Skip navigation

Tag Archives: Gouda

GOUDA – Bij de landelijke Sinterklaasintocht in Gouda zijn vanmiddag negentig mensen aangehouden. Het gaat om deelnemers van de protestactie tegen Zwarte Piet. Ze stonden te demonstreren buiten de plaatsen waar dat mocht.

De gemeente Gouda had twee plekken aangewezen waar protesteren was toegestaan. Beide plekken lagen buiten het centrum. De anti-Zwarte-Pietebetogers gingen toch richting de plek waar duizenden kinderen met hun ouders naar de goedheiligman keken.

Een verslaggever van Omroep West was net in gesprek met de demonstranten toen de groep werd opgepakt. “Omdat we van alle facetten verslag willen doen, stond ik in dit geval met tegenstanders van Zwarte Piet te praten”, zegt Mark Kool op Omroep West. “En plots werden ze voor het oog van de camera afgevoerd.”

De politie greep in nadat er op De Markt een opstootje was ontstaan. De groep demonstranten rolde een spandoek uit met de tekst ‘Zwarte Piet is racisme’. Anderen reageerden daarop. Daar zouden ook mensen uit extreem-rechtse hoek bij zitten.

Bij het opstootje kwamen een vader en zijn zoontje in het gedrang.

Triest

Burgemeester Schoenmaker hield na afloop een persconferentie. Hij betreurt de gang van zaken.

“Het is jammer dat groepjes volwassenen van buiten de stad het nodig vonden om op het einde van de intocht te betogen tussen de kinderen. Ik vind het teleurstellend dat ze een kinderfeest daarmee ontsieren.”  (Burgemeester Milo Schoenmaker van Gouda)

Schoenmaker noemde de hele demonstratie ‘een vervelend moment’. De burgemeester zei eerder nog op de persconferentie dat er zestig mensen zijn opgepakt, maar later bleken dat er negentig te zijn.

De arrestanten zijn allemaal weer op vrije voeten. Om half negen liepen de laatsten weer naar buiten. Ze kregen een boete van 220 euro mee. Of de actievoerders die ook gaan betalen is niet duidelijk. Mogelijk maken ze er een rechtszaak van.

Ook premier Rutte noemde het ‘heel triest’ dat de intocht onrustig is verlopen.

“Ik doe aan heel Nederland een oproep om de komende weken van Sinterklaas een groot feest te maken”, (Premier Rutte, 14-11-2014)

Compromis

Voorafgaand aan de intocht in Gouda zijn er meerdere pogingen gedaan om de tegenstanders van Zwarte Piet tegemoet te komen. Zo liepen in Gouda pieten van een andere kleur rond, zoals een ‘Stroopwafelpiet’ en een ‘Kaaspiet’

Van de 250 pieten in Gouda hadden er acht een ‘afwijkend uiterlijk’. Burgemeester Schoenmaker liet toen al weten dat er weinig draagvlak was voor een grote aantal alternatieve pieten.

“Hoe Zwarte Piet eruit ziet, moet ook niet door de gemeente bepaald worden. Dan wordt ik straks de burgemeester van het Pietenquotum genoemd, dat moeten we niet hebben” (Burgmeeester Schoenmaker van Gouda, Trouw, 14 oktober 2014)

Ieder jaar weer

De tegenstanders van Zwarte Piet hebben op hun beurt meerdere keren laten weten dat ze  geen kinderfeest willen verpesten. Ze willen dat racistische elementen uit het Sinterklaasfeest verdwijnen. Zwarte Piet wordt door hen omschreven als een ‘negatief stereotype van zwarte mensen dat verbonden is met racistische ideologie en beeldvorming uit het slavernijverleden’.

De kritiek op het verschijnsel Zwarte Piet is niet nieuw. De eerste kritiek komt al uit de jaren ’60, maar de afgelopen jaren is de discussie tussen voor- en tegenstanders steeds feller geworden. Het is ook pas sinds een paar jaar dat de protesten zo openlijk zijn bij de landelijke intocht.

In 2011 werden vier mensen opgepakt bij de intocht in Dordrecht, omdat ze een T-shirt droegen met de tekst ‘Zwarte Piet is racisme’. Drie jaar later besloot de Nationale Ombudsman dat die arrestatie onrechtmatig was.

Een van de gearresteerden was kunstenaar Quinsy Gario, die uitgroeide tot een van de boegbeelden van de protesten tegen Zwarte Piet.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Onder de arrestanten was ook televisiemaakster Sunny Bergman. Bergman was in Gouda voor haar documentaire Zwart als roet. Haar camera zou in beslag genomen zijn.

Volgens de VPRO, die de documentaire op 1 december zal uitzenden, was Bergman in Gouda aan het werk. Ze zou ontzet zijn door haar arrestatie, zei een medewerker van de VRPO tegen Nu.nl. “Ze is enorm verbaasd dat ze als journalist en documentairemaakster tijdens haar werk werd gearresteerd.”

Hoe ging het verder?

Vrijwel alle demonstranten die in Gouda zijn opgepakt, zijn niet vervolgd. Eén arrestant had een agent geslagen en werd alsnog vervolgd. Hij kreeg geen straf.

Tot dusverre, en dat moet toch wel even benadrukt worden, is de reeks arrestaties in Gouda waarschijnlijk het ‘hoogtepunt’ van de Zwarte Piet Demonstratie. Het is, aan de andere kant, zeker niet het einde ervan.

In de jaren erna bleven de autoriteiten worstelen: hoe zorg je ervoor dat het een kinderfeest blijft en hoe doe je recht aan de vrijheid van meningsuiting van de Kick Out Zwarte Piet beweging.

Bij de intocht in Maassluis, in 2016, werden ook weer speciale protestvakken ingedeeld. Van te voren lieten de demonstranten al weten dat ze zich daar niet aan zouden houden. Uiteindelijk weken ze uit naar Rotterdam, waar burgemeester Aboutaleb ongeveer tweehonderd demonstranten liet oppakken.

Dat was niet terecht, oordeelde de Algemeen Bezwaarschriftencommissie een paar jaar later. Het noodbevel (een protestverbod) was niet duidelijk overgebracht.

Een jaar later (2017) was het een particulier initiatief, dat de demonstratie tegenhield. Een groep mensen stopte op de A7 de bussen van Kick Out Zwarte Piet op de snelweg tegen. De burgemeester van Dokkum heeft toen alsnog de betoging verboden.

Justitie heeft uiteindelijk 34 mensen opgespoord die bij deze blokkadeactie betrokken waren. Zij moeten in oktober, deze maand dus, voor de rechter verschijnen.

Bronnen:

Trouw – 14-10-2014 – Stroopwafelpiet en Kaaspiet als compromis bij intocht

Omroep West – 15-11-2014 – Aanhoudingen in Gouda tijdens Sint-intocht voor het oog van Omroep West

RTL Nieuws – 15-11-2014 – Zestig aanhoudingen bij intocht Sinterklaas Gouda

Nu.nl – 15-11-2014 – Negentig aanhoudingen bij aankomst Sinterklaas in Gouda

NOS – 15-11-2014 – Negentig arrestaties bij intocht in Gouda

Volkskrant – 28-05-2015 – Arrestanten Sinterklaasintocht niet vervolgd

Omroep West – 06-10-2016 – Geen straf voor anti-Zwarte-Piet Demonstrant

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-2018

Verhaalnummer: 205

Het verhaal over de arrestaties in Gouda bij de Sinterklaasintocht maakt deel uit van de verhalenserie van de Maand van de Geschiedenis 2018. Het thema van dit jaar is Opstand. In dit verhaal staan de protesten tegen bepaalde culturele verschijnselen. Dit verhaal is zo neutraal mogelijk opgesteld.


SCHOONHOVEN – Tegenstanders van stadhouder Willem V hebben vandaag prinses Wilhelmina gevangen genomen. De echtgenote van de stadhouder is een paar uur vastgehouden in een boerderij bij Goejanverwellesluis, totdat ze weer mocht vertrekken richting Schoonhoven. Deskundigen spreken van een dieptepunt in de verhoudingen tussen de prinsgezinden en de patriotten.

Het botert al jaren niet tussen de aanhangers van Willem V en burgers die naar Frans ideaal een republiek willen. Het conflict verscheurt families, stads- en kerkbesturen.

Prinses Wilhelmina van Pruisen wil een einde aan de machtsstrijd maken. Ze was vanochtend op weg gegaan van haar residentie in Nijmegen naar Den Haag. Haar plan was om daar te onderhandelen met de Staten van Holland en zo een burgeroorlog te voorkomen.

De reis is vermoedelijk uitgelekt. Geruchten gaan dat een kamermeisje haar vriend op de hoogte heeft gebracht van de plannen van Wilhelmina. Hoe dan ook stonden patriotten van het vrijkorps in Gouda de prinses op te wachten bij Bonrepas op de weg tussen Schoonhoven en Haastrecht.

 

Onderhoud met haare K. Hoogheid, Wilhelmina van Pruisen (1751-1820) aan de Goejanverwelle Sluis, maker: Reinier Vinkeles (1787)

Prinses in een boerderij

Wilhelmina werd meegenomen door leden van het vrijkorps naar een boerderij bij Goejanverwellesluis, die het tijdelijk hoofdkwartier vormde. Daar wachtte commandant De Lange op antwoord van de legerleiding, die gestationeerd was in Woerden, tien kilometer verderop.

 

Een van de bewakers ging, zeer ongebruikelijk in die tijd, bij de prinses aan tafel zitten. Maar omdat de man geen kwaad in de zin had, vergaf de prinses zijn brutaliteit, hebben bronnen laten weten.

Opnieuw uitstel

De legerleiding van de commissie van Defensie is zojuist gearriveerd. Die weigert de prinses door te laten reizen, zonder toestemming van de Staten van Holland.

Wilhelmina krijgt twee mogelijkheden. Of ze gaat mee met de commissieleden naar Woerden, om daar te overnachten in het plaatselijke kasteel. De andere mogelijkheid is dat ze terugrijdt naar Schoonhoven om daar het antwoord van de Staten af te wachten. Naar verluidt kiest de prinses ervoor om naar Schoonhoven te gaan, onder de begeleiding van twee commissieleden.

Dat Wilhelmina toch wel behoorlijk beledigd is door de gang van zaken, blijkt uit de woorden die ze sprak bij het verlaten van de boerderij. Ze waren gericht tegen het commissielid Daniël Canter Camerlingh.

“Ik zal dit in uwe ogen doen druipen” (Prinses Wilhelmina in Goejanverwellesluis)

Camerlingh antwoordde dat ‘zij daar niet toe in staat was’.

Onpopulair

Uit de gang van zaken bij Goejanverwellesluis blijkt opnieuw dat het huis van Oranje in Holland niet populair is. Bij het aantreden van de stadhouder was de hoop gevestigd op hervormingen, maar die kwamen er niet. Mensen hoopten dat Willem V iets zou doen tegen de regenten, bestuurders die elkaar de bal toespeelden.

Het aanzien van Willem V daalde nog verder na de verliezen in de Vierde Engelse Oorlog, een paar jaar geleden.

Steden in Holland, die vooral de besluiteloosheid van Willem V zat waren, hebben toen een deel van de rechten van de stadhouder ingenomen. Zo mocht Willem V niet meer bepalen wie er in de stadsbesturen zouden komen. Dit maakte de weg vrij voor politici die het niet in de Oranjes zagen zitten.

In de loop van de jaren braken er regelmatig rellen uit tussen patriotten en Oranjegezinden. De patriotten hebben zich de afgelopen jaren georganiseerd in milities of vrijkorpsen. Inmiddels heeft vrijwel elke stad in Holland een eigen vrijkorps.

Sommige rellen tussen vrijkorpsen en Oranje-aanhangers liepen behoorlijk uit de hand. Na problemen in Rotterdam, werd de bekende mosselkeurmeester Kaat Mossel aangehouden. Zij werd een icoon van de Oranjegezinden.

Onlangs kregen patriottische regenten de meerderheid in de Staten-Generaal. Zij ontnamen de prins het bevel over het garnizoen dat in Den Haag gelegerd was. Willem V was daar op zijn beurt zo boos over, dat hij vertrok naar Nijmegen. Gelderland is een van de weinige Oranjegezinde gebieden in Nederland.

Splitsing

Steeds meer gebieden zijn op de hand van de patriotten. Vooral in Holland, Utrecht, Overijssel en Friesland hebben zij het voor het zeggen.

Twee maanden geleden werd een commissie van Defensie opgericht, om de verdediging van Holland en de stad Utrecht te regelen. Troepen van de stadhouder hadden namelijk geprobeerd om de stad Utrecht te omsingelen.

De commissie zit in Woerden. De leden hebben als eerste het leger versterkt, dat de laatste decennia flink was verwaarloosd. De legerleiding wil verder het gebied verdedigen, door het onder water te zetten, als tegenstanders mochten oprukken.

Gevolgen

Om een regelrechte burgeroorlog te voorkomen, hebben adviseurs van Willem V hem geadviseerd om naar Den Haag af te reizen om te praten over de situatie. De stadhouder heeft dat geweigerd. Vervolgens heeft zijn echtgenote aangeboden om de reis naar de Staten van Holland te maken.

De arrestatie van Wilhelmina heeft mogelijk grote gevolgen. Haar broer is Frederik Willem II, de koning van Pruisen. Het is niet ondenkbaar dat de koning besluit tot militair ingrijpen.

Mocht het Pruisische leger richting Holland trekken, dan is het te hopen dat de verdedigingslinie van Holland klaar is. Dat lijkt nu nog niet het geval. Een woordvoerder van de Staten van Holland laat weten dat er mogelijk ook steun voor de patriotten uit Frankrijk kan komen.


[column size=one_third position=first ]

Hoe ging het verder?

De Pruisen kwamen inderdaad. De Franse steun? Die kwam niet. En de verdedigingslinie was nog helemaal niet klaar, toen het Pruisische leger op 13 september de Republiek binnen kwam marcheren.

Utrecht was niet te verdedigen en dus trok het leger al een paar dagen later de stad binnen. Op 18 september besloot de Staten van Holland om de stadhouder weer in ere te herstellen. De commissie van Defensie werd ontbonden en alle betrokkenen uit hun functie gezet.

[/column]

[column size=one_third position=middle ]

Weer twee dagen later keerde Willem V terug in Den Haag.

Daarmee leek de rust weer even hersteld in de Nederlanden, maar dat was maar van korte duur. In 1795 viel het Franse leger ons land binnen. Alle patriotten die ontslagen of gevlucht waren, keerden terug op belangrijke posities.

Het verhaal gaat dat het hele optreden van Wilhelmina een vooropgezet plan was. Commandant De Lange had van twee Oranjegezinden te horen gekregen dat er belangrijk bezoek aan kwam. Na haar aanhouding keerde ze de volgende dag terug naar Nijmegen. Ze had haar doel bereikt, want haar broer, de koning van Pruisen, kon deze arrestatie natuurlijk niet over zijn kant laten gaan.

[/column]

[column size=one_third position=last ]Bronnen:

Wikipedia – Aanhouding bij Goejanverwellesluis

Nationaal Archief – Inventaris van het archief van de Commissie van Defensie in Woerden, 1787

De aanhouding van Wilhelmina van Pruisen door de Commissie van Defensie te Woerden in 1787, Annabella Meddens-van Borselen

 

Tekst: Dave Datema mmv Allard Schellens

Gepubliceerd op: 01 oktober 2017

Verhaalnummer: 10

[/column]