Skip navigation

Tag Archives: Staking

ROTTERDAM – Er komt een einde aan de grote hoeveelheden huisvuil die in Rotterdam op straat liggen opgehoopt. De rechter heeft verdere acties tegen loonsverlaging bij de reinigingsdienst (ROTEB) verboden, net als de staking bij het Openbaar Vervoer (RET) en het energiebedrijf (GEB).

In Rotterdam is het afval al bijna een maand niet meer opgehaald. Het vuilnis ligt op veel plaatsen in enorme hopen langs de weg. Ratten hebben vrij spel in de straten.

“Voorbijgangers lopen met een grote boog om de hoog opgestapelde vuilniszakken bij brandweerpost Zaagmolenkade heen. Een deel van het vuil is afgegleden naar de rijbaan. Automobilisten rijden er stapvoets voorbij”

(Het Vrije Volk, 26-11-1983)

Sommige Rotterdammers zijn de stank en het straatbeeld  zat. “Er zijn al een paar vechtpartijtjes geweest”, zeggen een paar stakers van de ROTEB bij de vuilverbranding aan de Brielselaan tegen de verslaggever van Het Vrije Volk. “En er zijn wat mensen die hebben geprobeerd om de boel in brand te steken. Maar verder valt het best wel mee.”

Sommige straten in het Oude Noorden zijn bijna onbegaanbaar door de tijdelijke vuilnisbelt die daar is ontstaan. Aan de andere kant zie je in Hillegersberg, het rijkere gedeelte van de stad, geen enkele zak langs de kant van de weg liggen. Waar die zakken blijven is een raadsel.

“In de meeste andere stadswijken ontkomen ze er niet aan, maar als het even kan worden de zakken wel ordelijk gestapeld, zo ver mogelijk van de voordeuren weg. In het gelid geplaatste viezigheid: niet eens ‘een soort uiting’ of het moest een uiting van hygiënische burgerzin zijn.”

(Het Vrije Volk, 26-11-1983)

De rechtszaak tegen de stakers van de ROTEB was aangespannen door Rotterdamse middenstanders. Die zeggen grote schade te leiden door de actie van met name de reinigingsdienst. Door de grote hopen afval langs de weg, mijden klanten hun winkels, zeggen ze. De schade zou tussen de 50 en 150 miljoen gulden liggen.

Uitspraak

De Rotterdamse rechter heeft vandaag geoordeeld dat het huisvuil nog niet heeft geleid tot aanwijsbare schade voor de volksgezondheid. Maar “het is niet verantwoord om te blijven toezien totdat de gevaren zich manifesteren”.

Daarnaast nodigt al dat huisvuil niet uit om even de Sinterklaasinkopen te gaan doen, geeft ook de rechter toe, in een periode die voor de winkeliers erg belangrijk is.

Ook de staking van RET-personeel werd verboden “omdat deze vrijwel samenvalt met de extra koopavonden voor Sinterklaas”. Personeel van de RET legde acht dagen geleden het werk neer.

Volgens de rechter zorgen alle acties bij elkaar (inclusief het dreigement van de GEB om de straatverlichting uit te zetten op koopavond) dat sommige bedrijven worden bedreigd in hun voortbestaan door de acties.

De uitspraak van de rechter was een harde klap voor de tegenstanders van de omstreden Kortingswet. Veel stakende werknemers van de RET waren bij elkaar gekomen in zalencentrum Palace.

Nadat het nieuws van de uitspraak van de rechter bekend werd vochten woede en verdriet om voorrang.

“Het lijkt wel of we hier in Rusland zitten. We vechten voor ons inkomen. Ik verdien 1773 gulden netto per maand en daarvan moet ik er nu 60 inleveren. Dankzij Bestek ’81 was ik al 200 gulden achteruit gegaan. En nu mogen we niet eens meer actie voeren.”

(technicus in Het Vrije Volk, 29-11-1983)

De stakingsleiders konden rekenen op een staande ovatie van de aanwezige collega’s.

(Dit artikel gaat onder deze advertentie verder)



Kortingswet

Dat een groot deel van het land nu plat ligt komt door het protest tegen de kortingswet. Ambtenaren gaan er drie procent in loon op achteruit.

Het kabinet onder leiding van CDA-premier Lubbers probeert al een paar jaar de rijksuitgaven terug te dringen. Die waren sinds het begin van de jaren ’70 toegenomen van 45% tot 62% van het Bruto Binnenlands Product (BNP).

Tegenover de korting van het loon stond een arbeidstijdverkorting, maar dat kon de woede onder de ambtenaren niet wegnemen. Ondanks de afspraak tot loonmatiging in het Akkoord van Wassenaar leidt het tot de eerste acties.

Dat de ambtenaren gingen staken was vrij uitzonderlijk. Tot 1980 was het voor ambtenaren niet toegestaan om het werk neer te leggen.

Chaos

De stakingen beperken zich niet tot Rotterdam. Ook in andere steden is sprake geweest van chaotische situaties.

In Schiedam en Vlaardingen ging gisteravond de straatverlichting uit op koopavond. Bijna alle winkels bleven daarom dicht. Alleen de V&D bleef open.

In Dordrecht heeft het gemeentelijk energiebedrijf de tv-netten Nederland 1 en Nederland 2 op zwart gezet. Ook daar was er het plan om de straatverlichting uit te zetten, maar dat plan werd niet doorgezet, nadat het stadsbestuur had gedreigd met een rechtszaak.

In Delft zorgden de acties om een andere reden voor chaos. De stroom was uitgevallen. De politie kreeg zoveel belletjes van mensen die klaagden over deze nieuwe actie van de ambtenaren dat de telefoonlijnen overbelast raakten. Maar in de praktijk bleek het gewoon te gaan om een storing. Toch gingen zestig boze mensen naar het energiebedrijf Delfland en gooiden bloembakken door de ruiten van het gemeentelijke energiebedrijf.

(Dit artikel gaat onder deze advertentie verder)



Aan het werk

De vakbonden laten weten dat ze tegen de uitspraak van de rechter in beroep gaan, maar zo’n procedure kan maandenlang duren. Daarmee zijn de acties in Rotterdam van de baan.

Niet overal worden de acties stopgezet. In Amsterdam gaf de rechter wel toestemming aan de stadsreiniging om door te gaan met hun acties. Daar is de nood minder hoog, omdat er afspraken zijn gemaakt tussen de reinigingsdienst en de GG en GD over ingrijpen als de volksgezondheid in gevaar komt. Daar was in Rotterdam geen sprake van.

Ook bij de NS wordt verder gestaakt. In delen van Limburg rijden ook morgen geen treinen meer.

In onze regio zijn de acties evenmin van de baan. De brug- en sluitwachters staken nog steeds. En ook het streekvervoer op Voorne-Putten en in Rozenburg ligt nog steeds plat.


Hoe ging het verder?

Alle acties ten spijt, de kortingswet kwam er toch. Vlak voor kerst ging de Eerste Kamer akkoord met een korting van 3 procent op het ambtenarenloon. Ook de uitkeringen gingen omlaag. De Tweede Kamer ging een week daarvoor al akkoord.

Het bovenstaande verhaal is geschreven in de serie voor de Maand van de Geschiedenis 2018. Het thema dit jaar is Opstand. In dit ‘stinkende’ verhaal staan de gevolgen centraal als één bepaalde partij in opstand komt.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 04-11-1983 – We houden het uit tot Kerstmis

Het Vrije Volk – 26-11-1983 – Ratten lachen in hun vuistje

Het Vrije Volk – 30-11-1983 – Einde acties lijkt nabij

Volkskrant – 30-11-1983 – Huisvuil moet van straat in Rotterdam en mag in Amsterdam blijven liggen

Vakbond FNV – De grote ambtenarenstaking van 1983

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-2018

Verhaalnummer: 209

ROTTERDAM – Een blokkade van stakend Shell-personeel bij de raffinaderij van Pernis is met geweld verwijderd. Knokploegen zouden hebben gehandeld in opdracht van de Shell-directie. Of de staking nog verder gaat beslissen de vakbondsleden morgen.

Een paar honderd mensen zouden, gekleed in donkere overalls, op de poorten zijn afgelopen, zeggen mensen van de vakbond. Gewapend met zware tangen, branders en een lasaggregaat knipten zij de poort open.

Omdat er al klappen waren gevallen en ook bij andere poorten een sfeer van geweld hing, haalde de Industriebond alle stakers naar het actiecentrum. Werkwillenden konden daardoor weer het terrein op.

Afkeuring

Voorzitter Arie Groenevelt van Industriebond FNV stond erbij toen de poort van het Shell-terrein werd geforceerd. Hij spreekt van ‘grof geweld’ en noemt dat ‘onverantwoord’. Industriebond CNV, die niet achter de actie staat, keurt het ingrijpen van Shell ook af.

De directie van Shell ontkent met klem dat er geweld is gebruikt. Er zijn filmbeelden gemaakt, zodat er bewijs is dat de het verwijderen van de blokkade ‘geruisloos’ is verlopen, laat het bedrijf weten aan NRC Handelsblad.

De vakbonden voeren al vijf weken actie voor de invoering van een vijfdaagse werkweek van 35 uur. Op dit moment draait een deel van de medewerkers in de continudienst vier diensten per week. Dat is fysiek te zwaar, zo zeggen de bonden.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Protest

De afgelopen dagen nam het interne protest tegen de staking toe. De Ondernemingsraad van Shell staat niet achter de acties.

Voorzitter Ockeloen zegt dat door de staking er straks de banen verloren gaan, waar de vakbonden hard voor lijken te knokken. “Door deze actie gaan we allemaal naar de kelder”, liet hij weten aan het NRC Handelsblad. “Winnaars of verliezers zijn er in deze zaak niet. Er zijn alleen maar verliezers. Maar ik ben er wel zeker van dat Shell de langste adem heeft.”

Gisteren voerden zo’n vijfhonderd werkwilligen actie in het centrum van Rotterdam. Burgemeester Van der Louw kreeg een petitie die ondertekend was door bijna vierduizend medewerkers. Dat komt neer op meer dan de helft van het personeel van Shell Pernis en Moerdijk.

Ook gisteren werden medewerkers van Shell die aan de slag wilden tegengehouden bij de poort. Daarmee gingen de actievoerders in tegen het ultimatum dat Shell had gesteld. Die moesten voor drie uur gistermiddag de eerste werkwillenden weer op het terrein toelaten, zodat de raffinaderij niet helemaal stilgelegd hoefde te worden.

FNV-voorzitter Wim Kok kan wel rekenen op steun uit binnen- en buitenland. Naast steunbetuigingen van het personeel van bedrijven als Esso, AKZO, Mobil en Hoogovens was er ook steun van buitenlandse vakbonden. Bij het kunstmestbedrijf Albatros (een dochter van Shell en DSM) werd ook het werk neergelegd deze week.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Problemen

De staking bij Shell zorgt ervoor dat andere partijen ook in de problemen raken. Zo dreigt er een benzinetekort aan de pompen te ontstaan, niet alleen in Nederland, maar ook in delen van België en West-Duitsland.

Volgens Shell is het niet mogelijk om de benzineschaarste op te vangen door brandstof vanuit het buitenland te importeren. De oliemaatschappij heeft al een paar tankers, die in Rotterdam niet gelost zouden worden, laten uitwijken naar andere havensteden.

Omdat er geen aardolie wordt verwerkt in Pernis en de oliewinning van de NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij) gewoon doorgaat, lijkt ook dat bedrijf in de problemen te komen. De NAM onderzocht zelfs al de mogelijkheden om mammoettankers af te huren, waar ruwe olie in zou worden opgeslagen.

Vooral in de transportsector wordt de situatie nijpend. Sommige bedrijven hebben nog maar voor een paar dagen brandstof. Het streekvervoer is al aan het nadenken over noodmaatregelen.


Hoe ging het verder?

In de weken na het beëindigen van de staking bij Shell werd er steeds meer duidelijk over wat nu precies bij de raffinaderij had plaatsgevonden.

Shell had van te voren de politie ingelicht over het openbreken van de blokkade van de poort. De politie antwoordde dat de politie niet zou helpen, maar alleen zou ingrijpen, als de situatie uit de hand zou lopen. Via burgemeester Van der Louw werd ook de FNV op de hoogte gesteld.

Over de werkwillenden was volgens de vakbonden ook nog wel iets te doen. Bij de demonstratie in Rotterdam, zou personeel van de kantoren in Rotterdam en Den Haag zijn geronseld om mee te doen.

Minister Albeda van Sociale Zaken zat ook met de zaak in de maag. Daarom werd advies gevraagd aan de Sociaal-Economische Raad (SER) over een nieuwe stakingscode, die rechten en plichten van niet alleen de stakers, maar ook van de werkwillenden bij een arbeidsconflict regelt.

FNV-voorzitter Wim Kok (de latere premier) vond de SER niet echt de goede partij om zo’n stakingscode op te stellen. Het CNV vond dat geen probleem.

De staking heeft Shell, volgens eigen berekeningen, zo’n 50 miljoen gulden gekost. Het heeft tot 6 oktober 1979 geduurd voordat heel Shell Pernis weer operationeel was.

Ruim een maand later lag er een cao op tafel. CNV, die de actie bij Shell niet ondersteunde, tekende de overeenkomst. FNV deed dat niet. In de stukken werden namelijk geen toezeggingen gedaan over de invoering van de 35-urige werkweek. Toch gold de cao voor alle werknemers.

Werknemers van Shell-Pernis hebben een paar maanden later een eigen vakbond opgericht, uit ontevredenheid met de bestaande bonden. Het ging vooral om de werkwilligen, die dus wel aan het werk wilden, maar niet konden.

In december kwam de Industriebond FNV opnieuw met een voorstel voor een vijfploegen-systeem. Daarover werd weer gesproken, maar het leverde opnieuw niets op. Toch gingen de meeste bedrijven over op het nieuwe systeem. Pas in 1989 ging Shell overstag.

Het bovenstaande verhaal is geschreven voor de Maand van de Geschiedenis van 2018. Het thema van dat jaar is opstand. Centraal in dit verhaal staat de manier waarop een opstand of staking soms op onverwachte manier neergeslagen kan worden.

Bronnen:

De Waarheid – 27-09-1979 – Albatros volgt Shell

Het Vrije Volk – 27-09-1979 – Shellstakers krijgen hulp uit buitenland

NRC Handelsblad – 27-09-1979 – Directie Shell stelt stakers ultimatum

Het Vrije Volk – 28-09-1979 – Staking Shell voorbij: gebogen voor geweld

NRC Handelsblad – 28-09-1979 – Ingreep Shell maakt einde aan staking

Het Parool – 28-09-1979 – FNV-bond blaast staking Shell af

NRC Handelsblad – 29-09-1979 – Regering blij met afloop staking Shell

Trouw – 05-10-1979 – Albeda vraagt SER advies stakingscode

Het Vrije Volk – 09-10-1979 – Shell meldde actie eerst bij de politie

Het Parool – 06-11-1979 – Shell-cao alleen door CNV-bond getekend

Vakbond FNV – De staking bij shell in 1979

Leeuwarder Courant – 21-12-1979 – FNV opnieuw naar Shell met vijf ploegen-eis

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-1979

Verhaalnummer: 204