Skip navigation

Category Archives: Rotterdam

ROTTERDAM – Boze inwoners van de Rotterdamse wijk Feijenoord en het Noordereiland hebben vanmorgen het PvdA-kantoor bezet. Het is een protest tegen de plannen voor een megabordeel, het Eroscentrum, bij het Poortgebouw aan de Stieltjesstraat.

Het partijgebouw aan de Goudse Rijweg is op slot. Voor de ramen hangen affiches met de eisen die de tijdelijke bewoners stellen. ‘Eroscentrum NEE’, staat er te lezen.

Een bezoekster leest pamfletten over de bezetting. Foto: Koen Suyk, Nationaal Archief/Anefo

De bezetters willen afdwingen dat er nog voor de gemeenteraadsvergadering van 22 maart een extra vergadering komt van het afdelingsbestuur van de Partij van de Arbeid over de komst van het Eroscentrum.

De Partij van de Arbeid heeft veel macht in de stad. De partij heeft een absolute meerderheid in de Rotterdamse gemeenteraad. Alle acht wethouders zijn ook door die partij geleverd. De gewestelijke afdeling van de Partij van de Arbeid heeft al ingestemd met de komst van het Eroscentrum.

Volgens de actievoerders zijn er tot aan de gemeenteraadsvergadering nog twee gewestelijke vergaderingen van de Partij van de Arbeid. Afdelingssecretaris Pettinga zegt dat het nog maar de vraag is of er op die vergaderingen plek is voor het ‘Eroscentrum’.

Het Poortgebouw in Rotterdam waar een eroscentrum gevestigd wordt. Foto: Koen Suyk, Nationaal Archief/Anefo

Actie

De bezetting verliep vrij gemoedelijk. De ongeveer twintig buurtbewoners kwamen rond 10 uur het pand binnen en lieten de aanwezige PvdA-medewerkers vertrekken. Daarna gingen de deuren op slot.

In de loop van de dag kregen de actievoerders, allen lid van de bewonersorganisatie Feyenoord-Noordereiland (BOF) steun van andere bewoners uit de wijk.

“Er is onzorgvuldig met onze argumenten tegen een eroscentrum omgesprongen”, vertelt Pim Janse van de BOF tegen Het Vrije Volk. “Door de PvdA. Die is verantwoordelijk voor demogelijke vestiging van een eroscentrum in het Poortgebouw. Daarom zitten we hier.”

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Eroscentrum

Het plan voor het prostitutiecentrum bij het Poortgebouw werd anderhalf jaar geleden gelanceerd door burgemeester Van der Louw (afgevallen locaties waren het HAL-kantoor en een locatie op de Weena).

De plannen zijn nodig om Katendrecht te ontlasten, dat al jaren gebukt gaat onder overlast, veroorzaakt door de seksindustrie. Katendrecht is al decennia onlosmakelijk verbonden met prostitutie, maar sinds het begin van de jaren ’70 groeit de overlast tot zo’n hoogte dat de bewoners het recht in eigen hand nemen.

Bewonersorganisatie Areka van Katendrecht is dan ook blij met de plannen voor een Eroscentrum. Dat in tegenstelling tot de bewoners van Feijenoord en het Noordereiland.

Het Poortgebouw is op dit moment nog in handen van de gemeente Rotterdam. Het wordt verkocht aan een exploitant. Tussen twee havens moet dan een drijvend hotel komen met honderden bedden.

Ondanks de toezegging van Van der Louw dat ‘de sexoverlast in de rest van de stad bestreden zou worden’, is er al meteen de angst dat de prostitutie toch zich gaat verspreiden over de omliggende wijk.


Hoe ging het verder?

Ondanks alle inzet vochten de inwoners van Feijenoord en het Noordereiland lange tijd een verloren strijd. De extra vergadering kwam er niet. Na acht dagen hielden de actievoerders hun bezetting voor gezien.

Ook op de gemeenteraadsvergadering kwam er geen verandering meer: met 24 stemmen voor en 19 tegen ging de vestiging van het Eroscentrum bij het Poortgebouw door.

Het was misschien wel een van de best beveiligde raadsvergaderingen uit de Rotterdamse geschiedenis. Iedereen op de publieke tribune (en dat waren best veel mensen) werd gefouilleerd. “Het stadhuis is verbouwd tot een vesting”, schreef Het Vrije Volk.

Het debat duurde zeven uur en er kwamen meerdere alternatieven op tafel, die allemaal weggestemd werden.

Na de definitieve stemming kwamen de verwensingen en spreekkoren. Voor het stadhuis aan de Coolsingel werden rookbommen afgestoken. In Feijenoord werd een pop die verantwoordelijk wethouder Van der Have (PvdA) moest voorstellen in brand gestoken.

Een paar dagen later was er weer onrust, toen wat mensen proberen het Poortgebouw in brand te steken, maar de schade bleef beperkt.

Tenslotte kwam er hulp uit onverwachte hoek. Ambtenaren berekenden wat de gevolgen van het Eroscentrum zouden zijn voor de woningbouwplannen van de gemeente.

De bouw van het prostitutiecentrum maakte het onmogelijk om een goede woonwijk neer te zetten, was de conclusie van het onderzoek. Die conclusie sloeg in als een bom op het stadhuis.

Een van de voorwaarden van het aanwijzen van het Poortgebouw was dat de bouw van het aantal geplande woningen door kan gaan. Maar dat zou met het Eroscentrum ‘erg moeilijk gaan worden’, schreven de ambtenaren. Er was al rekening gehouden met 250 nieuwe woningen minder, maar dat aantal zou waarschijnlijk een stuk hoger uitvallen.

Het rapport was de doodsteek voor de plannen voor het Eroscentrum bij het Poortgebouw. Het kon de prullenbak in.

De gemeente Rotterdam moest dus weer opnieuw beginnen met zoeken. De gemeente kwam uit bij drijvende hotels bij de Euromast. Ongeveer een jaar na dit verhaal volgde er weer een bezetting, dit keer van de Euromast, door mensen uit Delfshaven, Middelland en het Nieuwe Westen.

Uiteindelijk stak de Raad van State een stokje voor de plannen van de gemeente. De Raad oordeelde dat de plannen van de gemeente in strijd waren met het bordeelverbod.

Het bovenstaande verhaal is geschreven voor de Maand van de Geschiedenis van 2018. Het thema van dat jaar is ‘Opstand’.

Bronnen:

NRC Handelsblad – 06-03-1979 – Kantoor PvdA bezet in strijd tegen prostitutie

Het Vrije Volk – 06-03-1979 – Actievoerders zetten alles op video

Volkskrant – 06-03-1979 – Plan eroscentrum leidt tot bezetting

Trouw – 07-03-1979 – PvdA-gewest geeft toe aan eisen bezetters

Het Vrije Volk – 08-03-1979 – Bij PvdA weer erostwijfels

Het Vrije Volk – 23-03-1979 – Politiemacht bij Eros-debat

NRC Handelsblad – 23-03-1979 – Raadsleden vluchten na goedkeuring eroscentrum

NRC Handelsblad – 26-03-1979 – Brandje bij deur van Rotterdams toekomstige prostitutiecomplex

Het Vrije Volk – 26-10-1979 – Studie slaat op stadhuis in als bom

RTV Rijnmond – 07-02-2017 – Vergeten Verhalen – Geen hoerenkast bij de Euromast

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-2018

Verhaalnummer: 212

ROTTERDAM – De politie heeft vannacht een opstand in het Huis van Bewaring aan de Noordsingel met harde hand de kop ingedrukt. Zeker acht mensen (twee vrouwen en zes jongeren) zijn in isoleercellen geplaatst of overgebracht naar een van de andere vleugels van het cellencomplex.

In meerdere cellen zijn de ruiten ingeslagen. De relschoppers zijn volgens de gevangenisdirectie daarom ook overgeplaatst naar een andere vleugel, om te voorkomen dat ze zichzelf zouden verwonden aan alle glasscherven. De veroorzaakte schade wordt geschat op enkele duizenden guldens.

Gespannen sfeer

Volgens directeur Polman is het gebruikelijk dat er een gespannen sfeer hangt op de laatste avond van het jaar. “Maar dat is tegen middernacht deze keer uit de hand gelopen”, zegt Polman in de Telegraaf.

Volgens de krant hadden bewakers ’s middags al hoogte gekregen van plannen van jongeren, die niet van plan waren om later op de dag terug naar hun cel te gaan. Maar aan het einde van de dag gingen de jongeren alsnog vrijwillig naar hun cel.

Maar in de C-vleugel begon een aantal jongeren met het vernielen van het meubilair en de ruiten. Met de kapotgeslagen stukken meubel maakten de jongeren herrie.

De onrust sloeg al vrij snel over naar de naastgelegen vrouwengevangenis. Daar speelt al langer onvrede over het uurloon dat de vrouwen krijgen voor hun geleverde arbeid. Zo krijgen mannen beter betaald dan vrouwen voor hetzelfde werk. Ook is er voor vrouwelijke gedetineerden geen mogelijkheid om hun terugkeer in de maatschappij beter te maken.

Adjunct-directrice Van der Sluis had het idee dat ze de situatie niet veel langer in de hand zou hebben. Daarom werd de hulp ingeroepen van de mobiele eenheid en een paar hondengeleiders. Zij zijn urenlang bezig geweest om de rust terug te brengen.

Niet voor het eerst

Het is de afgelopen maanden vaker onrustig geweest in de Rotterdamse gevangenis. Eerder dit jaar overleed een jonge vrouwelijke heroïneverslaafde. De helft van de vrouwen in de gevangenis. De begeleiding van deze groep zou nogal wat te wensen overlaten.

In de gevangenis aan de Noordsingel zitten ongeveer 250 gevangen. Daar zitten zo’n honderd jongeren en zestig vrouwen bij. Het is de enige gevangenis met een speciale vrouwenafdeling in Nederland. De rest van de gevangenen hield zich tijdens de ongeregeldheden afzijdig.

Het personeelstekort in de gevangenis zorgt er ook voor dat de spanningen binnen de gevangenismuren toenemen. De vakbonden trokken eerder aan de bel over de toegenomen spanningen.

Daarnaast is het aantal drugsverslaafden in de Huizen van Bewaring de afgelopen jaren sterk gestegen. Omdat er geen drugs voorhanden zijn, komt het vaak neer op een zware ontwenningsfase, met alle gevolgen van dien.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Ontsnappingspoging

De mobiele eenheid hield deze nacht ook de omgeving van het Huis van Bewaring in de gaten. Het personeel hield er ook rekening mee dat de opstand te maken heeft met een ontsnappingspoging.

“Misschien dachten ze dat de bewaarders het hoofd zouden verliezen en hen uit de cel zouden laten. Nou, dat is niet gebeurd. Het personeel heeft gewoon het hoofd koel gehouden tot de politie kwam”, zegt een van de bewakers tegen de Leeuwarder Courant.


Hoe ging het verder?

De ongeregeldheden aan de Noordsingel hebben uiteindelijk wel gevolgen. De vaste Tweede Kamercommissie van justitie gaat in Rotterdam kijken hoe het eraan toegaat in het Huis van Bewaring.

Ruim een maand na de onrust is er een demonstratie in Rotterdam, waar een paar honderd mensen aan meedoen, tegen de situatie in de vrouwengevangenis. Een deel van de (vooral vrouwelijke) demonstranten mocht in de gevangenis rozen overhandigen.

De politici zijn vooral geschrokken over de situatie aan de Noordsingel. Het ziekteverzuim is zo groot dat bewakers regelmatig 50 uur per maand moeten overwerken.

De vrouwengevangenis verdwijnt –zoals gepland- een paar maanden later naar de Bijlmerbajes.

Bronnen:

Telegraaf – 01-01-1978

Vrije Volk – 02-01-1978

De Waarheid – ‘Gevangenisoproer kwam niet als verrassing’ – 03-01-1978

De Waarheid – ‘Demonstratie tegen behandeling vrouwelijke gevangenen – 06-02-1978

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 1 januari 2018

Verhaalnummer: 52

ROTTERDAM – De Rotterdamse hoofdinspecteur Bouwe Kalma heeft het voorgoed verbruid bij een groot deel van zijn eigen korps. De uitgesproken linkse Kalma waagde het gisteren om mee te lopen in een demonstratie van aanhangers van de terreurgroepering Rote Armee Fraktion (RAF) die zich onder meer keert tegen politie en gezag. Zijn optreden heeft zoveel kwaad bloed gezet, dat veel collega’s vinden: “Hij eruit of wij eruit.”

Het ging er fel aan toe tijdens de betoging voor het Duitse consulaat aan de Parklaan in Rotterdam. De demonstranten verklaarden zich solidair met de RAF en riepen: “Hun strijd, onze strijd, internationale solidariteit!” Ook scholden ze agenten uit voor fascisten en zwarthemden. Kalma stond erbij en keek ernaar.

Rotterdamse agenten reageren verbijsterd. Het leek wel of Kalma het eens was met de scheldpartijen. Ze weigeren om nog langer met Kalma samen te werken. “Wat hebben we nog aan die man?”, vragen ze zich af, zo vertellen bronnen.

Kalma’s positie staat al langere tijd onder druk. De Fries, die al sinds 1946 bij de Rotterdamse politie werkt, had zich al bij een deel van de politie onmogelijk gemaakt door in de jaren ’60 mee te lopen in demonstraties tegen de apartheid in Zuid-Afrika, het Franco-regime in Spanje en de oorlog in Vietnam. Dat kan niet, vindt een groeiende groep agenten.

Neger en homofiel

Afgelopen voorjaar bereikte de kritiek op Kalma ook al grote hoogte. Hij had toen op een verkiezingsbijeenkomst van de Pacifistisch Socialistische Partij hard uitgehaald naar de top van zijn korps. Hij uitte felle kritiek op een nieuw meldingsformulier waarmee de Rotterdamse politie experimenteert. Op het formulier staan woorden als ‘jood’, ‘neger’, ‘zigeuner’, ‘homofiel’, ‘lesbisch’ en ‘gluurder’. Zulke discriminerende woorden werken vooroordelen in de hand, vindt Kalma.

Collega’s van Kalma stuurden toen een telegram naar de burgemeester. Ze schreven daarin dat ze het optreden van Kalma walgelijk vonden en ze drongen aan op het vertrek van de hoofdinspecteur. Maar zover wilde Van der Louw niet gaan.

Hij liet alleen weten dat hij het optreden van Kalma betreurde. “Zo ga je niet met elkaar om. Kalma had met zijn bezwaren gewoon naar mij kunnen komen. Ik vind deze zaak een schoolvoorbeeld van een probleem dat in een normaal gesprek snel tot een oplossing had kunnen worden gebracht”, zo zei Van der Louw tegen de Telegraaf.

(Het artikel gaat verder onder deze advertentie)



Lastige positie

Daar bleef het bij. Van der Louw zit ook in een lastige positie. Als prominent lid van de Nieuw-Links-beweging binnen zijn eigen partij, de PvdA, is hij het in een veel dingen eens met Bouwe Kalma. Als er al wordt ingegrepen in de affaire, dan zal dat van hogerop moeten komen, verwachten stadhuis-watchers.

Geruchten gaan dat de zaak zal worden voorgelegd aan een procureur-generaal. Die moet bekijken of Kalma nog wel kan functioneren binnen het korps. Tijdens het onderzoek zullen onder meer burgemeester Van der Louw, de politietop en directe collega’s van Kalma worden gehoord. Eind dit jaar moet er een knoop worden doorgehakt over de toekomst van Bouwe Kalma.


Hoe ging het verder?

Mr. W.A. Baron van der Feltz drong een maand later aan op overplaatsing van Kalma naar een politiebaan buiten de recherche en de vreemdelingendienst. Daarop is er binnen de politie een baan voor hem gecreëerd, nl. het schrijven van rampenplanen. Kalma zag daar niets in. Hij beschouwde overplaatsing als een beroepsverbod, “bedoeld om de politie te ontdoen van linkse ideeën.”

Kort erna hebben enkele tientallen mensen gedemonstreerd tegen aanstaande ontslag van Kalma. Ze stonden met borden op het Stadhuisplein in Rotterdam (foto onder).

Van der Louw gaf Kalma uiteindelijk niet meer dan een schriftelijke berisping. Dat bracht weinig verandering in de zaak. De sfeer op het bureau bleef zo verziekt dat Kalma niet meer kon werken.

Op 7 januari 1978 koos Bouwe Kalma eieren voor zijn geld en diende zelf zijn ontslag in. Later zou hij zeggen dat hij het geboortekaartje in de bus had gekregen van het kind van een politieman die in Utrecht was gedood bij de arrestatie van een RAF-lid in september 1977. Dat gaf de doorslag.

Kalma kreeg in afwachting van de afwikkeling van zijn ontslag buitengewoon verlof. Reacties van collega’s kwamen er niet, zo vertelde hij tegen het Vrije Volk (11 januari 1978). Diezelfde maand liep hij weer mee in een betoging van de PSP in Amsterdam. Pikant was dat er werd gedemonstreerd tegen beroepsverboden voor mensen met staatsgevaarlijke opvattingen. Kalma voerde er het woord, net als een vrouw die was ontslagen bij de Amsterdamse recherche omdat ze vrienden was met een RAF-sympathisant.

De linkse oppositie in de Tweede Kamer nam het in april 1978 nog op voor Kalma en diende een vijftal moties in waarin het ontslag van Kalma en het optreden van de procureur-generaal werden betreurd. De moties werden allemaal verworpen.

Het ontslag van Kalma werd per 1 juni 1978 officieel. Een eerder aangetekend protest tegen de berisping en een eis van 60 duizend gulden smartengeld werd in juli 1978 door de rechter van tafel geveegd.

Kalma werd in 1979 lijsttrekker voor de PSP bij de verkiezingen voor het Europees Parlement. Maar de partij, die later opging in GroenLinks haalde geen enkele zetels. Kalma overleed op 25 juni 2011.

Het bovenstaande verhaal maakt deel uit van de serie rond de Maand van de Geschiedenis 2018. Het thema dit jaar is ‘Opstand’. Over hoe een politiechef meedoet aan de opstand en dat de ene opstand de andere veroorzaakt.

Bronnen:

Telegraaf – 07 mei 1977 – Rotterdamse politie heeft genoeg van chef Kalma

Telegraaf – 22 december 1977 – Positie Kalma weer in geding

Trouw – 23 december 1977 – Procureur vraagt vervanging Klama

Leeuwarder Courant – 27 december 1977 – Betoging voor Kalma in Rotterdam

Telegraaf – 6 januari 1978 – Van der Louw ontheft Kalma van z’n functie

Telegraaf – 7 januari 1978 – Politiechef Kalma dient ontslag in

Het Parool – 23 januari 1978 – Kalma weer op pad in betoging

Leeuwarder Courant – 19 april 1978 – Vijf Kalma-moties verworpen

Telegraaf – 11 juli 1978 – Kalma krijgt geen gelijk

RTV Rijnmond – Vergeten Verhalen, 2002

Auteur: Drs. A.P.B. van Meeteren

Gepubliceerd op: 01-10-2018

Verhaalnummer: 216

ROTTERDAM – Een groep van enkele tientallen Katendrechters heeft vanavond bij zeker tien bordelen de ramen ingegooid. De boze bewoners maken deel uit van de anonieme Actiegroep Redt Katendrecht (Areka) die strijdt tegen de overlast van de seksindustrie op Katendrecht.

Zeker vijftien ruiten van bordelen en seksbioscopen zijn vernield, onder meer in de Atjehstraat en de Veerlaan. Ook bij een woonhuis zijn ruiten kapot.

De bordeelhouders, die aanvankelijk stomverbaasd reageerden, lieten zich niet onbetuigd. De politie kon nog maar net voorkomen dat de woedende exploitanten een huis aan de Brede Hilledijk binnendrongen, waar stenengooiers zich zouden schuilhouden.

“Het was dat mijn vrouw mijn pistool onder de bami had verstopt, anders waren er doden gevallen. Die actiegroep wil hoe dan ook in het nieuws. Als ze zo doorgaan gebeurt het ook”

(Bordeelhouder ‘Henk’, Vrije Volk 14-10-1974)

De politie greep meteen in. De wijk ging hermetisch op slot. Er werden wachtposten geplaatst, er kwam politie te paard en een peloton van de Mobiele Eenheid. Toch was het nog de hele avond onrustig.

Directe aanleiding voor de geweldsexplosie zou een incident gisterenmorgen zijn geweest. Bij het huis van een weduwe werd een ruit ingegooid. Bordeelhouders worden daarvoor verantwoordelijk gehouden. Wat de aanleiding is voor de vernieling is niet duidelijk.

Spanningen

De problemen op ‘De Kaap’ spelen al veel langer. Al minstens drie jaar lang klagen de bewoners van Katendrecht over de prostitutie en de toenemende overlast. Sinds 1971 is het aantal seksbioscopen gegroeid van zes naar zeventien. Maar ondanks alle protesten groeit het aantal bordelen ook dit jaar nog door.

De balans in de wijk is de afgelopen jaren behoorlijk weggevallen, zeggen de bewoners.

“Mijn dochtertje van twaalf moest ’s avonds naar de telefooncel op de hoek om een dokter voor mij te bellen. Die staat niet ver. Kerels vallen haar lastig. Als een te hulp geschoten politieman waarschuwt, krijgt hij te horen, dat ze het er wel zelf naar gemaakt zal hebben. Twaalf jaar, nou vraag ik je?”

(Buurtbewoner, Vrije Volk, 21-08-1974)

“Als ik mijn zoon van acht om een fles melk stuur, wordt hij onderweg uitgenodigd om lichtbeelden in ’n sexclub te komen bekijken”

(Buurtbewoner, Vrije Volk, 21-08-1974)

In augustus vorig jaar komt het al een keer tot een treffen tussen bewoners en souteneurs. Bordeelhouders vallen buurtbewoners aan, omdat ze ‘hun klandizie zouden wegjagen’. De Rotterdamse gemeenteraad belooft beterschap.

Overlastgevende bordeelhouders zullen de stad worden uitgezet. Maar ondanks scheld-, vecht- en schietpartijen verandert er niets. Logisch, zeggen buurtbewoners, want de gemeente vindt het wel prima als de seksindustrie van de stad in een klein beheersbaar gebied als Katendrecht plaatsvindt.

Toch weten de Katendrechters het hoogste politieke platform te bereiken. Er komt een gesprek met de vaste Kamercommissie van de Tweede Kamer en ook minister Van Agt wil de Katendrechters te hulp schieten.

Wijkorgaan

Het Wijkorgaan Katendrecht biedt de meeste weerstand tegen de seksbazen van ‘de Kaap’. Maar dat laten de bordeelhouders niet over hun kant gaan. Als het wijkorgaan de gemeenteraad in april een ultimatum stelt na de opening van wéér twee bordelen, wordt er brand gesticht in het huis van een van de bestuursleden van het wijkorgaan.

De schade valt mee, maar het signaal is duidelijk: het is de bordeelhouders menens. Een paar weken later wordt een bordeelhouder opgepakt voor brandstichting. Hij bekent.

Het bestuurslid van het wijkorgaan krijgt daarna nog meer te verduren. Ze krijgt pistoolschoten door zijn brievenbus. Ook wordt er geprobeerd om een wijkgebouw in brand te steken.

In augustus gooit het wijkorgaan het bijltje erbij neer. Niet zozeer vanwege de bedreigingen, maar door de lakse houding van het stadsbestuur.

Actiegroep

Wanhopige Katendrechters nemen dan het heft in eigen hand. Begin september wordt op een besloten bijeenkomst de Actiegroep Redt Katendrecht (Areka) opgericht. De 89 leden blijven anoniem uit angst voor represailles van de bordeelhouders.

In een telegram aan de Coolsingel laten de leden weten dat ze zich inzetten voor ‘het terugdringen van de prostitutie en sexbioscopen, en invoering van een project van woon- en wijkverbetering’. De acties richten zich meer tegen het stadsbestuur dan tegen de bordeelhouders, omdat de actiegroep vindt dat de oorzaak van de ellende op de Coolsingel ligt.

“U hoort nog meer van ons”

(Telegram ‘Redt Katendrecht’ aan gemeentebestuur Rotterdam, Vrije Volk, 09-09-1974)

De actiegroep krijgt steun van ‘goedgetrainde mensen die een jiu-jitsu en karateopleiding hebben gehad’. Een dag later wordt het vechtsportverhaal grotendeels ingetrokken.

(Dit artikel gaat verder onder deze advertentie)

Eroscentrum

De gemeenteraad schrikt van het dreigement. Nog geen week later gaan vier bordelen dicht. Het wijkorgaan is niet onder de indruk. In de weken ervoor zijn er immers dertien bordelen bijgekomen.

De gemeente komt met het plan voor een megabordeel (eroscentrum) buiten Katendrecht. Andere wijken in Rotterdam laten al meteen weten totaal niets te zien in een verschuiving van de seksindustrie.

De rellen van vandaag op Katendrecht versterken de angst in andere wijken voor de verspreiding van bordelen in de stad. Meerdere exploitanten hebben al aangegeven dat ze rondkijken naar een andere locatie, nu de gemeente de eerste bordelen op de Kaap heeft gesloten.

De gemeente Rotterdam heeft nog een hele kluif aan de problemen op Katendrecht.


Hoe ging het verder?

Ook na 13 oktober bleef het onrustig op Katendrecht. Weer gingen er ruiten kapot en moest de politie ingrijpen.

Het zou nog bijna tien jaar duren tot de allerlaatste skesbaas verdween. In 1981 ging de laatste hoerenkeet dicht, zo’n tien jaar na de eerste brief van de Katendrecthers aan het stadsbestuur.

De gemeente ging vervolgens jarenlang aan de slag met het plan voor het Eroscentrum. Dat zou er nooit komen. In het stuk van Hans Koole kun je daar nog veel meer over lezen.

Tekst: Dave Datema mmv Ingrid Smits

Gepubliceerd op: 01 oktober 2017

Verhaalnummer: 28

Bronnen:

“Katendrecht vraagt optreden tegen seksclubs”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 22-01-1974

“Wijkorgaanvoorzitter Herman van Eijk: Bewoners worden geïntimideerd Wijkorgaan Katendrecht klaagt zijn nood in Den Haag”. “Leeuwarder courant : hoofdblad van Friesland“. Leeuwarden, 02-02-1974

“Wijkorgaan Katendrecht naar kamercommissie”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 21-03-1974

“Schoten op Katendrecht”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 21-03-1974

“WEER EEN BORDEEL”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 02-04-1974

“Spanning in rosse wijk”. “De Telegraaf“. Amsterdam, 03-04-1974

“Brand in huis op Katendrecht aangestoken”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 13-04-1974

“Sexclubhouder stichtte brand op Katendrecht”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 03-05-1974

“Raadselachtige brandstichting op Katendrecht”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 24-05-1974

“Rotterdamse secretaresse wordt bewaakt”. “Nederlands dagblad : gereformeerd gezinsblad / hoofdred. P. Jongeling … [et al.]“. Amersfoort, 17-07-1974

“Katendrecht staakt strijd tegen ‘die pooierskliek’ Wijkorgaan wantrouwt Rotterdams stadsbestuur”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 20-08-1974

“Haat en nijd”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 21-08-1974

“Mysterieuze schoten op Katendrecht”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 22-08-1974. Geraadpleegd op Delpher op 16-08-2017,

“Nieuwe groep strijdt tegen sex op Kaap”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 06-09-1974

“Gemeente laat bordelen sluiten”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 17-09-1974

“‘KATENDRECHTERS NU GAAN HELPEN'”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 20-09-1974

NRC Handelsblad“. Rotterdam, 14-10-1974, p. 1.

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 14-10-1974, p. 1

De Telegraaf“. Amsterdam, 14-10-1974, p. 1

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 15-10-1974, p. 1

Sekswerkerfgoed – De Strijd tussen bewoners en de prostitutiewereld ontbrandt letterlijk

RTV Rijnmond – Vergeten Verhalen: Geen hoerenkast bij de Euromast

ROTTERDAM – In een nachtclub aan de ’s Gravendijkwal is een 26-jarige danseres aangevallen tijdens een act door een leeuw. De vrouw kon door een bezoeker in veiligheid worden gebracht. Ze was toen al twee keer belaagd door het roofdier. Het slachtoffer ligt in kritieke toestand in het ziekenhuis.

Het voorval gebeurde afgelopen nacht in nachtclub l’Ambassadeur aan de ’s Gravendijkwal in Rotterdam. De 26-jarige naaktdansenares Johanna maakte deel uit van de show van dompteur Alfred Burckhart uit Oostenrijk.

Voor de show was een leeuwenkooi geplaatst in de nachtclub, met een diameter van 4,5 meter. Naast de dompteur en leeuw Sultan bevond zich ook de danseres in de kooi.

“Ik kwam binnen toen de show al was begonnen”, legt Aad van Meeteren uit, die later zou uitgroeien tot de redder van de vrouw. “Ik had gewerkt op de Visma en zat daar te praten met een standhouder van de Visma.”

“Plots hoorde ik een verschrikkelijke schreeuw. Hetzelfde ogenblik zag ik dat de leeuw die vrouw had besprongen. Alle bezoekers renden in wilde paniek de deur van de nachtclub uit. Met de standhouder was ik de enige overgeblevene, behalve de dompteur, die met een stok de leeuw wegsloeg.” 

(Aad van Meeteren, Leeuwarder Courant, 26-04-1974)

De 31-jarige man vertelt hoe hij naar het deurtje van de kooi liep op het moment dat de leeuw de vrouw voor de tweede keer besprong en haar in haar nek beet.

“Het was het gruwelijkste wat ik ooit heb gezien. Weer kreeg die dompteur hem de hoek in en ik opende de deur, greep een enkel van de vrouw en trok. Toen sprong die leeuw voor de derde maal. Ik kon nog maar net de deur dichtgooien. De dompteur kreeg hem nu snel weg en ik kon de vrouw door het deurtje naar buiten sleuren.”

(Aad van Meeteren, Leeuwarder Courant, 26-04-1974)

Twee anderen die tijdens het vluchten te dicht langs de kooi liepen, kregen een uithaal van Sultan.

Oorzaak

“Wat er precies is gebeurd weet ik niet”, laat Burckhart aan Het Vrije Volk weten. “Misschien is Sultan (de leeuw, red.) ergens van geschrokken.

“Johanna had die avond een nieuw kostuum aan. Met van die glitters. Ze danste door de kooi. En toen ineens gebeurde het. Hij sloeg z’n klauw uit. Waarschijnlijk nar haar sluier, die nog niet helemaal stil hing. Misschien dacht Sultan dat het een vogel was.”

(Alfred Burckhardt, Het Vrije Volk, 26-04-1974)

In een reflex probeerde Burckhart nog een stok in de muil van Sultan te steken. “Dan kunnen leeuwen niet meer doen, maar met zijn klauwen had hij haar al zo toegetakeld.” Verder legt Burckhart uit dat hij geen vuurwapen bij zich heeft tijdens de voorstelling.

Burckhart is vol lof over het ingrijpen van Van Meeteren. “Als hij er niet was geweest, was Johanna nu dood geweest. Sultan heeft nu alleen maar een beetje gespeeld. Ja, het klinkt raar, maar leeuwen zijn zo verschrikkelijk sterk.”

“Het enige wat ik dacht was: die griet moet eruit!”, vervolgt Van Meeteren in Het Vrije Volk. “Wat je dan doet, doe je niet bewust hoor. Ik dacht alleen maar: hij bijt haar verrot.”

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Ambulance

Ondanks dat de nachtclub op een steenworp afstand ligt van het Dijkzigt Ziekenhuis, was er na een uur nog geen ambulance gearriveerd op de ’s Gravendijkwal. Daarom is het slachtoffer met een gewone auto naar het ziekenhuis gebracht.

In het ziekenhuis zijn ze specialisten urenlang bezig met het behandelen van de verwondingen. “De dokter gaf haar niet veel kans”, laat Burckhart in Het Vrije Volk weten. “Ze had meer dan twee liter bloed verloren. Ik vrees ’t ergste, maar zolang de telefoon niet gaat, weet ik dat er nog hoop is.”

Bij eerdere bezoeken had Van Meeteren wel eens met de danseres gesproken over de act waar ze deel van uitmaakte. “Ze heeft mij wel vier of vijf keer verteld bang te zijn in de kooi. Als Burkhart bij haar was iets minder, maar bang was ze wel”,

Burckhart zegt dat hij daar niet van op de hoogte was. “Dat had ze dan wel mogen zeggen”, legt hij in het Vrije Volk uit. “Als je bang bent in de kooi voelt zo’n beet dat onmiddellijk. Misschien heeft Sultan daar iets van gemerkt.”


Hoe ging het verder?

Enkele dagen overlijdt Johanna alsnog aan haar verwondingen. Maar daarmee is de ellende in dit al zo treurige verhaal nog niet eens voorbij.

In opdracht van Burckhart wordt de vrouw begraven. Maar de rekening van 3000 gulden wordt vervolgens niet betaald. Burckhart laat weten dat hij zelf nog 5800 gulden tegoed heeft van l’Ambassadeur.

De begrafenisondernemer laat beslag leggen op de caravan en de bestelauto van Burckhart én leeuw Sultan.

De beslaglegging duurt niet lang, omdat het volgens Burckhart levensgevaarlijk is als iemand anders de leeuw zou voederen. Het dier is daarna overgebracht naar een dierenpark in Eindhoven, waar Burckhart het verder verzorgde.

Burckhart raakt aan lager wal en woont uiteindelijk met een vriendin in de buurt van het dierenpark. Opdrachten als leeuwentemmer heeft hij niet meer. Hoe het met leeuw Sultan daarna is verlopen, is niet bekend.

Bronnen:

Leeuwarder Courant – 26-04-1974 – ‘Ik begrijp nog niet dat ik de moed had’

Het Vrije Volk – 26-04-1974 – ‘Ik stak mijn stok in Sultans muil’

De Telegraaf – 26-04-1974 – Leeuw valt danseres (26) aan

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 24-04-2020

Artikelnummer:

ROTTERDAM – Een groep van honderden Rotterdammers heeft in de Afrikaanderwijk zich tegen tientallen Turken gekeerd. Meerdere pensions zijn leeggehaald door de woedende menigte en het meubilair is op straat gegooid. De politie moest waarschuwingsschoten lossen om de orde te herstellen.

Het pand was al leeg, omdat eerder op de dag ook al ongeregeldheden waren geweest. Wat achterbleef was een complete inboedel op straat, van bedden, ijskasten en kleding. De reinigingsdienst moest eraan te pas komen om de chaos op te ruimen, schrijft De Telegraaf.

Pensionhouder

Directe aanleiding voor de escalatie van geweld, was een ruzie en steekpartij bij het pension aan de Goede Hoopstraat.

De pensioneigenaar beweerde dat hij nog achterstallige huur van een moeder met drie kinderen kreeg. Volgens de Rotterdamse zou de pensioneigenaar een paar keer de huur hebben geweigerd om haar over te halen om zijn vriendin te worden, schrijft het Vrije Volk.

De vrouw wilde verhuizen, maar de verhuizers mochten van pensioneigenaar Mehmet G. niet naar binnen. Tijdens de vechtpartij die daarna ontstond liepen de drie verhuizers steekwonden op. Zij zijn overgebracht naar het Claraziekenhuis.

Volkswoede

Kort daarop barstte de bom. Honderden buurtbewoners vielen de Turkse mannen aan. De auto van Mehmet G. werd omvergegooid en stenen gingen door de ruit van het pension.

De paar agenten die probeerden de orde te herstellen schoten in de lucht, maar dat hielp nauwelijks.

Een paar uur later was het weer raak. Buurtbewoners drongen het pension binnen en gooiden al het meubilair uit het pension naar buiten, zoals een kleurentelevisie en matrassen. De bewoners van het pension waren naar het dak gevlucht en probeerden vanaf daar de aanvallers met dakpannen te bekogelen.

De politie deed wederom niet veel.

“Er was geen beginnen aan. Als we op dat moment acties hadden ondernomen, zou het tot nog veel grotere moeilijkheden hebben geleid. We proberen liever door praten en bemiddelen de zaak zoveel mogelijk te sussen.”

(hoofdinspecteur van de Beek, politie Rotterdam, Telegraaf, 11-08-1972).

Later op de avond werd er een tweede pension bestormd. Ook hier werden vernielingen aangericht. Een Turkse man, die was achtergebleven, moest door de politie in veiligheid worden gebracht.

Ook een Turkse kroeg en de ruiten van een Marokkaanse slager zijn gesneuveld. Huizen waar Turkse families wonen, werden met rust gelaten.

In beide panden werden pamfletten opgehangen met de tekst: ‘Te huur alleen voor Hollanders’. In de Paarlstraat werden bordjes opgehangen over de straatnaamborden met daarop geschilderd ‘Hollandse Straat’.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Geen verrassing

Voor veel bewoners van de ‘oude wijken’ in Rotterdam is de explosie van geweld geen verrassing. Twee maanden geleden kreeg burgemeester Thomassen nog een brief van het wijkorgaan Afrikaanderbuurt over de ‘spanningen tussen de ‘echte Rotterdammers’ en de buitenlandse arbeiders’.

Ook in de afgelopen maanden zijn er steeds kleine incidenten geweest in delen van de stad, zoals het Oude Westen, maar zo heftig als vanavond is het nog niet geweest. Ook in Crooswijk werd al gewaarschuwd voor excessen. Een jaar geleden liep het al een keer uit de hand in de Oleanderstraat in de Afrikaanderwijk.

“Het is de gemeente de schuld”, zegt een van de bewoners tegen een cameraploeg van verslaggever Jaap van Meekeren. “dat ze hier die pensions hebben volgestopt. Die pensionbazen hebben hier al die woningen opgekocht en volgestopt met 50 tot 60 mensen. En daardoor is de buurt verpauperd.”

Dat de man iets tegen ‘Turken heeft’ ontkent hij. “Ik heb niets tegen Turken, maar de mensen kunnen hier ’s avonds niet meer normaal over straat. Jonge meisjes worden bij die Turkse pensions lastiggevallen.”

Toch blijkt een deel van de bewoners zich behoorlijk te ergeren aan hun Turkse buurtgenoten. “De Turk is een mens zonder moreel”, vertelt een vader van zeven kinderen. “Ik heb liever te doen met een Spanjaard of met een neger of een Chinees. Er is namelijk geen ene Chinees die ooit heeft aangeklopt voor een uitkering. Want die helpen mekaar. Maar deze gasten doen dat niet.”

‘Machteloos’

Wethouder Jettinghof was ook in de Afrikaanderwijk aanwezig. Hij zei dat de gemeente al de hele zomer op zoek is naar een oplossing. “Maar onze macht is op dit gebied uitermate beperkt.”

Toch kan er nog meer gedaan worden en moet er ook meer gebeuren.

“Hoe lang moeten wij de wet nog strikt hanteren ten koste van mensenlevens? De huidige nood in de Afrikaanderwijk breekt elke wet. Het zou voor de overheid in Den Haag des te duidelijker zijn, dat hier van een noodsituatie sprake is als wij inderdaad die wetten durven breken.”

(Raadslid Rizenkamp, PvdA in het Vrije Volk, 11-08-1972)

Ook vanuit de hoek van de gastarbeiders zélf wordt vastgesteld dat in sommige delen van de stad teveel gastarbeiders zijn. Nelly Soetens van het Actiecomité Pro Gastarbeiders stelt dan ook voor om sommige pensions te sluiten.

“Ik geef toe dat dat een probleem is, maar moreel ben je verplicht voor die mensen te gaan bouwen. De industrieën trekken ze aan, dan moeten ze ook maar voor huisvesting en andere sociale maatregelen zorgen. Anders moet je geen buitenlanders hierheen halen”,

(Nel Soetens, Pro Gastarbeiders, Vrije Volk 11-08-1972)

Of de rust nu is teruggekeerd in de wijk is niet duidelijk. De woede onder omwonenden lijkt nog niet gestild en de angst onder de Turkse gastarbeid is groot. De politie in Rotterdam is op haar hoede.


Hoe ging het verder?

De volgende avond was het weer raak en zelfs nog heftiger dan de avond ervoor. Meerdere pensions werden bestormd en leeggehaald, dit keer in de Wapenstraat en omgeving.

De relschoppers komen nu ook van buiten Rotterdam. De buurtbewoners zelf distantiëren zich van de rellen.

De mobiele eenheid treedt nu wel goed op en er worden 72 mensen opgepakt. Meerdere Turkse en Marokkaanse gastarbeiders raken gewond.

Pas na een paar dagen is de rust hersteld in de Afrikaanderwijk.

Maatregelen

De gemeente wordt wel met de neus op de feiten gedrukt. De situatie in sommige wijken is door het grote aantal gastarbeiders helemaal uit de hand gelopen.

De Rotterdamse gemeenteraad stelt een maximum in van 5 procent buitenlanders per wijk. Dat besluit wordt later vernietigd door de Raad van State.

De gekraakte woning aan de Paarlstraat werd uiteindelijk toegewezen aan een Nederlands gezin.

Rassenrellen

Tal van deskundigen hebben zich in de afgelopen jaren gebogen over de vraag ‘is er nu sprake van rassenrellen of niet?’

Tegen RTV Rijnmond zegt onderzoeker Feico Houweling dat hij denkt dat er geen sprake is van rassenrellen en dat het niets te maken heeft met etniciteit. Hij wijst erop dat het eerder een protest is tegen het beleid van de gemeente.

Bronnen:

RTV Rijnmond – Canon van Vergeten Verhalen – De rellen in de Afrikaanderwijk

Wikipedia – Rellen in de Afrikaanderwijk

Stadsarchief – Rellen in de Afrikaanderwijk

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 10-08-1972, p. 1

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 11-08-1972, p. 1

De Telegraaf“. Amsterdam, 11-08-1972, p. 1

NRC Handelsblad“. Rotterdam, 11-08-1972, p. 1

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 12-08-1972, p. 3

Tekst: Dave Datema mmv Maarten Timmer

Gepubliceerd op: 01 oktober 2017

Verhaalnummer: 16

ROTTERDAM – Het protest tegen de sloop van de Koninginnekerk in Rotterdam heeft een nieuw hoogtepunt bereikt. Tien studenten uit Rotterdam en Delft hebben de twee klokkentorens van de Koninginnekerk bezet. Ze zijn van plan om een paar dagen te blijven om zo de sloop tegen de houden.

Hopelijk zijn de jongeren dik aangekleed, want met de huidige temperaturen is het op 55 meter hoogte in de toren geen pretje. Daarnaast zijn de afgelopen dagen de ruiten van de kerk ingegooid door de plaatselijke jeugd. Ook worden regelmatig brandjes gesticht.

De politie en de brandweer hebben geprobeerd de jongeren naar beneden te praten, maar communiceren bleek nauwelijks mogelijk. De studenten hadden de toegangsluiken dichtgetimmerd.

Toegang

Volgens medestanders zin de jongeren –ondanks de politiecontroles- met klimtouwen in de top van de kerk terecht gekomen. Ze zouden dekens en eten voor drie dagen bij zich hebben.

Een poging om de krakers van kachels en meer proviand te voorzien mislukte, omdat de ‘smokkelaars’ betrapt werden door agenten.

Twee jongeren zijn door de brandweer uit de klokkentoren gehaald. Er zouden er nu nog acht zitten.

Protest

Voor de kerk –vernoemd naar Wilhelmina- kwamen vanavond steeds meer mensen een kijkje nemen bij de actie van de krakers. De omwonenden hebben de afgelopen weken al genoeg meegemaakt rondom de kerk, die plaats moet maken voor een seniorencomplex.

Dit weekend waren er ook al onbekenden in de kerk geklommen. Zij lieten de kerkklok luiden, midden in de nacht. Volgens het actiecomité Behoud Koningskerk werd de ‘noodklok geluid’. Bij de politie stond de telefoon vervolgens roodgloeiend. Er wordt nu veel meer gesurveilleerd rondom het kerkgebouw.

Tijdens de laatste kerkdienst, ruim twee weken geleden, zat het vol in de kerk. Dominee Kleermaker nam toen van de gelegenheid gebruik om ook zijn kritiek te uiten op de aanwezigen.

“De kerk is vanavond voller dan ooit. Waar was u gisteren en eergisteren? Ons past een diepe schuldbekentenis tegenover onze God.”

(Dominee Kleermaker, Vrije Volk 03-01-1972)

Sloopplannen

De Stichting Bejaardenhuisvesting Rotterdam kocht de kerk in september van vorig jaar, met het plan om het gebouw te slopen.

Een paar raadsleden zagen de gevolgen van de verkoop en stribbelden tegen, maar een meerderheid van de gemeenteraad ging akkoord met de kerk en sloopplannen.

Maanden later kwam er alsnog een protest op gang. De bekende Rotterdamse evangelist Johan Maasbach wilde de sloop tegen houden door de kerk te kopen, maar daar wilde de nieuwe eigenaar niet aan meerwerken.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Uitstel

De sloop van de kerk is al meerdere keren uitgesteld. Dat kwam mede door een kort geding, aangespannen door Maasbach.

De vier gemeenteraadsleden die eerder de sloop wilden tegenhouden, deden nog een poging. Er ging een verzoek naar de gemeenteraad om een andere locatie aan te wijzen voor de bouwplannen voor het seniorencomplex.

Ook ging er een verzoek naar staatssecretaris Vonhoff voor een sloopverbod. Maar volgens het ministerie kon dat alleen worden opgelegd als de kerk op de voorlopige lijst van monumenten kwam te staan. Maar daarvoor was weer toestemming nodig van de eigenaar.

Ondertussen keerden ook steeds meer omwonenden zich tegen de sloop. Voor de kerk kwam een spandoek te hangen en twee mannen zijn opgepakt omdat ze flyers op het stadhuis plakten.

Gezang in de raadszaal

Tijdens de behandeling zaten actievoerders samen met Johan Maasbach en zijn volgelingen op de publieke tribune. Ze lieten een ‘Glory Halllujah’ over de Koninginnekerk horen, met een speciaal aangepaste tekst.

Als Maasbach 3,6 miljoen gulden bij elkaar kon krijgen, dan zou de gemeente vervangende bouwgrond ter beschikking stellen. Twee miljoen had hij al beschikbaar.

Onder de potentiële geldschieters was onder andere scheepsbouwer Verolme, maar dat liep op niets uit. De Rotterdamse miljonair Kleyn wilde een miljoen gulden op tafel leggen en de oliehandelaar Kievit wilde ook met een miljoen over de brug komen.

Kievit trok dat bod later, om belastingtechnische redenen weer in. Omdat driekwart van de schenking naar de schatkist zou gaan, moest hij minimaal vier miljoen gulden overmaken.

Te laat

Staatssecretaris Vonhoff had een deadline gesteld aan Maasbach. Als hij niet voor afgelopen maandag kon aantonen dat hij het geld bijeen had, zou de kerk niet op de monumentenlijst komen te staan.

Maasbach kreeg het financiële plaatje niet rond. Zelfs de oproep van tv-persoonlijkheid Willem Duys in ‘voor de vuist weg’ leverde niet genoeg geld op om het pand te redden. Daarnaast had de gemeente ook geen vervangend bouwterrein beschikbaar, kreeg Maasbach te horen.

Afgelopen woensdag werd een begin gemaakt met de sloopwerkzaamheden in de kerk. Een veiling van de interieur van de kerk leverde 25.000 gulden op. Het orgel en de torenklok leverden het meeste op.

Is een wonder nog mogelijk?

Tegenstanders van de sloop hebben  nu bijna geen mogelijkheden meer om het onvermijdelijke tegen te houden. Er volgt deze week nog een debat in de gemeenteraad over de kerk. Ook komt er nog een uitspraak van de rechter in een kort geding, aangespannen door Maasbach.

De verwachting dat de rechter de sloop gaat tegenhouden in miniem. Nu het geld voor de aankoop van de grond niet bijeen is, is er geen reden voor de rechter om de sloop nog verder uit te stellen.

Daarmee lijkt het erop dat opnieuw een stukje historie in Rotterdam verloren gaat.


Hoe ging het verder?

Het onvermijdelijke werd de werkelijkheid. Het college van B en W greep niet in, ondank een boycotactie van een groot deel van de gementeraad. De rechter liet de sloop doorgaan, tenzij er alsnog plots alsnog een groot geldbedrag op tafel zou komen.

In de klokkentoren bleken uiteindelijk maar twee, en geen tien, actievoerders te zitten. Wat niet meehielp in het de strijd voor behoud van de kerk, is dat de studenten niet de enige jongeren waren die doordrongen tot in de kerk . En wat baldadige jongeren hebben in de eerste dagen van de sloop zelf ook actief hebben meegenomen bij het slopen van spullen. Zo werd bijvoorbeeld het kerkorgel, dat verkocht was, maar nog opgehaald moest worden, grotendeels kapotgemaakt.

Vooral de Telegraaf pakte daar groot mee uit: ‘Bezettertjes sloopten méé’, was de kop op 20 januari. Het is overigens helemaal niet zeker dat de jongens op deze foto ook verantwoordelijk zijn voor de sloop van bijvoorbeeld het kerkorgel, dat daarna niets meer waard was.

In de dagen daarna waren er elke avond jongeren op het terrein. De toren werd meerdere keren bezet, maar veel leverde dat niet op.

De sloop ging in de weken daarna verder. Op 22 maart 1972 werden de twee kenmerkende torens van de Koninginnekerk opgeblazen. Weer een paar maanden later werd de eerste paal geslagen voor het nieuwe bejaardencomplex.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 03-01-1972 – Laatste dienst in Koninginnekerk

Het Vrije Volk – 03-01-1972 – Maasbach vraagt: Stel afbraak Koninginnekerk uit

Volkskrant – 04-01-1972 – Koninginnekerk slechts door wonder te redden

NRC Handelsblad – 05-01-1972 – Maasbach zou nu ƒ 3,6 mln voor kerk moeten betalen

Trouw – 05-01-1972 – Laatste gevecht voor behoud Koninginnekerk

Trouw – 06-01-1972 – Strijd over sloop van Koninginnekerk

De Tijd – 07-01-1972 – Fabrikant schenkt miljoen

De Tijd – 08-01-1972 – Koninginnekerk op monumentenlijst

De Tijd – 10-01-1972 – Verzet tegen behoud van Koninginnekerk

De Telegraaf – 10-01-1972 – Verolme heeft Koninginnekerk

Trouw – 11-01-1972 – Koninginnekerk lijkt verloren

Het Vrije Volk – 12-01-1972 – Sloop van interieur Koninnegekerk is begonnen

NRC Handelsblad – 15-01-1972 – Afbraak van de Koninginnekerk in volle gang

Het Vrije Volk – 17-01-1972 – Koninnekerk geeft politie handenvol werk

Trouw – 18-01-1972 – Studenten bezetten klokketorens Koninginnekerk

NRC Handelsblad – 19-01-1972 – Kerktoren weer bezet

NRC Handelsblad – 25-01-1972 – Koninginnekerk voor Rotterdam verloren

Tekst: Dave Datema

Gepubliceerd op: 17 januari 2018

Verhaalnummer: 59

ROTTERDAM – In Rotterdam is afgelopen nacht de eerste lading met Noors bronwater aangekomen die een einde moet maken aan tekort aan drinkwater in de stad. Kraanwater is nauwelijks te drinken, omdat het veel te zout is, maar het alternatief gaat 56 cent per liter kosten. Dat is zo lucratief, dat inmiddels ook een tweede bedrijf heeft aangekondigd dat ze flessen met water gaan verkopen in Rotterdam.

Vannacht arriveerde een vrachtwagen met zevenduizend liter ‘natuurzuiver drinkwater’. Later deze week arriveert nog eens vijftienduizend liter Norwater, zoals het water heet, per schip.

Tweeliterpakken ‘Norwater’ worden op de markt gebracht voor een prijs van fl. 1,12. Ter vergelijking: duizend liter leidingwater kost nog geen twee kwartjes.

Initiatiefnemer van het transport was Van der Waal Zuivelproducten uit Rotterdam. “Wij weten uit ervaring dat er in het Rotterdamse gebied grote vraag naar goed drinkwater bestaat”, liet directeur Van der Waal weten aan Het Vrije Volk.

De vorige keer dat de drinkwatervoorziening te maken had met veel te zout water was in 1963. “Toen hebben we ziekenhuizen en bejaardentehuizen bevoorraad met goed water en daarom weten we dat er behoefte is aan zuiver water. Ook voor patiënten die een zoutloos of zoutarm dieert hebben”, aldus Van der Waal. In 1963 werd in een winkel van Van der Waal 5000 tot 600 liter per dag verkocht.

Concurrentie

De prijzen die in Rotterdam betaald gaan worden voor drinkwater heeft ook de aandacht getrokken van andere bedrijven. Frisdrankbedrijf Sunkist in Maarheeze (Brabant) heeft laten weten op korte termijn ook flessen met drinkwater aan te leveren, uit de eigen Brabantse ondergrond. “We hebben gaten geboord in de grond. Door leidingen welt schoon water omhoog”, zegt directeur Van Engelen in de GPD-bladen. “Het is schoon en drinkbaar. We doen er van alles mee en we noemen het ook behandeld water.”

De prijs van het Brabantse water ligt rond de vijftig cent voor een literfles.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Zout water

Het drinkwater in Rotterdam heeft al decennia een imagoprobleem. Het is niet al te best van kwaliteit en moet met chloor behandeld worden. Vorige week sloeg de directeur van het waterleidingbedrijf in Rotterdam écht groot alarm.

“In de 22 jaar dat ik aan het Rotterdamse waterleidingbedrijf verbonden ben, heb ik nog nooit zo’n situatie meegemaakt als nu”

Directeur Ligtenhart van het Drinkwaterbedrijf Rotterdam in Het Vrije volk (08-11-1971)

De waterstand in de rivier was zo laag, dat het zoute zeewater ver landinwaarts kon komen, ver voorbij de inlaatpunten voor het drinkwater bij de Beerenplaat. De maximale hoeveelheid zout in het drinkwater is 500 mg per liter. Volgens de laatste metingen ligt de hoeveelheid nu rond de 545 mg per liter. Boven de 700 mg zout per liter is het water absoluut ondrinkbaar.

Er zijn meerdere maatregelen genomen om de verdere toevoer van zout een halt toe te roepen. Zo werd de stormvloedkering van de Hollandse IJssel bij Capelle aan den IJssel tijdelijk gesloten. Ook in de Hollandse IJssel is het zoutgehalte inmiddels te hoog. De kering was tien uur gesloten. Langer was niet mogelijk vanwege de vuilafvoer in de rivier.

Rotterdam en omgeving krijgen nu al een paar dagen ook water uit het Amsterdam-Rijnkanaal aangeleverd via een speciale verbinding door Zoetermeer, die speciaal voor dit soort situaties is aangelegd. Er wordt al jaren gewerkt aan een verbetering van de drinkwatervoorziening, maar een definitieve oplossing is nog altijd niet af.

Het probleem wordt nog eens vergroot door zoutlozingen in Frankrijk. De Nederlandse overheid heeft dan ook aan de Fransen gevraagd of de zoutlozingen, die noodzakelijk zijn bij de Kalimijnen in het Franse stroomgebied van de Maas, te staken.


Hoe ging het verder?

Een week na de aankondiging van Sunkist, komt ook een limonadefabrikant uit Baarle Nassau met de mededeling dat ze binnen een paar dagen tafelwater op de markt gaan brengen. Zij vragen 45 cent per liter.

Uiteraard twijfelt Van der Waal of zijn nieuwe concurrenten wel zulk zuiver water kunnen aanbieden zoals hij dat doet. Een week na het begin van de prijzenoorlog met drinkwater, arriveert er nog een schip met twintigduizend liter water. Een dat later meldt Van der Waal dat er al 40.000 liter drinkwater is verkocht. De Telegraaf trekt dan ook de conclusie dat er ‘geld als water wordt verdiend’.

Toch wordt er ook behoorlijk gemopperd over de hoge prijzen voor het drinkwater. Burgemeester Thomassen van Rotterdam vindt dat er niet terecht zo wordt geklaagd. Hij benadrukt dat het drinkwater uit de kraan goed te drinken is. “Het is waanzinnig dat de mensen veel geld neertellen voor een pak water, terwijl Rotterdam voor hetzelfde geld 1000 liter goed drinkwater levert”, zegt de Burgemeester in de GPD-bladen.

Een week later wordt de markt voor het Noorse water fors uitgebreid. Dan wordt het water ook verkocht in Delft en Leiden. De prijs voor een tweeliterpak is dan wel opgeklommen van fl. 1,12 naar fl. 1,20.

Als twee weken later forse regenval in Duitsland en Frankrijk ook de Nederlandse rivieren bereikt, is het probleem snel achter de rug. Het duurt dan nog wel drie weken voordat het zoutgehalte weer op een normaal niveau zijn gekomen.

Twee jaar later worden in de Biesbosch de eerste extra spaarbekkens geopend. Er loopt een directe verbinding naar Rotterdam, zodat mensen Biesbosch-water uit de kraan krijgen.

Bronnen: (van de informatie, niet van het water)

Trouw – 08-11-1971 – Stormvloedkering tijdelijk dicht om zout te stoppen

Het Parool – 09-11-1971 – Drinkwater in Rotterdam nog steeds schaars

Het Vrije Volk – 11-11-1971 – Water, mooie Handel. Frisjongens doen mee

Tubantia – 11-11-1971 – Lekker water in Rotterdam kost vanaf morgen 66 cent per liter

Het Parool – 11-11-1971 – Noors water

De Telegraaf – 11-11-1971 – Bedrijven beginnen handel in water

Het Vrije Volk – 15-11-1971 – Prijzenoorlog en weer meer water

NRC Handelsblad – 16-11-1971 – Noors water loopt hard

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 10-11-2021

Verhaalnummer: 242

ROTTERDAM/DEN HAAG – De Japanse keizer Hirohito is aan zijn omstreden bezoek aan ons land begonnen. Dat ging – zoals verwacht – niet zonder protesten. Tijdens een autorit van Rotterdam naar Den Haag gooide een man een voorwerp naar de auto van de keizer. Verder kreeg de keizer vooral veel boegeroep van mensen te horen.

Het zeer omstreden privébezoek van Hirohito houdt een groot deel van Nederland al maanden in zijn greep. Vandaag bracht Hirohito een bezoek aan Den Haag en Rotterdam.

Veel mensen houden de keizer nog altijd verantwoordelijk voor de misstanden tijdens de Tweede Wereldoorlog door het Japanse leger.

Niet welkom

Den Haag stond Hirohito niet bepaald met open armen op te wachten. De keizer kreeg boegeroep te horen, boze automobilisten claxonneerden en mensen langs de aanrijroute hadden de vlag halfstok gehangen.

Tussen Rijswijk en Den Haag gooide iemand een voorwerp naar de keizerlijke auto. Aanvankelijk leek het te gaan om een steen, maar het bleek een deel van een thermosfles te zijn. In de kogelvrije voorruit ontstond een grote ster.

“Drie getuigen hebben tegenover de politie verklaard dat zij een man van 40 tot 50 jaar met iets zagen gooien. Enkele anderen hebben een projectiel door de lucht zien vliegen. De resten – stukjes glas van een thermosfles – zijn later op straat gevonden.”

(Vrije Volk, 09-10-1971)
Keizer Hirohito en echtgenote bezoeken Euromast, Rotterdam. Hirohito en burgemeester Thomassen. Fotograaf: Rob Mieremet, Nationaal Archief/Anefo. Licentie: Public Domain

Euromast

Zoveel rustiger ging het bij het bezoek van de keizer aan Rotterdam. De keizer kwam, met zijn stoet van zwarte auto’s, rond half vier aan bij de Euromast. Daar werd hij ontvangen door de Rotterdamse burgemeester Thomassen. Toeschouwers waren er nauwelijks.

Uit handen van het negenjarige zoontje van locoburgemeester Vos kreeg Hirohito een bloemetje aangeboden. Boven in de Euromast kreeg de keizer een rondleiding van de burgemeester, medewerkers van de Euromast en directeur Posthuma van het havenbedrijf.

“De kleine gebogen keizer knikte steeds weer geïnteresseerd en keek af en toe door het verrekijkertje dat hij zelf had meegebracht. Ook toen hij van de burgemeester een grote platenatlas kreeg aangeboden hield hij die kijker in beide handen vast.”

(Vrije Volk, 09-10-1971)

Voorafgaand aan het bezoek van de keizer is elk hoekje en gaatje van de Euromast geïnspecteerd. In de afgelopen dagen is er tot drie maal toe een bommelding binnengekomen bij de Euromast. Ook werd het bezoek van de keizer woensdag gerepeteerd in Rotterdam.

Dat burgemeester Thomassen bij het bezoek aanwezig was, is niet vanzelfsprekend. Zijn Amsterdamse collega Samkalden heeft besloten om afwezig te blijven, als Hirohito morgenmiddag dierentuin Artis bezoekt.

(Dit artikel gaat verder onder deze advertentie)

Omstreden

De protesten komen zeker niet als een verrassing. Al bij de aankondiging voor het bezoek, in februari, zorgde het nieuws voor een golf aan protest. Maar, zo werd aangegeven vanuit Tokyo, het zou gaan om een particulier bezoek en niet om een officieel staatsbezoek, zoals wel het geval was in België, Groot-Brittannië en West-Duitsland.

Maar gezien de historie tussen Japan en Nederland en de ‘heersende sentimenten na de Pacific-oorlog’, was een officieel staatsbezoek niet wenselijk, liet een woordvoerder van de keizer weten.

Hirohito wordt door een groot deel van de Nederlandse bevolking nog altijd gezien als een oorlogsmisdadiger. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij het ‘goddelijk gezag’, volgens de Japanse grondwet. De rol van de keizer tijdens de oorlog is nooit officieel onderzocht. Veel Nederlanders verloren het leven bij de bouw van de beruchte ‘dodenspoorweg’ tussen Birma en Thailand.

Toenmalig premier De Jong had begrip voor alle protesten (ook uit de Tweede Kamer) tegen het bezoek van Hirohito. Maar omdat de Japanse regering excuses had aangeboden voor de misdaden tegenover gevangenen in de oorlog, ‘moest het bezoek gewoon doorgaan’. De Jong diende zelf in de marine in de Tweede Wereldoorlog en had na de bevrijding de situatie in de Japanse gevangeniskampen van dichtbij gezien.

Protest

Cabaretier Wim Kan, die zelf ook in een ‘Jappenkamp’ had gezeten, werd het gezicht van de protesten tegen de komst van Hirohito.

Kan had vorig jaar na het 25-jarig jubileum al een nummer geschreven over de Japanse wreedheden bij de bouw van de Birma-spoorlijn. Het nummer, ‘Er leven haast geen mensen meer die ’t kunnen navertellen’, was te zien in het televisieprogramma Achter het Nieuws.

Een maand geleden stuurde Kan een protestbrief naar de nieuwe premier Biesheuvel. In de brief noemt hij het bezoek van Hirohito ‘totaal onverteerbaar’. Een van de redenen die hij aanhaalt is dat er van een privébezoek nauwelijks meer sprake was. Hirohito krijgt morgen tóch een diner met Koningin Juliana en slaapt dit weekend tóch in Huis ten Bosch.

Dat Hirohito om economische redenen niet geweigerd kon worden, vond de cabaretier nog te billijken, maar dat hij met de Koningin gaat eten, gaat er bij hem niet in. Hij stelde voor om het bezoek van Hirohito in ieder geval drie jaar uit te stellen, voordat duidelijk was wat de rol was van Hirohito in de Tweede Wereldoorlog.

Amsterdam

Morgenmiddag staat er nog een bezoek aan Amsterdam op het programma. De Keizer, die een groot liefhebber is van het leven in de zee, brengt onder meer een bezoek aan Artis dat voor een deel dicht gaat.

Daarna volgt er nog een lunch op Paleis Soestdijk met Koningin Juliana. Ook ontvangt Hirohito op Huis ten Bosch de Nederlandse zeebiologen Vervoort en Holsuis.

Wim Kan hoopte dat hij morgen zijn dagboek over het werk aan de Birma-spoorweg aan de Keizer mocht overhandigen, maar die kans lijkt bijzonder klein. De opperceremoniemeester van de Keizer, Shigenobu Shima, was niet op de hoogte van de wens van de cabaretier. “Maar als iemand mij dat boek wil overhandigen zal ik het lezen. Als ik het geschikt acht voor de keizer zal ik het onder zijn aandacht brengen”, aldus Shima.


Hoe ging het verder?

Ook in Amsterdam kon Hirohito niet op een warm welkom rekenen. Er werden teksten gekalkt op gebouwen (die op tijd verwijderd waren voordat de Keizer het kon zien) en er waren veel boegeroepen en niet-vriendelijke spandoeken.

Bij Artis probeerde iemand de keizer nog aan te vallen, maar die werd door agenten tegengehouden. Bij het Okura-hotel, waar de Rotterdamse burgemeester nog aanwezig was, werden Japanse vlaggetjes verbrand.

Ook bij het huis van Premier Biesheuvel was het onrustig. In de nacht van zaterdag op zondag werden ruiten ingegooid, tot grote ergernis van mevrouw Biesheuvel. Ze schreef een open brief naar de media, gericht aan Wim Kan:

“Wanneer u de volgende keer weer oproept tot rebellie, wilt u dan uw helpers vragen om de ruiten NIET op zondag in te gooien. Dit is zo’n vervelende dag voor een huisvrouw, weet u.”

(Mevrouw Biesheuvel, diverse media, 11-10-1971)

Wim Kan zelf sloot zijn protest af door te melden dat hij en zijn vrouw Corrie Vonk hun Oost Azië-verzetssterren bij het afval zouden gooien. Ze hadden er geen behoefte meer aan, na het bezoek van de Keizer. Hij noemt het onherstelbaar dat de Nederlandse regering de Japanse keizer heeft laten weten dat hij welkom was.

De tweede aflevering van de Podcast van Dag van Toen ging grotendeels over het bezoek van Hirohito aan Nederland.

Bronnen:

“Hirohito wil naar Nederland”. “De Telegraaf“. Amsterdam, 22-02-1971

“Keizer van Japan naar Nederland”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 23-02-1971

“Bezoek van Japanse keizer roept veel negatieve reacties op”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 24-02-1971

“De Jong: Hirohito welkom”. “De waarheid“. Amsterdam, 27-02-1971

“Tokio verbaasd over weerstand tegen bezoek van Hirohito”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 11-03-1971

“Den Haag stelde Hirohito gerust”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 29-03-1971

“Hirohito’s komst laat helft van Nederland Siberisch”. “De Telegraaf“. Amsterdam, 01-04-1971

“Hirohito wél bij Koningin”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 07-09-1971

“Demonstratie tegen Hirohito op vliegveld”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 28-09-1971

“Japans keizerpaar te gast in België”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 30-09-1971

“Wim Kan noemt bezoek Hirohito „brutaal als de beul, die hij wist te ontsnappen””. “De waarheid“. Amsterdam, 04-10-1971

“Waardig protest van Kan”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 04-10-1971

“POLITIEBEZWAAR TEGEN ESCORTE JAPANSE KEIZER”. “De Telegraaf“. Amsterdam, 05-10-1971

“Bezoek Hirohito Premier stuurt Wim Kan antwoord”. “De tijd : dagblad voor Nederland“. Amsterdam, 05-10-1971

“Repetities voor komst Hirohito”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 06-10-1971

“Thomassen en Marijnen bij Hirohito”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 07-10-1971

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 09-10-1971, p. 1

“Wim Kan mag boek niet zelf aanbieden”. “NRC Handelsblad“. Rotterdam, 09-10-1971

“PROTESTBORD IN DE HOOFDSTAD: ‘Hirohito, waar is mijn vader?’ Maar keizer zweeg en reageerde op geen enkele demonstratie”. “Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad

“Boegeroep begeleidde Hirohito”. “De waarheid“. Amsterdam, 11-10-1971

“Boegeroep en stenen voor de keizer”. Reformatorisch Dagblad, 23 mei 2000

Tekst: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-2017

Verhaalnummer: 68

ROTTERDAM – Bij een brand aan de Noordsingel in Rotterdam is een 76-jarige vrouw om het leven gekomen. De hulpdiensten vonden, na het blussen van de brand, een aanzienlijk fortuin in de woning. Op tal van plekken lagen er zakken en koffers met geld. Dat was niet te zien aan de woning, die ook al vóór de brand in erbarmelijke staat verkeerde.

De vrouw, Taja van der Ham, woonde samen in het krot met haar drie jaar jongere broer Adriaan, die beter bekend stond als ‘Spokie’ (een bijnaam die kinderen in de buurt aan hem hebben gegeven). Tijdens de brand wilde de broer keer op keer het huis weer binnengaan. De man is met brandwonden opgenomen in het Deltaziekenhuis.

De brand is ontstaan op de begane grond, waarschijnlijk nadat een petroleumkachel was omgevallen. De man heeft nog getracht om de vlammen te doven, maar dat lukte niet. Hij vluchtte naar buiten, terwijl zijn zus naar de bovenverdieping ging. Boven werd de vrouw aangetroffen.

* De 73-jarige Adriaan van der Ham (in de wijk ook bekend als ‘Spokie’) wordt door de politie en brandweer gedwongen niet opnieuw zijn brandende huis aan de Noordsingel in te gaan. Foto: Ary Groeneveld, Stadsarchief Rotterdam

Fortuin

Kort na de brand vond de politie een zinken emmer die volledig gevuld was met zilveren rijksdaalders. Daarop besloot de politie om het huis onder permanente bewaking te plaatsen.

Daarna werden zakken, doosjes, tassen met geld naar buiten gesleept. Zo zat er fl. 4.600 gulden in een zeepdoosje. Een deel van het geld lag ook in en onder de matras in de bedstee, waarin de twee sliepen. Naast de bedstee stond een jachtgeweer, dat ‘Spokie’ waarschijnlijk wilde gebruiken, als er inbrekers binnenkwamen.

Agenten vonden een complete berg met gouden tientjes, waardevolle oude munten uit halverwege vorige eeuw en een papieren zak met briefjes van honderd.

De verwachting was dat er ongeveer fl. 125.000 gulden aan contanten in het huis lag. Maar dat bedrag zou zomaar hoger kunnen zijn. Mogelijk heeft de man ook nog rijkdommen in de tuin begraven.

De politie heeft een kluis moeten huren bij de bank om alle waardevolle spullen op te slaan. Naast geld vond de politie gouden horloges, kettingen, zilveren en gouden sieraden.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Contrast

Alle rijkdommen vormen een schril contrast met de wijze waarom de broer en zus leefden. In het oude huis zorgden vijf oude petroleumkachels voor de enige warmte in het huis. Elektriciteit was er niet. Er zat geen glas in de ramen, maar er was plastic voor gehangen.

Hoe de man aan het geld kwam is een raadsel. Waarschijnlijk leefde het stel extreem zuinig.

Het stel woonde al 45 jaar in de oude woning. Buren hadden al het vermoeden dat de twee een flinke som geld in huis hadden liggen, maar meestal gingen de schattingen niet verder dan duizend gulden. Enige zekerheid was er niet, want Adriaan en Taja lieten niemand binnen in hun woning. Daarmee konden mensen alleen maar gissen over wat er in de woning afspeelde.


Hoe ging het verder?

In de dagen na de ontdekking van de schat verzamelen drommen mensen zich rond het huis van de broer en zus. De achtertuin wordt ook nog omgespit, omdat daar mogelijk ook nog iets verstopt ligt.

In de tuin blijkt niets te liggen. Wel ligt er binnen nog meer verstopt, dan iemand zich kan voorstellen. Overal vindt de politie munten en biljetten. “Geld vinden we in alle mogelijke papieren zakjes”, zegt hoofdinspecteur Bol van de politie in Het Vrije Volk. “Hij stopte in één zakje een gulden en een dubbeltje, deed dat weer in een ander zakje met een tientje en wat kleingeld, en zo maar door. Het kost ons uren. We moeten alle zakjes voorzichtig aan de bovenkant openscheuren om het geld niet te beschadigen.”

Het idee bestaat dat er meer dan 250.000 gulden (omgerekend naar huidige maatstaven: 497.000 euro) in de woning ligt.

Zo zijn er tweeduizend gouden tientjes gevonden. Alleen de tientjes met de beeltjenis van Willem II zijn veel geld waard. De rest is ‘slechts’ 40 gulden per stuk waard.

Hoe het tweetal aan het geld is gekomen blijft ook een raadsel. Adriaan is al op 37-jarige (!) leeftijd met vervroegd pensioen gegaan. Hij heeft gewerkt als ambtenaar bij de gemeente Rotterdam.

Het huis aan de Noordsingel wordt nog dagenlang bewaakt door de politie. Na vijf dagen wordt de zoektocht van de politie afgerond.

Taja van der Ham wordt op 26 mei 1971 begraven op de bekende begraafplaats Hofwijk. Haar broer Adriaan is dan opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Er zijn geen familieleden of bekenden bij de begrafenis aanwezig.

Grond

Van der Ham bleek ook nog twee stukjes grond te hebben, in de bosrijke omgeving van Bilthoven. De twee stukken hebben samen een grootte van zesduizend vierkante meter. De waarde van die grond is 300.000 gulden.

Ook in Bilthoven is Spokie bekend, blijkt dagen later. Hij kwam er eens per maand, zeggen lokale bronnen, met een witte zak en een schep.

De politie in Bilthoven smeekt Het Vrije Volk om dit verhaal niet naar buiten te brengen, omdat ze bang zijn dat het heel wat gelukszoekers naar Bilthoven trekt.

Volgens een makelaar, die het al jaren voorzien had op de stukken grond van ‘Spokie’, is hij daar alleen maar op zoek naar eikels.

Terug naar huis

Ruim een maand na de brand keert ‘Spokie’ terug naar huis. Hij heeft geen goed woord over, over zijn behandeling. Hij werd krankzinnig verklaard, maar dat was hij niet, zo zegt hij.

Dat er veel geld in het huis lag, dat wist Adriaan wel. Maar van een hoop spullen wist hij niets. Dat was allemaal van zijn zus, zo verklaart hij. In Bilthoven ligt niets, voegt hij er aan toe. Het stuk grond was bedoeld om er een huis te bouwen, maar dat is er nooit van gekomen.

Daarmee is het verhaal rondom ‘Spokie’ nog niet voorbij. Enkele maanden later wordt bekend dat Van der Ham onder curatele wordt gesteld. Twee familieleden gaan het vermogen, dat dan geschat wordt op één miljoen gulden, beheren.

Eind 1975 overlijdt Adriaan van der Ham op 77-jarige leeftijd. Zij laatste uren spendeert hij bij familieleden, die aan de Noordsingel wonen.

Bronnen:

Algemeen Dagblad – 24-05-1971 – Bejaarde vrouw verbrand

Het Vrije Volk – 25-05-1971 – Taja en Adriaan sliepen in hun geld

Het Vrije Volk – 26-05-1971 – Schatgraven in tuin van oude Adriaan

Het Vrije Volk – 27-06-1971 – Schat van kluizenaar meer dan kwart miljoen

Algemeen Dagblad – 28-05-1971 – Geen geld meer in ‘Spokies’ huis

Het Vrije Volk – 28-05-1971 – Bilthoven kent Spokie ook!

Het Vrije Volk – 28-06-1971 – Adriaan van der Ham terug naar leeg huis

De Volkskrant – 20-01-1972 – Rijke zonderling onder curatele

Het Vrije Volk – 07-01-1976 – ‘Spokie’ begraven

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 09-10-2020

Verhaalnummer: 154