven over de Japanse wreedheden bij de bouw van de Birma-spoorlijn. Het nummer, ‘Er leven haast geen mensen meer die ’t kunnen navertellen’, was te zien in het televisieprogramma Achter het Nieuws.

Een maand geleden stuurde Kan een protestbrief naar de nieuwe premier Biesheuvel. In de brief noemt hij het bezoek van Hirohito ‘totaal onverteerbaar’. Een van de redenen die hij aanhaalt is dat er van een privébezoek nauwelijks meer sprake was. Hirohito krijgt morgen tóch een diner met Koningin Juliana en slaapt dit weekend tóch in Huis ten Bosch.

Dat Hirohito om economische redenen niet geweigerd kon worden, vond de cabaretier nog te billijken, maar dat hij met de Koningin gaat eten, gaat er bij hem niet in. Hij stelde voor om het bezoek van Hirohito in ieder geval drie jaar uit te stellen, voordat duidelijk was wat de rol was van Hirohito in de Tweede Wereldoorlog.

Amsterdam

Morgenmiddag staat er nog een bezoek aan Amsterdam op het programma. De Keizer, die een groot liefhebber is van het leven in de zee, brengt onder meer een bezoek aan Artis dat voor een deel dicht gaat.

Daarna volgt er nog een lunch op Paleis Soestdijk met Koningin Juliana. Ook ontvangt Hirohito op Huis ten Bosch de Nederlandse zeebiologen Vervoort en Holsuis.

Wim Kan hoopte dat hij morgen zijn dagboek over het werk aan de Birma-spoorweg aan de Keizer mocht overhandigen, maar die kans lijkt bijzonder klein. De opperceremoniemeester van de Keizer, Shigenobu Shima, was niet op de hoogte van de wens van de cabaretier. “Maar als iemand mij dat boek wil overhandigen zal ik het lezen. Als ik het geschikt acht voor de keizer zal ik het onder zijn aandacht brengen”, aldus Shima.


Hoe ging het verder?

Ook in Amsterdam kon Hirohito niet op een warm welkom rekenen. Er werden teksten gekalkt op gebouwen (die op tijd verwijderd waren voordat de Keizer het kon zien) en er waren veel boegeroepen en niet-vriendelijke spandoeken.

Bij Artis probeerde iemand de keizer nog aan te vallen, maar die werd door agenten tegengehouden. Bij het Okura-hotel, waar de Rotterdamse burgemeester nog aanwezig was, werden Japanse vlaggetjes verbrand.

Ook bij het huis van Premier Biesheuvel was het onrustig. In de nacht van zaterdag op zondag werden ruiten ingegooid, tot grote ergernis van mevrouw Biesheuvel. Ze schreef een open brief naar de media, gericht aan Wim Kan:

“Wanneer u de volgende keer weer oproept tot rebellie, wilt u dan uw helpers vragen om de ruiten NIET op zondag in te gooien. Dit is zo’n vervelende dag voor een huisvrouw, weet u.”

(Mevrouw Biesheuvel, diverse media, 11-10-1971)

Wim Kan zelf sloot zijn protest af door te melden dat hij en zijn vrouw Corrie Vonk hun Oost Azië-verzetssterren bij het afval zouden gooien. Ze hadden er geen behoefte meer aan, na het bezoek van de Keizer. Hij noemt het onherstelbaar dat de Nederlandse regering de Japanse keizer heeft laten weten dat hij welkom was.

De tweede aflevering van de Podcast van Dag van Toen ging grotendeels over het bezoek van Hirohito aan Nederland.

Bronnen:

“Hirohito wil naar Nederland”. “De Telegraaf“. Amsterdam, 22-02-1971

“Keizer van Japan naar Nederland”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 23-02-1971

“Bezoek van Japanse keizer roept veel negatieve reacties op”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 24-02-1971

“De Jong: Hirohito welkom”. “De waarheid“. Amsterdam, 27-02-1971

“Tokio verbaasd over weerstand tegen bezoek van Hirohito”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 11-03-1971

“Den Haag stelde Hirohito gerust”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 29-03-1971

“Hirohito’s komst laat helft van Nederland Siberisch”. “De Telegraaf“. Amsterdam, 01-04-1971

“Hirohito wél bij Koningin”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 07-09-1971

“Demonstratie tegen Hirohito op vliegveld”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 28-09-1971

“Japans keizerpaar te gast in België”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 30-09-1971

“Wim Kan noemt bezoek Hirohito „brutaal als de beul, die hij wist te ontsnappen””. “De waarheid“. Amsterdam, 04-10-1971

“Waardig protest van Kan”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 04-10-1971

“POLITIEBEZWAAR TEGEN ESCORTE JAPANSE KEIZER”. “De Telegraaf“. Amsterdam, 05-10-1971

“Bezoek Hirohito Premier stuurt Wim Kan antwoord”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 05-10-1971

“Repetities voor komst Hirohito”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 06-10-1971

“Thomassen en Marijnen bij Hirohito”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 07-10-1971

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 09-10-1971, p. 1

“Wim Kan mag boek niet zelf aanbieden”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 09-10-1971

“PROTESTBORD IN DE HOOFDSTAD: ‘Hirohito, waar is mijn vader?’ Maar keizer zweeg en reageerde op geen enkele demonstratie”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad

“Boegeroep begeleidde Hirohito”. “De waarheid“. Amsterdam, 11-10-1971

“Boegeroep en stenen voor de keizer”. Reformatorisch Dagblad, 23 mei 2000

Tekst: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-2017

Verhaalnummer: 68

ROTTERDAM – Bij een brand aan de Noordsingel in Rotterdam is een 76-jarige vrouw om het leven gekomen. De hulpdiensten vonden, na het blussen van de brand, een aanzienlijk fortuin in de woning. Op tal van plekken lagen er zakken en koffers met geld. Dat was niet te zien aan de woning, die ook al vóór de brand in erbarmelijke staat verkeerde.

De vrouw, Taja van der Ham, woonde samen in het krot met haar drie jaar jongere broer Adriaan, die beter bekend stond als ‘Spokie’ (een bijnaam die kinderen in de buurt aan hem hebben gegeven). Tijdens de brand wilde de broer keer op keer het huis weer binnengaan. De man is met brandwonden opgenomen in het Deltaziekenhuis.

De brand is ontstaan op de begane grond, waarschijnlijk nadat een petroleumkachel was omgevallen. De man heeft nog getracht om de vlammen te doven, maar dat lukte niet. Hij vluchtte naar buiten, terwijl zijn zus naar de bovenverdieping ging. Boven werd de vrouw aangetroffen.

* De 73-jarige Adriaan van der Ham (in de wijk ook bekend als ‘Spokie’) wordt door de politie en brandweer gedwongen niet opnieuw zijn brandende huis aan de Noordsingel in te gaan. Foto: Ary Groeneveld, Stadsarchief Rotterdam

Fortuin

Kort na de brand vond de politie een zinken emmer die volledig gevuld was met zilveren rijksdaalders. Daarop besloot de politie om het huis onder permanente bewaking te plaatsen.

Daarna werden zakken, doosjes, tassen met geld naar buiten gesleept. Zo zat er fl. 4.600 gulden in een zeepdoosje. Een deel van het geld lag ook in en onder de matras in de bedstee, waarin de twee sliepen. Naast de bedstee stond een jachtgeweer, dat ‘Spokie’ waarschijnlijk wilde gebruiken, als er inbrekers binnenkwamen.

Agenten vonden een complete berg met gouden tientjes, waardevolle oude munten uit halverwege vorige eeuw en een papieren zak met briefjes van honderd.

De verwachting was dat er ongeveer fl. 125.000 gulden aan contanten in het huis lag. Maar dat bedrag zou zomaar hoger kunnen zijn. Mogelijk heeft de man ook nog rijkdommen in de tuin begraven.

De politie heeft een kluis moeten huren bij de bank om alle waardevolle spullen op te slaan. Naast geld vond de politie gouden horloges, kettingen, zilveren en gouden sieraden.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Contrast

Alle rijkdommen vormen een schril contrast met de wijze waarom de broer en zus leefden. In het oude huis zorgden vijf oude petroleumkachels voor de enige warmte in het huis. Elektriciteit was er niet. Er zat geen glas in de ramen, maar er was plastic voor gehangen.

Hoe de man aan het geld kwam is een raadsel. Waarschijnlijk leefde het stel extreem zuinig.

Het stel woonde al 45 jaar in de oude woning. Buren hadden al het vermoeden dat de twee een flinke som geld in huis hadden liggen, maar meestal gingen de schattingen niet verder dan duizend gulden. Enige zekerheid was er niet, want Adriaan en Taja lieten niemand binnen in hun woning. Daarmee konden mensen alleen maar gissen over wat er in de woning afspeelde.


Hoe ging het verder?

In de dagen na de ontdekking van de schat verzamelen drommen mensen zich rond het huis van de broer en zus. De achtertuin wordt ook nog omgespit, omdat daar mogelijk ook nog iets verstopt ligt.

In de tuin blijkt niets te liggen. Wel ligt er binnen nog meer verstopt, dan iemand zich kan voorstellen. Overal vindt de politie munten en biljetten. “Geld vinden we in alle mogelijke papieren zakjes”, zegt hoofdinspecteur Bol van de politie in Het Vrije Volk. “Hij stopte in één zakje een gulden en een dubbeltje, deed dat weer in een ander zakje met een tientje en wat kleingeld, en zo maar door. Het kost ons uren. We moeten alle zakjes voorzichtig aan de bovenkant openscheuren om het geld niet te beschadigen.”

Het idee bestaat dat er meer dan 250.000 gulden (omgerekend naar huidige maatstaven: 497.000 euro) in de woning ligt.

Zo zijn er tweeduizend gouden tientjes gevonden. Alleen de tientjes met de beeltjenis van Willem II zijn veel geld waard. De rest is ‘slechts’ 40 gulden per stuk waard.

Hoe het tweetal aan het geld is gekomen blijft ook een raadsel. Adriaan is al op 37-jarige (!) leeftijd met vervroegd pensioen gegaan. Hij heeft gewerkt als ambtenaar bij de gemeente Rotterdam.

Het huis aan de Noordsingel wordt nog dagenlang bewaakt door de politie. Na vijf dagen wordt de zoektocht van de politie afgerond.

Taja van der Ham wordt op 26 mei 1971 begraven op de bekende begraafplaats Hofwijk. Haar broer Adriaan is dan opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Er zijn geen familieleden of bekenden bij de begrafenis aanwezig.

Grond

Van der Ham bleek ook nog twee stukjes grond te hebben, in de bosrijke omgeving van Bilthoven. De twee stukken hebben samen een grootte van zesduizend vierkante meter. De waarde van die grond is 300.000 gulden.

Ook in Bilthoven is Spokie bekend, blijkt dagen later. Hij kwam er eens per maand, zeggen lokale bronnen, met een witte zak en een schep.

De politie in Bilthoven smeekt Het Vrije Volk om dit verhaal niet naar buiten te brengen, omdat ze bang zijn dat het heel wat gelukszoekers naar Bilthoven trekt.

Volgens een makelaar, die het al jaren voorzien had op de stukken grond van ‘Spokie’, is hij daar alleen maar op zoek naar eikels.

Terug naar huis

Ruim een maand na de brand keert ‘Spokie’ terug naar huis. Hij heeft geen goed woord over, over zijn behandeling. Hij werd krankzinnig verklaard, maar dat was hij niet, zo zegt hij.

Dat er veel geld in het huis lag, dat wist Adriaan wel. Maar van een hoop spullen wist hij niets. Dat was allemaal van zijn zus, zo verklaart hij. In Bilthoven ligt niets, voegt hij er aan toe. Het stuk grond was bedoeld om er een huis te bouwen, maar dat is er nooit van gekomen.

Daarmee is het verhaal rondom ‘Spokie’ nog niet voorbij. Enkele maanden later wordt bekend dat Van der Ham onder curatele wordt gesteld. Twee familieleden gaan het vermogen, dat dan geschat wordt op één miljoen gulden, beheren.

Eind 1975 overlijdt Adriaan van der Ham op 77-jarige leeftijd. Zij laatste uren spendeert hij bij familieleden, die aan de Noordsingel wonen.

Bronnen:

Algemeen Dagblad – 24-05-1971 – Bejaarde vrouw verbrand

Het Vrije Volk – 25-05-1971 – Taja en Adriaan sliepen in hun geld

Het Vrije Volk – 26-05-1971 – Schatgraven in tuin van oude Adriaan

Het Vrije Volk – 27-06-1971 – Schat van kluizenaar meer dan kwart miljoen

Algemeen Dagblad – 28-05-1971 – Geen geld meer in ‘Spokies’ huis

Het Vrije Volk – 28-05-1971 – Bilthoven kent Spokie ook!

Het Vrije Volk – 28-06-1971 – Adriaan van der Ham terug naar leeg huis

De Volkskrant – 20-01-1972 – Rijke zonderling onder curatele

Het Vrije Volk – 07-01-1976 – ‘Spokie’ begraven

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 09-10-2020

Verhaalnummer: 154

ROZENBURG – Op het terrein van Gulf Oil is een explosie geweest bij opslagtanks. Daarna brak er een felle brand uit in de omgeving van de raffinaderij. De oorzaak van de explosie is nog niet bekend. Er raakte niemand gewond.

De brand ontstond iets na middernacht. Personeel ontdekte dat er een leiding naar van de twee asfalttanks die achter op het terrein stonden, was ontploft. De klappen waren tot in Hoek van Holland te horen. De brand die daarna ontstond was in de verre omgeving te zien als een oranje gloed in de lucht.

In een eerste verklaring laat Gulf Oil weten dat op het terrein twee opslagtanks gevuld met asfalt door hitte-ontwikkeling zijn geëxplodeerd. Daarna sloeg de brand over naar een voorraadtank met stookolie.

Enkele uren later waren de twee asfalttanks tot de grond toe afgebrand. De olietank met stookolie stond toen nog in lichterlaaie.

De brandweer kreeg assistentie van de bedrijfsbrandweer van omliggende bedrijven. Het heeft in totaal vier uur geduurd voordat het vuur werd geblust. Daarbij was de belangrijkste taak om te voorkomen dat het vuur zich nog verder zou verspreiden.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Schade

Volgens het bedrijf loopt de schade door de brand in de miljoenen. Dat komt vooral door de schoonmaakkosten van de omgeving. Een deel van de stookolie is in het omliggende gebied terechtgekomen.

De raffinaderij draait ondanks de brand gewoon door, iets dat volgens Gulf Oil te danken is aan het ‘doortastende optreden van de brandweer’.

Twee jaar geleden kwam de raffinaderij bij Rozenburg ook al in het nieuws na een brand in een ventiliatiekolom. Sindsdien zijn er geen grote branden meer geweest.


Hoe ging het verder?

Een kleine week na de brand meldt de politie dat sabotage zo goed als zeker de brand bij Gulf Oil heeft veroorzaakt. Bij het onderzoek zijn ijzersplinters gevonden, die wijzen op een ontplofte bom.

Vlak bij de plek waar de brand is ontstaan is ook het hek doorgeknipt. Die twee feiten bij elkaar opgeteld wijzen duidelijk op sabotage of brandstichting, zegt justitie in Het Vrije Volk van 20 maart 1971.

Maar daarmee liep het onderzoek wel helemaal vast. Na een maand is de recherche nog geen steek verder. Het enige aanknopingspunt dat de recherche heeft is een stuk karton met de tekst ‘GLO Operation’. Bij de aanslag zijn drie kleefbommen gebruikt.

Op 19 april 1971 wordt in Israël een 26-jarige vrouw opgepakt. Het gaat om een in Duitsland geboren Palestijnse die deel zou uitmaken van het Palestijns Bevrijdingsfront. Ze wordt direct in verband gebracht met de brand bij Gulf Oil. De vrouw zou ook een aandeel hebben gehad in een vliegtuigkaping.

De vrouw zou, zo laat de Israëlisch politie weten, uit ‘romantische motieven’ hebben gehandeld. Ze zou geholpen zijn door vier handlangers.

Al vrij snel wordt duidelijk dat Gulf Oil niet het specifieke doelwit was.

“Het ging niet om Gulf. Het doel was de internationale belangstelling op het Palestijns verzet te richten.”

(officier van justitie Van der Hoeven, NRC Handelsblad, 20-04-1971)

Een ander doelwit dat genoemd wordt is een opslagterrein van een Israëlisch bedrijf. Door slechte voorbereiding kwamen de bommen op de verkeerde plek terecht.

Tijdens de verhoren noemt de vrouw meerdere namen van handlangers. Daaruit maakt de politie op, die voor de verhoren naar Israël zijn gereisd, dat de vrouw een ondergeschikte rol heeft gespeeld bij de aanslag.

De vrouw wist niet wat het doel was van de daden. Ze was de chauffeur van de saboteurs. Nadat de bommen waren geplaatst heeft zij ze weer teruggereden. Eerder zou ze ook betrokken zijn geweest bij een sabotage-actie bij de Mobil-raffinaderij.

De Nederlandse politie laat weten dat de vrouw niet uit politieke overweging heeft meegewerkt aan de aanslag. Ze zou verliefd zijn geweest op Mohammed Boudia, de leider van de Franse tak van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina.

Boudia zou meerdere vrouwen hebben versierd en daarna hebben overgehaald om te helpen bij het plegen van aanslagen.

De vrouw staat in juli 1971 voor de rechter in Israël. Ze wordt veroordeeld tot veertien jaar cel, maar komt al na drie jaar vrij vanwege ‘voorbeeldig gedrag’. Twee jaar later wordt ze opnieuw opgepakt in Frankrijk, voor het beramen van een bomaanslag.

Boudia wordt in 1973 door de Mossad geliquideerd.

De raffinaderij van Gulf Oil werd in 1982 overgenomen door Kuwait Petroleum (Q8). In 2015 nam de Zwitserse maatschappij Gunvor de raffinaderij over.

Bronnen:

De Waarheid – 15-03-1971 – Bewoners Waterweg opgeschrikt

NRC Handelsblad – 15-03-1971 – Vijf brandweerkorpsen ingezet bij raffinaderijbrand

Het Vrije Volk – 20-03-1971 – Brand bij Gulf veroorzaakt door sabotage

Het Vrije Volk – 07-04-1971 – Ontploffing veroorzaakt door drie kleef bommen Onderzoek naar Gulf-sabotage volkomen vast

NRC Handelsblad – 19-04-1971 – Sabotagegroep bekent in Israël aanslag Gulf Europoort van maart

Het Vrije Volk – 29-04-1971 – Alle verdachten Gulf-aanslag zijn nu bekend

RTV Rijnmond – Vergeten Verhalen – Terroristenliefje pleegt verkeerde aanslag

ROTTERDAM – Het was een compleet onbelangrijk moment tijdens een spannende derby tussen Sparta en Feijenoord (1-1). Toch had iedereen het erover. In de tweede helft van de wedstrijd schoot Feyenoord-keeper Eddy Treijtel een bal vol op een overvliegende meeuw. Het dier viel loodrecht naar beneden en was door de klap morsdood.

Het voorval gebeurde in de 63e minuut van de wedstrijd. Treijtel, keepend voor de Kasteeltribune, schoot vanuit zijn handen een bal ver en hoog weg na een onderbroken Sparta-aanval. Enkele tientallen meters verderop vloog een kokmeeuw op dertig meter hoogte. Het dier werd vol geraakt en viel vervolgens naar beneden, pal naast de verbouwereerde Dordtse scheidsrechter Ad Bogaerts.

Een van de spelers van Sparta, Hans Eijkenbroek, heeft het dier vervolgens opgepakt en over de zijlijn gegooid. Daarna werd het spel vervolgd met een scheidsrechtersbal alsof er niets aan de hand was.

Het publiek kon wel lachen om de actie die het leven kostte van de meeuw. Grappend werden van de zijlijn opmerkingen gemaakt als ‘Treijtel moordenaar’.

Toch leek het voorval Treijtel nauwelijks iets te doen. Hij had nauwelijks door dat er iets bijzonders was gebeurd, liet hij na afloop weten. Toch kon hij ook nog wel grappen maken over de gebeurtenissen van de middag.

“Als ik maar geen last krijg met de dierenbescherming”

(De Telegraaf, 16-11-1970)

Opgepakt

Waar de meeuw nu is, is onduidelijk. Aan het einde van de wedstrijd kwamen, tot ergernis van Sparta, honderden Feyenoord-supporters het veld op. Zij hadden het vooral elkaar gekregen om gaten te knippen in de spiksplinternieuwe hekken bij het bezoekersvak. Een deel van de aanhang richtte de woede op scheidsrechter Bogaerts, die door aanvoerders Eijkenbroek en Israel in veiligheid werd gebracht.

Een andere supporter ging richting het reclamebord waar Eijkenbroek de dode meeuw had neergelegd. Die supporter heeft de meeuw meegenomen.



Hoe ging het verder:

Ondanks dat het een nietszeggend moment was openden alle kranten in Nederland de volgende ochtend met het verhaal over de Meeuw van Treijtel. Sterker nog, het verhaal blijft hem achtervolgen. Ondanks dat hij met Feyenoord en AZ landskampioen wordt en ook de Wereldbeker voor clubteams pakt, wordt hij steeds gelinkt aan dat ene moment met die meeuw.

De meeuw duikt uiteindelijk weer op. Sterker nog, er duiken twee meeuwen op. De ene komt terecht in het Home of History, het Feyenoord-museum. Maar ook staat er een meeuw in het Sparta-stadion. Het is voer voor de discussie. Beide clubs beweren dat zij ‘de echte’ hebben.

Bronnen:

Trouw – 16-11-1970 – Treytel schiet meeuw

Telegraaf – 16-11-1970 – Fout

Het Vrije Volk – 16-11-1970 – Eddie Treytel schiet meeuw-in-de-vlucht dood

NRC Handelsblad – 16-11-1970 – Botsing zonder winst

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 14-11-1970

Verhaalnummer:

ROTTERDAM/CAPELLE AAN DEN IJSSEL – Een politiemacht bestaande uit rond de duizend marechaussees en politiemensen hebben vanmorgen een inval gedaan in het Zuid-Molukse woonkamp IJsseloord in Capelle aan den IJssel. Er zijn meerdere aanhoudingen verricht.

Er werd gezocht naar wapens en verdachten van de bezetting van de Indonesische ambassadeurswoning, vorige maand. Bij de inzet zijn onder meer vijftien amfibievoertuigen en twee helikopters ingezet.

Volgens Het Vrije Volk doet de actie nog het ‘wapenvertoon denken aan een razzia in oorlogstijd’. Alle wegen naar het kamp werden vanmorgen om 9 uur afgezet. Vervolgens reden bussen met zwaar bewapende marechaussee het woonoord binnen.

In de loop van de ochtend trokken rechercheurs met metaaldetectoren door de verschillende woningen, op zoek naar wapens en munitie. Het kamp kent 150 woningen.

Het kamp was al die tijd hermetisch afgesloten van de buitenwereld. Mensen die het kamp in of uit wilden, kwamen oog in oog te staan met de loop van een machinegeweer. Een paar bewoners die probeerden met wapens uit het kamp te komen werden opgepakt. Een zandwagen, die naar het kamp moest, kreeg een bewapende marechaussee mee.

Zelfs de telefoons in het kamp werden bewaakt.

“De telefoon ging wel over, maar werd na het opnemen telkens meteen neergelegd. Zelfs een inwoner die trachtte vanuit het kamp met zijn familie te bellen, kwam niet verder dan het noemen van zijn naam.”

(Het Vrije Volk, 15-10-1970)

Woede

Nadat de politie rond drie uur het woonkamp verliet, bleven de bewoners verslagen achter. Anderen zijn juist strijdbaar.

“We gaan actie voeren”, liet een jongeman weten aan het Algemeen Dagblad. “WE denken daarbij aan Shell, Esso, Philips of Unilever. Maar daar komt men snel genoeg achter!”

Ook Johannes Matulessy, zoon van de bekende predikant, beklaagde zich over de actie.

“Drie uur lang hebben er mensen bij ons in huis gezeten. Ze hebben alles overhoop gehaald. We mochten geen thee zetten. We mochten niet telefoneren. We mochten zelfs niet naar de wc!”

(Johannes Matulessy, Algemeen Dagblad, 16-10-1970)

“Het leek wel oorlog”, zei Frieda Tomasoa, voorzitster van de Vrije Zuidmolukse Jongeren tegen de Telegraaf. “Er speelden zich afschuwelijke tonelen af. De mensen wisten niet wat er aan de hand was. Iedereen werd gefouilleerd en twee vrouwen die niet begrepen wat er gaande was werden hun huizen ingeschopt. Dat men het nodig vond in het kamp huiszoekingen te doen vinden we begrijpelijk, maar dat daarvoor een compleet leger met pantservoertuigen wordt ingezet snapt niemand.”

Een andere man, van rond de dertig jaar oud, wees erop dat de politieactie de verhoudingen er niet beter op maakt. “Als de Nederlandse regering ons zo blijft behandelen komt er oorlog”, zegt hij tegen een verslaggever van het AD. “De politie lokt op die manier relletjes uit.”

Bezetting

Aanleiding voor de politieactie is de bezetting van de woning van de Indonesische ambassadeur in Wassenaar, eind augustus. Bij die actie werd een agent doodgeschoten.

Bij de bezetting werd een agent doodgeschoten. De schutter en veel van de andere deelnemers zijn afkomstig van het woonkamp IJsseloord. Er werd specifiek naar het wapen gezocht waarmee de agent is vermoord.

De actie werd na 12 uur beëindigd door bemiddeling van de Molukse leider Manusama. De actie had tot gevolg dat een staatsbezoek van de Indonesische president Soeharto werd uitgesteld.

Volgens de politie zijn onder andere de 40-jarige Paul Th. En de 36-jarige Nelis U. aangehouden. De eerstgenoemde is de landelijke voorzitter van de ordedienst van de eenheidspartij der Zuidmolukkers. De tweede is de secretaris van de partij.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Eigen staat

De Molukkers kwamen begin jaren ’50 naar ons land. Veel van hen werden opgevangen in woonkampen zoals IJsseloord. Het was de bedoeling dat ze zouden terugkeren naar de Molukken. Om die reden kwamen ze niet in de aanmerking voor werk. Vaak waren hun woningen ook van slechte kwaliteit.

Het uitnodigen van de Indonesische president Soeharto was voor veel Molukkers een pijnlijk moment. Daarop besloot een aantal jongeren in actie te komen. Vier jaar geleden werd de Zuid-Molukse leider Soumokil nog geëxecuteerd in opdracht van Soeharto.


Hoe ging het verder?

In totaal werden er 15 arrestaties verricht. Justitie brengt dan ook naar buiten dat eind augustus, op de dag van de bezetting van de Indonesische ambassadeurswoning, meer dan honderd Ambonese jongeren klaarstonden om ook in actie te komen. Doelen waren de Indonesische ambassade en het consulaat in Amsterdam. Pas op het laatste moment werd daarvan afgezien.

Er worden tal van wapens in het kamp gevonden. Twee geweren, zeven pistolen, vier handgranaten en een grote hoeveelheid munitie. Ook neemt de politie een hoeveelheid slag- en steekwapens in beslag.

De verhouding tussen de Molukse jongeren en Nederland werden er in de jaren ’70 niet echt beter op. In 1975 kwam het tot een bezetting van het Indonesische consulaat en een treinkaping bij Wijster. Twee jaar later (1977) werden een school bij Bovensmilde en een trein bij De Punt gekaapt. In 1978 vond een gijzeling plaats in het provinciehuis in Assen.

Daarmee waren de gewelddadige acties tot een einde gekomen. De achtergestelde positie van de Molukkers echter niet. In Capelle werd het er ook niet beter op. Begin 1984 kwam het tot een escalatie in de wijk Oostgaarde, waar veel Molukkers woonde. De Molukkers wilden betere leefomstandigheden en weigerden de verhoogde huren te betalen. Nadat de woningcorporatie dreigde de mensen uit huis te zetten, moest de Mobiele Eenheid er aan te pas komen om de orde te herstellen.

Lees verder: Mobiele Eenheid raakt slaags met Capelse Molukkers

Bronnen:

Het Parool – 15-10-1970 – Grootscheepse razzia in Ambonezen-woonwijk

Het Vrije Volk – 15-10-1970 – Politemacht bezet kamp Capelle

Algemeen Dagblad – 16-10-1970 – Ambonees complot ontrafeld

De Telegraaf – 16-10-1970 – Bliksemaanval op woonoord Zuidmolukkers

Isgeschiedenis – Zuid-Molukse bezetting ambassade van Wassenaar

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 14-10-2020

Verhaalnummer: 156

ROTTERDAM – De televisie- en radio-actie ‘Schip Ahoy’ voor het nieuwe hospitaalschip van het Rode Kruis lijkt een groot succes te zijn. Op dit moment, om tien over half één, is het benodigde bedrag van vijf miljoen euro binnen. In de loop van de nacht zal het geldbedrag nog verder stijgen, is de verwachting.

In de nog niet officieel geopende Ahoy’-hal in Rotterdam-Zuid was het al de hele avond een positieve drukte van jewelste. Aan een stuk door (en uit het hele land) kwamen de giften binnen via telefoon, maar ook via telegram.

Centraal in de actie staat het nieuwe hospitaalschip Henry Dunant. Het oude hospitaalschip van het Rode Kruis is sterk aan vervanging toe zijn. Het schip wordt gebruikt om vakanties mogelijk te maken aan mensen die door ziekte of een handicap nauwelijks het bed uit kunnen komen.

Artiesten

De avond wordt live uitgezonden op televisie en op de radio. De presentator is Henk van Stipriaan, bekend van de Van Harte-acties.

Tal van bekende artiesten geven optredens, zoals de vijftienjarige Heintje, die zijn gage van achthonderd gulden aan het goede doel gaf.

De zangeres zonder naam treedt op vanaf het oude hospitaalschip, in Maasbracht. Daarbij vloeien de tranen rijkelijk. “Dit is de mooiste dag van mijn leven”, zegt een 68-jarige vrouw in Het Parool.

De Zangeres zonder Naam heeft al haar fans opgeroepen, die een plaatje van haar gekocht heeft om een kwartje over te maken aan het Rode Kruis. De zangeres heeft de afgelopen jaren zeker zeven miljoen platen verkocht.

* Zangeres zonder naam. Fotograaf: Joost Evers, Nationaal Archief/Anefo

Gert en Hermien Timmerman zijn per vliegtuig van Eelde naar Zestienhoven gevlogen. Alle vrije stoelen in het Caravelle-toestel (enkele tientallen) zijn verkocht voor 250 gulden per stuk. Dan was er wel spraken van een retour-ticket.

Ook zitten er tal van bekende Nederlanders aan de telefoon, die er vaak een eigen show van maken, zoals Rijk de Gooyer, Tom Manders, Kees Schilderoort en Dorus (compleet in zijn herkenbare outfit). In totaal zijn er driehonderd telefonisten.

De meest opvallende gasten van de avond zijn Prinses Margriet en Mr. Pieter van Vollenhoven. Het tweetal vermaakte zich zeer tijdens de vele optredens. De prinses is al jarenlang vrijwilligster voor het Rode Kruis.

Hartbrekend

De avond kent een reeks aan opvallende, en vaak ook hartbrekende, verhalen van donateurs. Een bejaarde vrouw bood haar complete spaarbankboekje aan van 35.000 gulden.

Opvallende acties zijn er ook. Een man uit Veghel heeft blikken achter zijn fiets gebonden en rijdt daarmee rondjes door het dorp. Als hij genoeg aandacht van dorpsgenoten heeft gekregen, vraagt hij hen om de portemonnee te trekken voor het goede doel. Dat heeft vanavond al zesduizend gulden opgeleverd.

Ook grote bedrijven, instellingen, verenigingen en middenstanders trekken ruimschoots de portemonnee. Ook waren er tal van huis-aan-huis-collectes.

Niet alles liep perfect

Aan de actie ging een wekenlange voorbereiding aan vooraf. In ons land zijn vanavond nog negenduizend banken open, zodat er de mogelijkheid is om na sluitingstijd ook nog geld over te maken. Verder zijn er 850 technici bij het programma betrokken.

De voorbereidingen zijn niet voor niets geweest. PTT-mannen die stand-by stonden hebben ingegrepen omdat een deel van de telefoons uitviel door een technische storing.

Een anonieme beller meldde dat er een bom was verstopt in de hal. De politie in Den Haag laat weten dat er mogelijk oplichters rondlopen, die zich voordoen als collectant van het Rode Kruis.

Ook worden er valse giften gedaan. Bij hoge bedragen wordt direct het telefoonnummer gevraagd, zodat teruggebeld kan worden, om de gift te verifiëren. Op die manier zijn meerdere oplichters tegen de lamp gelopen.

Open het Dorp

Onder de makers van het programma is grote vreugde over het resultaat, maar tegelijkertijd ook opluchting. “Vanmorgen liep ik nog om half zes op de Rotterdamse Lijnbaan”, zegt regisseur Fred Oster in Het Parool.

“Ik dacht ‘als dat maar goed gaat’. De angst om af te gaan bekruipt je toch van tijd tot tijd, ook al heb je nog zoveel acties zien slagen.”

(Fred Oster, Parool, 15-10-1970)

De actie wordt nu al de Rotterdamse versie van ‘Open het Dorp’ genoemd. Dat programma, acht jaar geleden, was destijds baanbrekend voor Nederland. In 23 uur werd meer dan 12 miljoen gulden opgehaald. Het programma gaf presentatrice Mies Bouwman een sterrenstatus.

Het geldbedrag mag weliswaar nog niet zo hoog liggen, maar de ‘Rotterdamse Open het Dorp’ was in ieder geval wel een groot succes.


Hoe ging het verder:

Aan het einde van de uitzending, diep in de nacht, eindigde de teller rond de 7,3 miljoen gulden. De verwachting is dat de 8 miljoen ook nog wel gehaald wordt.

Het schip Henry Dunant werd op 24 februari 1973 gedoopt door Prinses Margriet.

Foto: Rode Kruis
* Eerste tocht nieuwe Rode Kruisschip “Henry Dunant”

De actie Schip Ahoy was omgerekend zeker niet de meest succesvolle televisieactie van Nederland. Twee jaar later wordt er met de actie Kom over de Brug II meer dan vijftig miljoen gulden opgehaald voor ontwikkelingswerk in de Derde Wereld. In 1974 levert een actie voor de behandeling van kinderen met kanker meer dan zeventig miljoen gulden op. Daarmee waren de acties financieel gezien ook veel succesvoller dan Open het Dorp.

Absolute koploper is de actie na de tsunami in Azie in 2004. Die leverde meer dan tweehonderd miljoen euro op.

Bronnen:

Algemeen Dagblad – 15-10-1970

De Volkskrant – 15-10-1970 – Schip Ahoy succesvol verlopen

Trouw – 15-10-1970 – Ruim 5 miljoen voor nieuw Rode Kruisschip

Het Parool – 15-10-1970 – Ahoyhal leek op De Kuip

Het Vrije Volk – 15-10-1970 – Een mini-Open-het-Dorp

NRC Handelsblad – 15-10-1970 – Ruim 7 miljoen voor actie Schip Ahoy

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 13-10-2020

Verhaalnummer: 155

ROTTERDAM – Het Holland Pop Festival kan al na de eerste dag een daverend succes genoemd worden. De organisatie rekende op 25.000 bezoekers. Maar op de eerste van de drie dagen, waren er al meer dan twee keer zoveel op het terrein. Door de relaxte sfeer en de gigantische opkomst kan het Rotterdamse festival met recht de Nederlandse tegenhanger van Woodstock noemen, het grootse festival vorig jaar in de Verenigde Staten.

Hoogtepunt van de eerste festivaldag was Jefferson Airplane. De Amerikaanse rockband sloot de eerste festivaldag af: van drie tot vier uur ’s nachts.

Jefferson Airplane, tijdens hun optreden op Holland Pop. Foto: Nationaal Archief/Anefo. Maker: Onbekend

Daarmee waren de Amerikaanse artiesten ruim drie uur later begonnen dan was gepland. Het kon het publiek nauwelijks iets schelen. Aan het einde van het optreden, het was toen al vier uur geweest en de volgende dag begon al bijna weer, riep het publiek nog steeds om meer.

Een ander opmerkelijke optredens op de eerste dag waren van  Santana, The Flock en Quintessence.

Softdrugs

De sfeer op het terrein was de hele dag uitmuntend. Dat kwam mede door het vele gebruik van softdrugs, dat door de politie oogluikend wordt toegestaan.

Toch zat niet iedereen aan de wiet. “De stuff is hier toch nauwelijks te betalen”, laat een Amsterdamse student weten in Het Vrije Volk. “Ik heb prijzen gehoord van zeven piek per gram. Kom nou zeg. Je zou bijna zeggen dat het hele bos omgeturnd is. Roken verboden, maar handel toegestaan.”

Een deel van het publiek meldde zich al een dag voor de opening bij de poorten van het Kralingse Bos om een plekje te kunnen bemachtigen bij het hoofdpodium. Donderdagavond lagen er al meer dan 4.000 mensen voor de ingang van het park. En het zijn niet alleen Nederlanders. In het publiek was ook Frans, Duits en Engels te horen.

Ook zou een deel van het publiek via illegale wijze het terrein opgekomen zijn. Hoeveel mensen nu hebben betaald voor een kaartje (á 40 gulden) is niet duidelijk.

Volgens het Vrije Volk ontdekte één steward wel tweehonderd mennsen die zonder kaartje over het hek geklommen waren. Andere hadden natte broekspijpen, omdat ze door de sloot het terrein waren binnengetreden.

Toch stond organisator Berry Visser breed te grijnzen op het festivalterrein. Het festival, dat deels uitmaakt van C70, het wederopbouwfestival, is een groot succes. En met de opkomst en de sfeer lijkt het haast wel de Nederlandse tegenhanger te worden van Woodstock, vorig jaar in de Verenigde Staten.

“Het is schitterend weer en we verwachten nu zeker 100.000 mensen”, liet Visser aan de Telegraaf weten.

Het weer werkte inderdaad bijzonder goed mee. Woensdag, toen de eerste mensen zich bij de ingang van het park meldden, was het nog grijs en regenachtig, maar vandaag was het heel de dag stralend weer.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Noodhospitaal

Op het terrein was een speciaal ‘noodhospitaal’ ingericht, met bedden van het Dijkzigtziekenhuis en Deltaziekenhuis. De artsen hadden het bijzonder rustig en volgens Het Vrije Volk lag er slechts één patiënt bij te komen. Iets teveel drugs gebruikt, zeiden de artsen. Een veel meer gehoorde klacht was hoofdpijn, maar dat kwam vooral door te weinig drinken.

Drinken was er genoeg, dankzij hoofdsponsor Coca Cola. Op de eerste dag zijn er 65.000 blikjes Coca Cola doorheen gegaan. Omdat er nu al een tekort dreigde te ontstaan, heeft Coca Cola vanuit Engeland nog eens 100.000 blikjes laten aanrukken.

Het bedrijf sponsort het festival met zo’n 50.000 gulden. Een andere belangrijke sponsor is de overheid.

Een van de suppoosten bij het Holland Pop Festival, met een papieren hoed, tegen de warmte. Foto: Nationaal Archief. Maker: onbekend

En de gewone Rotterdammer? Die haalt zijn schouders op over alles wat er op het festivalterrein gebeurt. “Het barst van de hippies in Kralingen”, laat een taxichauffeur weten in de Telegraaf.

“Rotterdam is een werkende stad, jongen, we hebben voor dat soort dingen geen tijd. Maar als we iets organseren, doen we het goed.”

(Taxichauffeur, Telegraaf, 27-06-1970)

Programma morgen en overmorgen

Ook voor morgen staan er weer wat grote namen op het programma zoals The Byrds en Al Stewart. Zondag volgen nog Soft Machine en Pink Floyd als absolute publiekstrekker.

Als bijprogramma’s zijn geregeld de drive in shows van de KRO, Lex Harding, Dick de Graaf en Mojo.


Hoe ging het verder?

Het Holland Pop festival heeft inmiddels mythische vormen gekregen. Hoeveel mensen er nu uiteindelijk waren is niet helemaal duidelijk, maar het lijken er rond dan 100.000 te zijn.

Toch was het een financieel fiasco. Een zeer groot gedeelte (ongeveer de helft) van het publiek slaagde erin om binnen te komen zonder te betalen. Daardoor had de organisatie een tekort van 700.000 tot 800.000 gulden. Het leverde dan ook een faillissement op.

Een jaar na het festival ging de film ‘Stamping Ground’ in première, over het festival.

https://www.youtube.com/watch?v=h_87cw-P9No

In het Kralingse Bos staat sinds 2013 een monument ter herinnering aan het festival.