Skip navigation

Category Archives: Rotterdam

ROTTERDAM – De finale van het internationale tennistoernooi in Ahoy’ is vanmiddag onverwacht vroeg geëindigd. De ‘droomfinale’ tussen Ivan Lendl en Jimmy Connors werd gestaakt na een bommelding. Het is voor het eerst in de tenniswereld dat een finale van een internationaal tennistoernooi door een bommelding niet wordt uitgespeeld.

Iets na 13:00 uur kwam een anoniem telefoontje binnen bij Ahoy’. In het Engels werd gemeld dat er een bom zou liggen bij de tennisbaan. Die zou rond 14:00 uur ontploffen. De tipgever zou lid zijn van de ‘Anti-Kapitalistische Beweging’.

De politie nam de melding serieus. Na overleg tussen de politie, burgemeester Peper, de directie van Ahoy en de toernooi-organisatie werd besloten om Ahoy’ te ontruimen. Dat overleg verliep vrij snel, omdat alle betrokkenen als toeschouwer aanwezig waren.

Door de geluidsinstallatie werd omgeroepen dat er een bom in het complex lag en dat iedereen naar buiten moest. Zeven minuten later stonden alle zevenduizend bezoekers buiten. “Het enige positieve punt van deze middag”, blikte Ahoy’-directeur Hoekwater terug op de ontruiming in Het Vrije Volk.

Drie kwartier later had de politie het hele complex doorzocht en mocht iedereen weer naar binnen.

Bezoekers verlaten sportpaleis Ahoy’ na bommelding. Foto: Rob Croes, Natioanaal Archief/Anefo

Vertrokken

Op dat moment waren de twee hoofdrolspelers van de middag, Connor en Lendl al vertrokken. De twee waren vertrokken naar het Hilton-hotel, naar verluidt in hun tennis-outfit.

Beide heren gaven aan dat ze  niet van plan waren om de wedstrijd uit te spelen. De Tsjech Lendl moet morgenochtend om 09:00 uur in New York zijn, liet hij weten.

Daarnaast had Lendl ook al een soortgelijke situatie met een bommelding meegemaakt bij een toernooi in Sydney. Toen moest het hotel worden ontruimd, waar hij verbleef. Later werd er ook iemand opgepakt die Lendl iets zou willen aandoen.

Ivan Lendl in de finale van het ABN Tennistoernooi in Ahoy’ Rotterdam. Foto: Rob Croes, Nationaal Archief/Anefo

Ook Connors (die met 6-0 en 1-0 achter stond) had er weinig trek in om de wedstrijd later op de dag te spelen, omdat hij ook een privé-toestel klaar had staan.

“Ik heb rond twee uur intensief telefonisch contact gehad met beide spelers”, liet debuterend toernooi-directeur Wim Buitendijk weten aan De Telegraaf.

“Daarbij kreeg ik de indruk, dat Connors nog wel bereid was om verder te spelen. Lendl had echter de schrik flink te pakken.”

Toernooidirecteur Wim Buitendijk, Telegraaf 19-03-1984

Ook een poging van de voorzitter van de Tennisraad om beide heren over te halen om de wedstrijd uit te spelen leverde niets op.

Er is zelfs nog overwogen om de twee tennissers die de halve finale hebben verloren (Edberg en Jarryd) de finale te laten spelen, maar ook zij waren inmiddels niet meer in Nederland.

Later moment

De mensen die 35 gulden hebben betaald voor een kaartje voor de finaledag kunnen hun geld terugkrijgen. De mensen die Lendl en Connors waren beloofd, kregen uiteindelijk alleen de dubbelfinale voorgeschoteld.

Of de finale op een later moment alsnog gespeeld gaat worden is hoogst onzeker. Met Buitendijk wordt gekeken of de finale in de week voor of na Wimbledon te houden, omdat beide spelers dan toch al in de buurt zijn.

Een andere mogelijkheid is dat beide spelers het prijzengeld voor de eerste en de tweede plaats (75.000 dollar) onderling verdelen.

“Op de volgende vergadering van toernooidirecteuren moeten wij dit maar eens bespreken hoe dit verder moet”, liet Buitendijk weten aan NRC Handelsblad. “Het gaat Connors en Lendl niet om het geld uiteraard. Maar ze krijgen voor dit toernooi ook geen punten voor hun ranking op de wereldranglijst.”

Melding

De man die de bommelding deed bij de directie van Ahoy’ heeft later nog een keer gebeld. In beide gevallen is het gesprek opgenomen, laat de politie weten. Een woordvoerder zegt ook dat ze voor vandaag nooit eerder hadden gehoord van de ‘Anti-Kapitalistische Beweging’.

Ahoy’-directeur Hoekwater zei vanmiddag tegen Het Vrije Volk dat er in het verleden tientallen bommeldingen zijn binnengekomen, maar dat het nog nooit tot een ontruiming heeft geleid. “Dit keer wilden we geen enkel risico nemen”, zegt Hoekwater.

“Maar wat kan je ander tegen dit soort toestanden doen? Je kunt toch geen 7000 mensen gaan fouilleren?”

Ahoy’-directeur Hoekwater, Het Vrije Volk, 19-03-1984

Opnieuw ophef in Rotterdam

Het is voor het toernooi van Rotterdam wel het tweede jaar op rij om de verkeerde redenen door voorpagina’s haalt. Vorig jaar werd Guillermo Vilas op het toernooi betrapt voor het aannemen van 60.000 dollar ‘appearence money’ (startgeld).

Vilas werd voor een jaar geschorst. Die straf werd begin dit jaar omgezet in een geldboete. Het betalen van startgeld is verboden in de tenniswereld.

Nu volgt er dus een tennisfinale zonder winnaar. En het is nog maar de vraag of het toernooi en de bijbehorende beker ooit nog uitgereikt gaat worden.


Hoe ging het verder?

De finale werd nooit meer uitgespeeld. Sterker nog, de beker die behoort bij de finale van 1984 zou nog steeds ergens op een bureau staan, liet een van de medewerkers van Ahoy een paar jaar geleden weten. Of dat nu nog zo is, is niet duidelijk.

Lendl en Connors kregen geen cent van de 75.000 dollar prijzengeld voor de finale (50.000 voor de winnaar en 25.000 voor de verliezer). Ze krijgen wel ieder de 25.000 dollar voor het bereiken van de halve finale.

Van de mogelijkheid om het geld terug te krijgen hadden op de dag van de finale twee mensen gebruik gemaakt. Toen een half jaar na dato duidelijk werd dat de finale er nooit meer zou komen kregen mensen met een kaartje een tegoedbon van 15 gulden aangeboden. Hoeveel mensen daarvan gebruik gemaakt hebben is niet duidelijk

Het is na 1984 nog maar één keer voorgekomen dat een internationaal tennistoernooi geen winnaar kende. Dat was in 1987 op het toernooi van Stratton Mountain. Ook daar was Lendl bij betrokken. De finale tegen John McEnroe begon wel en haalde ook de derde set, maar werd toen definitief gestaakt vanwege de regenval.

De finale in Ahoy werd gespeeld toen Ahoy’ nog met een apostrof werd geschreven.

Van de Anti-Kapitalistische Beweging is nooit meer iets vernomen. Voor zover bekend is er voor de valse melding niemand opgepakt.

Bronnen:

NRC Handelsblad – 19-03-1984 – Bommelding verstoort tennisfinale Ahoy’

Het Vrije Volk – 19-03-1984 – Lendl laat bomvol Ahoy’ zitten

De Telegraaf – 19-03-1984 – Connors en Lendl stoppen finale na bommelding

NOS – 17-02-1984 – De bommelding van 1984 in Ahoy: knikkende knieën en een tegoedbon

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 16-03-2019

Verhaalnummer: 88

ROTTERDAM – Er komt een einde aan de grote hoeveelheden huisvuil die in Rotterdam op straat liggen opgehoopt. De rechter heeft verdere acties tegen loonsverlaging bij de reinigingsdienst (ROTEB) verboden, net als de staking bij het Openbaar Vervoer (RET) en het energiebedrijf (GEB).

In Rotterdam is het afval al bijna een maand niet meer opgehaald. Het vuilnis ligt op veel plaatsen in enorme hopen langs de weg. Ratten hebben vrij spel in de straten.

“Voorbijgangers lopen met een grote boog om de hoog opgestapelde vuilniszakken bij brandweerpost Zaagmolenkade heen. Een deel van het vuil is afgegleden naar de rijbaan. Automobilisten rijden er stapvoets voorbij”

(Het Vrije Volk, 26-11-1983)

Sommige Rotterdammers zijn de stank en het straatbeeld  zat. “Er zijn al een paar vechtpartijtjes geweest”, zeggen een paar stakers van de ROTEB bij de vuilverbranding aan de Brielselaan tegen de verslaggever van Het Vrije Volk. “En er zijn wat mensen die hebben geprobeerd om de boel in brand te steken. Maar verder valt het best wel mee.”

Sommige straten in het Oude Noorden zijn bijna onbegaanbaar door de tijdelijke vuilnisbelt die daar is ontstaan. Aan de andere kant zie je in Hillegersberg, het rijkere gedeelte van de stad, geen enkele zak langs de kant van de weg liggen. Waar die zakken blijven is een raadsel.

“In de meeste andere stadswijken ontkomen ze er niet aan, maar als het even kan worden de zakken wel ordelijk gestapeld, zo ver mogelijk van de voordeuren weg. In het gelid geplaatste viezigheid: niet eens ‘een soort uiting’ of het moest een uiting van hygiënische burgerzin zijn.”

(Het Vrije Volk, 26-11-1983)

De rechtszaak tegen de stakers van de ROTEB was aangespannen door Rotterdamse middenstanders. Die zeggen grote schade te leiden door de actie van met name de reinigingsdienst. Door de grote hopen afval langs de weg, mijden klanten hun winkels, zeggen ze. De schade zou tussen de 50 en 150 miljoen gulden liggen.

Uitspraak

De Rotterdamse rechter heeft vandaag geoordeeld dat het huisvuil nog niet heeft geleid tot aanwijsbare schade voor de volksgezondheid. Maar “het is niet verantwoord om te blijven toezien totdat de gevaren zich manifesteren”.

Daarnaast nodigt al dat huisvuil niet uit om even de Sinterklaasinkopen te gaan doen, geeft ook de rechter toe, in een periode die voor de winkeliers erg belangrijk is.

Ook de staking van RET-personeel werd verboden “omdat deze vrijwel samenvalt met de extra koopavonden voor Sinterklaas”. Personeel van de RET legde acht dagen geleden het werk neer.

Volgens de rechter zorgen alle acties bij elkaar (inclusief het dreigement van de GEB om de straatverlichting uit te zetten op koopavond) dat sommige bedrijven worden bedreigd in hun voortbestaan door de acties.

De uitspraak van de rechter was een harde klap voor de tegenstanders van de omstreden Kortingswet. Veel stakende werknemers van de RET waren bij elkaar gekomen in zalencentrum Palace.

Nadat het nieuws van de uitspraak van de rechter bekend werd vochten woede en verdriet om voorrang.

“Het lijkt wel of we hier in Rusland zitten. We vechten voor ons inkomen. Ik verdien 1773 gulden netto per maand en daarvan moet ik er nu 60 inleveren. Dankzij Bestek ’81 was ik al 200 gulden achteruit gegaan. En nu mogen we niet eens meer actie voeren.”

(technicus in Het Vrije Volk, 29-11-1983)

De stakingsleiders konden rekenen op een staande ovatie van de aanwezige collega’s.

(Dit artikel gaat onder deze advertentie verder)



Kortingswet

Dat een groot deel van het land nu plat ligt komt door het protest tegen de kortingswet. Ambtenaren gaan er drie procent in loon op achteruit.

Het kabinet onder leiding van CDA-premier Lubbers probeert al een paar jaar de rijksuitgaven terug te dringen. Die waren sinds het begin van de jaren ’70 toegenomen van 45% tot 62% van het Bruto Binnenlands Product (BNP).

Tegenover de korting van het loon stond een arbeidstijdverkorting, maar dat kon de woede onder de ambtenaren niet wegnemen. Ondanks de afspraak tot loonmatiging in het Akkoord van Wassenaar leidt het tot de eerste acties.

Dat de ambtenaren gingen staken was vrij uitzonderlijk. Tot 1980 was het voor ambtenaren niet toegestaan om het werk neer te leggen.

Chaos

De stakingen beperken zich niet tot Rotterdam. Ook in andere steden is sprake geweest van chaotische situaties.

In Schiedam en Vlaardingen ging gisteravond de straatverlichting uit op koopavond. Bijna alle winkels bleven daarom dicht. Alleen de V&D bleef open.

In Dordrecht heeft het gemeentelijk energiebedrijf de tv-netten Nederland 1 en Nederland 2 op zwart gezet. Ook daar was er het plan om de straatverlichting uit te zetten, maar dat plan werd niet doorgezet, nadat het stadsbestuur had gedreigd met een rechtszaak.

In Delft zorgden de acties om een andere reden voor chaos. De stroom was uitgevallen. De politie kreeg zoveel belletjes van mensen die klaagden over deze nieuwe actie van de ambtenaren dat de telefoonlijnen overbelast raakten. Maar in de praktijk bleek het gewoon te gaan om een storing. Toch gingen zestig boze mensen naar het energiebedrijf Delfland en gooiden bloembakken door de ruiten van het gemeentelijke energiebedrijf.

(Dit artikel gaat onder deze advertentie verder)



Aan het werk

De vakbonden laten weten dat ze tegen de uitspraak van de rechter in beroep gaan, maar zo’n procedure kan maandenlang duren. Daarmee zijn de acties in Rotterdam van de baan.

Niet overal worden de acties stopgezet. In Amsterdam gaf de rechter wel toestemming aan de stadsreiniging om door te gaan met hun acties. Daar is de nood minder hoog, omdat er afspraken zijn gemaakt tussen de reinigingsdienst en de GG en GD over ingrijpen als de volksgezondheid in gevaar komt. Daar was in Rotterdam geen sprake van.

Ook bij de NS wordt verder gestaakt. In delen van Limburg rijden ook morgen geen treinen meer.

In onze regio zijn de acties evenmin van de baan. De brug- en sluitwachters staken nog steeds. En ook het streekvervoer op Voorne-Putten en in Rozenburg ligt nog steeds plat.


Hoe ging het verder?

Alle acties ten spijt, de kortingswet kwam er toch. Vlak voor kerst ging de Eerste Kamer akkoord met een korting van 3 procent op het ambtenarenloon. Ook de uitkeringen gingen omlaag. De Tweede Kamer ging een week daarvoor al akkoord.

Het bovenstaande verhaal is geschreven in de serie voor de Maand van de Geschiedenis 2018. Het thema dit jaar is Opstand. In dit ‘stinkende’ verhaal staan de gevolgen centraal als één bepaalde partij in opstand komt.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 04-11-1983 – We houden het uit tot Kerstmis

Het Vrije Volk – 26-11-1983 – Ratten lachen in hun vuistje

Het Vrije Volk – 30-11-1983 – Einde acties lijkt nabij

Volkskrant – 30-11-1983 – Huisvuil moet van straat in Rotterdam en mag in Amsterdam blijven liggen

Vakbond FNV – De grote ambtenarenstaking van 1983

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-2018

Verhaalnummer: 209

ROTTERDAM – Het wordt nu al omschreven als de ‘meest omstreden transfer uit de Nederlandse geschiedenis’, maar na vandaag is het afgerond. Johan Cruijff (37), sterspeler van Ajax, speelt volgend seizoen voor Feyenoord.

Vanmiddag werd het contract voor één seizoen getekend. Cruijff had daar speciaal zijn vakantie in Spanje voor onderbroken.

De topvoetballer gaat spelen op recettebasis. Die constructie is niet nieuw. Cruijff had zo’n regeling ook in zijn contract staan na zijn terugkeer bij Ajax. Als er meer dan 22.000 bezoekers op een wedstrijd afkomen, dan krijgt Cruijff een deel van de extra inkomsten.

“Er is een drempel ingebouwd”, is de uitleg van voorzitter Gerard Kerkum aan NRC Handelsblad.

“Vorig seizoen zat Feyenoord onder het gemiddelde van 20.000 toeschouwers per wedstrijd, terwijl onze begroting was afgestemd op 25.000 toeschouwers. Met Cruijff erbij denken we dat aantal aanzienlijk op te krikken”

(Gerard Kerkum, voorzitter Feyenoord, NRC 16-06-1983)

Volgens Kerkum moest er iets gebeuren bij Feyenoord, na het vertrek van Michel Valke en de gestopte Willem van Hanegem. Cruijff moet vooral gezien worden als een verlengstuk van trainer Thijs Libregts in het veld.

Cruijff op het Amstedam-708-toernooi. Foto: Marcel Antonisse, Nationaal Archief/Anefo

Keuzes

Cruijff kon de afgelopen weken kiezen uit meerdere aanbiedingen. Zo was er interesse van het Zwitserse FC Luzern en het Franse Toulouse. Beide clubs kwamen met grote zakken geld. Maar met zijn overstap naar Feyenoord hoeft Cruijff niet meer te verhuizen en dat heeft waarschijnlijk een grote rol gespeeld.

Feyenoord kwam een maand geleden voor het eerst in beeld, toen gesprekken tussen Ajax en Cruijff leken te mislukken. Ajax-voorzitter Harmsen liet weten er geen anderhalf miljoen gulden voor over te hebben. Dat trainer Aad de Mos zijn sterspeler graag wilde behouden, kon de voorzitter niet op andere gedachten brengen.

“Er was wat mij betreft de nodige rancune ten opzichte van mijn oude werkgever Ajax, maar het is dom om je door dat soort ingevingen te laten leiden. Daarom heb ik een pauze ingelast voordat ik ja tegen Feyenoord heb gezegd.”

(Cruijff, NRC, 16-06-1983)

Omstreden

Trainer Thijs Libregts was een blij man met de nieuwe aankoop. “Ik heb er steeds vertrouwen in gehad dat het goed zou komen”, vertelde hij aan Het Vrije Volk. “Na de afscheidswedstrijd van Willem van Hanegem heeft Johan zich tegenover mij bijzonder lovend over Feyenoord en het publiek uitgelaten. Hij zag het wel zitten.”

Aanvoerder Ben Wijnstekers denkt dat met Cruijff Feyenoord zeker een rol van betekenis kan gaan spelen in de Eredivisie. Dit seizoen werd Feyenoord tweede. De drie jaren ervoor slaagde Feyenoord er niet in om bij de top-3 te eindigen.

Johan Cruijff neemt afscheid van trainer Thijs Libregts. Foto: Nationaal Archief/Anefo

Maar het Rotterdamse publiek was niet uitgesproken positief over de komst van Cruijff. Tijdens de afscheidswedstrijd van Van Hanegem, toen de mogelijkheden van een overstap naar Rotterdam net bekend werden, kreeg Cruijff (meespelend in het WK’74-team) nogal wat verwensingen te horen. Op de tribunes waren ook spandoeken te lezen met de tekst ‘Cruijff rot op’.

Eind mei stonden er per week meerdere brieven in de Rotterdamse krant Het Vrije Volk over de komst van de Amsterdammer.

“De eventuele komst van Cruijff naar Feyenoord heeft mij doen besluiten mij oude seizoenkaart als symbolisch teken van afkeuring terug te zenden aan het stichtingsbestuur. Zolang Cruijff bij Feyenoord speelt kom ik niet in het stadion. Feyenoord forever – Cruijff never.

(ingezonden brief Het Vrije Volk, 20-05-1983)

“Als Cruijff voor Ajax niet meer bruikbaar is, zou hij wel goed genoeg zijn voor Feyenoord? Om zijn zakken te vullen hebben we hem niet nodig. Nog liever degraderen dan kampioen met Cruijff”

(ingezonden brief Het Vrije Volk, 20-05-1983)

Of deze klagers gelijk gaan krijgen zal te zien zijn bij het Rotterdam-toernooi, een vriendschappelijk toernooi met HSV, Liverpool en Standaard Luik.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



‘Driemaal is scheepsrecht’

Nu de contracten zijn getekend heeft voorzitter Kerkum van Feyenoord wel gelijk gekregen. De derde keer is scheepsrecht geworden. Want Feyenoord probeerde al twee keer eerder Cruijff naar de Kuip te krijgen en pas de derde keer was het raak.

Toen Cruijff nog jeugdspeler was bij Ajax had Feyenoord al een poging gedaan. Later probeerde Feyenoord het met een bijzondere constructie met de Belgische club Waregem. Ajax wilde de sterspeler niet aan concurrent Feyenoord verkopen. Waregem zou Cruijff kopen en meteen verhuren aan Feyenoord. Dat plan ging niet door omdat Cruijff voor Barcelona koos.


Hoe ging het verder?

De komst van Cruijff legde Feyenoord geen windeieren. De club pakte zowel de beker als de landstitel. Het is de laatste keer geweest dat Feyenoord ‘de dubbel’ wist te pakken.

Er kwamen meer toeschouwers. Het seizoensgemiddelde kwam uit op 25.146 (ruim 10.000 meer dan PSV en ruim het dubbele van Ajax).

Cruijff speelde 33 competitiewedstrijden en werd verkozen tot voetballer van het jaar. Hij scoorde elf keer.

Het was een zeer succesvol afscheidsjaar voor Cruijff, die tien jaar ervoor ook al eens gestopt was, maar na een mislukt zakenavontuur de voetbalschoenen weer had aangetrokken.

Op 13 mei 1984 speelt Cruijff zijn laatste wedstrijd tegen PEC Zwolle. Een paar maanden later speelde hij nog een afscheidswedstrijd in Saoedi-Arabië. Daar verdiende hij miljoenen mee.

In het jaar erop begon hij zijn carriere naast het veld als technisch adviseur bij Roda JC. Hij leek daarna even te kiezen voor Feyenoord, maar het werd toch Ajax.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 11-05-1983 – Belangstelling

Het Vrije Volk – 13-05-1983 – Feyenoord wil Cruijff

Limburgsch dagblad – 16-05-1983 – Johan Cruijff: Feyenoord ’n uitdaging

Het Vrije Volk – 20-05-1983 – Cruijff

Het Vrije Volk – 02-06-1983 – Cruijff zorgt voor huiswerk

Het Vrije Volk – 04-06-1983 – Cruijff (5)

Het Vrije Volk – 09-06-1983 – Driemaal is scheepsrecht voor Feyenoord

De Waarheid – 10-06-1983 – Feyenoord en zaakwaarnemers Cruijff akkoord

De Telegraaf – 11-06-1983 – Luzern wil ook Johan Cruijff

Het Parool – 11-06-1983 – Cruijff houdt Feyenoord nog even aan ’t lijntje

Het Vrije Volk – 13-06-1983 – Johan Cruijff vraagt nog even bedenktijd

Het Vrije Volk – 15-06-1983 – Cruijff zegt ‘ja’ tegen Feyenoord

NRC Handelsblad – 16-06-1983 – Cruijff kiest na lang aarzelen voor Feyenoord

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 15-06-2018

Verhaalnummer: 71

ZEVENBERGEN – Een Cityhopper van NLM die onderweg was van Rotterdam naar Eindhoven is neergestort bij industrieterrein Moerdijk. Alle zeventien inzittenden zijn om het leven gekomen. Mogelijk heeft het slechte weer een rol gespeeld bij de crash.

Het toestel, een F28 Fellowship, is van vliegtuigmaatschappij NLM, een dochtermaatschappij van de KLM. Het vliegtuig was rond 17:05 uur vertrokken vanaf vliegveld Zestienhoven. Acht minuten later viel het radiocontact onverwacht weg. Er was geen noodsignaal afgegeven.

Volgens ooggetuigen was er een windhoos bij Moerdijk. Zij hebben gezien dat het toestel daar in de buurt vloog, er een vleugel afbrak en dat het toestel daarna neerstortte.

“Het toestel dwarrelde daarna, voortgedreven door de wervelwind, tegen de spoorbaan aan. En een enorme vuurbal brak het in miljoenen stukken uiteen.”

(ooggetuige, Vrije Volk, 08-10-1981 )

Een medewerker van het vlakbijgelegen Tetra Pak BV stond een eind verderop.

“Ik zag een steekvlam, die werd gevolgd door een explosie met een opstijgende paddenstoel als van een atoombom. Het gebeurde op zo’n anderhalf kilometer van ons bedrijf.”

(ooggetuige, Vrije Volk, 08-10-1981)

Een van zijn collega’s was iets dichterbij de rampplek. Na de klap rende hij naar het toestel, of wat daar van over was, maar hij zag niemand die gered kon worden. Korte tijd later stonden diverse automobilisten wezenloos en hulpeloos te kijken naar de brandende resten van het vliegtuig.

De brokstukken van het toestel liggen verspreid over een gebied van 1 vierkante kilometer. De afgebroken vleugel is later teruggevonden in de Moerdijkse haven Rode Vaart.

Slachtoffers

Aan boord van het toestel waren vier bemanningsleden en dertien passagiers. Het toestel zou in Eindhoven nog wat passagiers oppikken en daarna doorvliegen naar Hamburg.

Onder de passagiers waren dan ook veel zakenmensen. Het ongeluk kostte negen West-Duitsers, twee Engelsen en een Amerikaan het leven. Naast de vier Nederlandse bemanningsleden was er ook nog een passagier uit Vlaardingen.

Een achttiende slachtoffer overleed op de grond. Het gaat om een brandweerman die een hartaanval kreeg.

Koerswijziging

Volgens de Rijksluchtvaartdienst was de piloot van het toestel op de hoogte van het slechte weer. Het toestel was daarom al uitgeweken in zuidelijke richting, om een stormgebied te ontwijken.

Toch hebben KLM-vliegers hun verbazing uitgesproken over het feit dat de piloot met een betrekkelijk klein toestel door dit slechte weer is gevlogen.

(Het artikel gaat verder onder deze advertentie)



Bliksem

Een van de mogelijke rampscenario’s is dat het toestel door de bliksem is geraakt. Het toestel zou ‘al brandend’ de grond hebben geraakt. Meerdere ooggetuigen hebben verklaard dat ze een ‘vuurbal’ hebben gezien, voordat het toestel neerkwam.

Volgens de Vereniging voor Verkeersvliegers is het vrijwel uitgesloten dat de crash is veroorzaakt door blikseminslag. In de geschiedenis van de luchtvaart is namelijk sinds 1949 geen enkel geval bekend waarbij blikseminslag een rol heeft gespeeld bij een ongeluk. “De ramp in Brabant lijkt me eerder het gevolg van hevige turbulentie, waardoor enorme krachten op het toestel komen te staan”, aldus een woordvoerder.

Meer duidelijkheid moet komen uit de zwarte doos met alle vluchtgegevens, die door een jongeman in het rampgebied is gevonden.

‘Zwarte bladzijde…’

NLM-directeur A.J. Leijer noemt het ongeluk met de City-hopper ‘een zwarte bladzijde in de nog jonge geschiedenis van de Nederlandse Luchtvaart Maatschappij’. De directeur laat weten dat ze een onderzoeksteam naar de rampplek heeft gestuurd.

In het team zitten specialisten van de NLM en de KLM. Ook de dienst Luchtvaart van de Rijkspolitie is een onderzoek gestart. “Ondanks de leeftijd van de captain (33 jaar) was het een prima vlieger”, zegt Leijer.

“Wat er gebeurd is is nog een raadsel. Wij zien voorlopig nog geen aanleiding om alle Fokker F28-toestellenaan de grond te houden. Of dat nodig is, zal het onderzoek moeten uitwijzen.”

(A.J. Leijer, Telegraaf, 08-10-1981)

Het ongeluk van vandaag is het eerste in de vijftienjarige geschiedenis van NLM. Het bedrijf is een dochteronderneming van de KLM en ging in 1966 van start met binnenlandse vluchten vanaf Rotterdam, Groningen, Enschede, Maastricht en Eindhoven. Een paar jaar later kwamen daar ook een paar buitenlandse bestemmingen bij zoals Hamburg


Hoe ging het verder?

De oorzaak van de vliegramp was overduidelijk het weer. In onweersbuien komen zogeheten microbursts voor. Dat zijn gebieden waarin in korte tijd heel zware krachten op het toestel worden losgelaten. Bij het ongeluk kwam omgerekend 6G (zes keer de zwaartekracht) te staan op de vleugel die afbrak.

Op vier slachtoffers na konden alle inzittenden geïdentificeerd worden. De lichamen werden eerst naar vliegbasis Woensdrecht gebracht. Die vier onbekenden zijn samen begraven in een graf in Amsterdam.

Op 6 oktober 1981 werd in de Koningskerk in Amsterdam een herdenkingsceremonie gehouden voor veertien van de zeventien slachtoffers. Daarbij waren ook vertegenwoordigers van West-Duitsland, de Verenigde Staten en Engeland aanwezig.

Sinds 2007 ligt er een herinneringsplaquette bij de plek van de ramp. Bij de onthulling waren ook wat brandweermannen aanwezig, die in 1981 hebben geholpen bij de ramp.



Bronnen:

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 07-10-1981, p. 1.

NRC Handelsblad“. Rotterdam, 07-10-1981, p. 1

Dodenakkers -Het ongeluk met de PH-CHI bij Moerdijk

Wikipedia – NLM Cityhopper-vlucht 431

De Telegraaf“. Amsterdam, 07-10-1981, p. 1

Tekst: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01 oktober 2017

Verhaalnummer: 22

ROTTERDAM – De stad Rotterdam lijkt het eerste slachtoffer te worden van de diplomatieke ruzie tussen China en Nederland over de bouw van een aantal duikboten voor Taiwan. Uit onvrede over de order aan Rijn-Schelde Verolme (RSV) laat de grootste rederij van China zijn schepen niet langer gebruik maken van de dokken in de haven van Rotterdam. Ook Shell is het slachtoffer van een boycot na de duikbotenaffaire.

Scheepsbouwer RSV wordt zelf ook getroffen door de boycot. Het bedrijf is met de werven van Wilton-Feyenoord en de Rotterdamse Droogdok Maatschappij (RDM) de grootste partij op de scheepsreparatiemarkt. De boycot zou jaarlijks het werk aan tweehonderd Chinese schepen kunnen schelen.

De directie van de China Ocean Shipping Company laat weten dat het geen loos dreigement is. De lokale directeur Vos, laat in De Volkskrant weten, dat het vrachtschip Xing Ming na een aanvaring op de Westerschelde is uitgeweken naar Hamburg voor reparaties. Het schip heeft de vracht gelost in Rotterdam, daarna wat noodreparaties laten uitvoeren bij wat kleinere werven, om zo naar Duitsland te kunnen varen.

Duikboten

De duikbotenaffaire draait om de Taiwanese order voor twee duikboten uit de Walrus-klasse bij de Rotterdamse scheepswerven van RSV. China ziet Taiwan nog altijd als een afvallige provincie.

De Nederlandse overheid heeft voorlopig toestemming gegeven voor de lucratieve deal (450 miljoen gulden). Door de situatie in de scheepsbouwsbranche zou deze deal RSV voor de komende jaren overeind houden. Mogelijk gaat er ook personeel van RSV naar Taiwan om daar mensen op te leiden.

Handel

Vooralsnog gaat de import en export van Chinese handel via Rotterdam wel door. Vos zegt in de Volkskrant dat de China National Chartering Corporation, die over alle handel van en naar China gaat, nog niet gereageerd heeft op de duikbotenaffaire.

Rotterdam is tot nu toe de belangrijkste doorvoerhaven voor Chinese goederen, maar volgens Vos is de handel vrij simpel om te leiden via Hamburg of Bremen. Ook uitwijken naar België is een optie.

Shell

Oliebedrijf Shell is ook slachtoffer van de Chinese boycot. Het bedrijf was tot voor kort in verregaande onderhandelingen over de bouw van een smeeroliefabriek in de Chinese provincie Shanxi. Een woordvoerder van de Chinese ambassade maakte vandaag duidelijk dat alle gesprekken zijn stopgezet en dat ‘het onder huidige omstandigheden geen aanbeveling verdient de werkzaamheden voort te zetten’.

Shell wordt extra getroffen omdat vrijwel alle Chinese vliegtuigen gebruik maken van kerosine van Shell. Ook die verkoop zou nu in gevaar komen.

Hoeveel de handelsboycot Shell gaat kosten, kan het oliebedrijf niet zeggen. Verder laat Shell weten het Chinese besluit zeer te betreuren.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Zorgen

Burgemeester Van der Louw van Rotterdam heeft opnieuw zijn zorgen uitgesproken over de gevolgen van de duikbootaffaire. Hij leidde twee jaar geleden nog een Rotterdamse delegatie naar China.

In de aanloop naar de duikbotenorder aan RSV werd Van der Louw nog gevraagd om advies te geven. Hij heeft geadviseerd om af te zien van de order.

Volgens Van der Louw is de werkgelegenheid die de duikbootorder aan Taiwan tijdelijk oplevert minder belangrijk dan het verlies aan werkgelegenheid dat in ons land kan ontstaan door de Chinese boycot.

Volgens het stadsbestuur van Rotterdam zou de Chinese boycot wel eens vijfhonderd banen kunnen kosten in Rotterdam. Het laden en lossen van de Chinese schepen levert in de Rotterdamse haven zo’n 50 tot 60 miljoen euro op.

Stukgoedbedrijven als Müller Thomson, Multi Terminals en Kroonvlag zouden de hardste klappen opvangen. Maar ook bulkgoedondernemingen zoals Graan Elevator Maatschappij en Frans Swarttouw zouden getroffen worden door de boycot.


Hoe ging het verder?

In de dagen daarna dreven de Chinezen de situatie nog verder op de spits. Op 28 januari lekt uit dat China in gesprek is met Antwerpen en Zeebrugge over de verplaatsing van alle handel. Op diezelfde dag komt ook naar buiten dat chemicaliën, bestemd voor China, niet meer via Rotterdam mogen komen.

Van der Louw is achter de schermen druk bezig met lobbyen. Hij schrijft een brief aan zijn Chinese collega in zusterstad Shanghai, waarin hij zijn excuses aanbied voor de duikbotenorder. Ook spreekt hij de hoop uit dat de duikbotenaffaire niet ten koste gaat van de band tussen de twee steden.

De zo gekoesterde stedenband met Shanghai wordt vervolgens door de Chinezen in de ijskast gezet.

Meer Nederlandse bedrijven kregen te horen dat er opdrachten uit China geschrapt werden, zoals Philips en Martinair.

Politieke weerstand

Ook in politiek Den Haag groeit de weerstand tegen de deal. Nederland heeft op papier geen banden met Taiwan, maar wel met de volksrepubliek. Alleen al op dat vlak zou het opmerkelijk zijn dat de overheid de deal laat doorgaan.

De oppositie wordt vooral gevoerd door D66-leider Laurens-Jan Brinkhorst. Een poging vlak voor kerst om de toestemming voor de bouw tegen te houden haalde het niet met een miniem verschil (75-74).

Maar als begin februari duidelijk is wat de gevolgen zijn van de Chinese boycot, gaat het CDA overstag. Er wordt een motie aangenomen waarin het kabinet wordt opgeroepen om af te zien van de RSV-order.

Die motie wordt niet opgepakt door Van Agt, omdat het ‘te laat zou zijn’. China riep zijn ambassadeur terug uit Nederland en zette de Nederlandse ambassadeur het land uit.

De gevolgen van de duikbotenaffaire zijn aanzienlijk. Premier Van Agt liet later weten dat Nederlandse bedrijven voorlopig achteraan in de rij zouden staan als het ging om Chinese orders. Vooral de scheepsbouwers worden hard geraakt, want bijna vijf jaar komen er geen tot vrijwel geen nieuwe opdrachten binnen. Japanse bedrijven nemen de rol van Nederland over.

Door een grote overcapaciteit in de scheepsbouwbranche, gaat het lange tijd niet goed in de bedrijfstak. Ook met RSV kwam het niet goed. Het bedrijf ging zich in de jaren ’80 steeds meer toeleggen op andere branches, zoals de bouw van centrales en machines. In 1983 werd uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf had tot dat moment 2,7 miljard gulden aan overheidssteun ontvangen.

Twee jaar na de duikbotenaffaire klopt Taiwan opnieuw aan bij Nederland voor twee duikboten. Dan zegt het kabinet direct nee. Dat zorgt mede voor een verbetering in de verhoudingen tussen China en Nederland. Een jaar later gaat de eerste handelsmissie naar China. Ook de stedenband tussen Rotterdam en Shanghai is inmiddels hersteld.

Kwamen die duikboten er uiteindelijk? Ja, maar dat heeft jaren geduurd. Pas in 1987 werden de Hai Hu en de Hai Lung opgeleverd. Volgens China-deskundige Fred Sengers waren deze schepen in 2019 nog in gebruik.

Bronnen:

De Volkskrant – 20-01-1981 – Rederij mijdt Rotterdamse dokken

Het Vrije Volk – 20-01-1981 – China slaat terug: geen zaken met Shell

Het Vrije Volk – 21-01-1981 – Grote fout

Het Vrije Volk – 22-01-1981 – Niet welkom

Trouw – 22-01-1981 – Opleiding

NRC Handelsblad – 24-01-1981 – Bezoek afgelast op verzoek RSV

De Volkskrant – 27-01-1981 – Breuk met China kost 600 banen

De Volkskrant – 29-01-1981 – China praat met België

Historisch Nieuwsblad – 2019, Fred Sengers – De duikbootaffaire tussen Nederland en China

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 19-01-2021

Verhaalnummer: 156

ROTTERDAM – Wim Jansen had zich heel wat meer voorgesteld van zijn eerste wedstrijd bij Ajax. Het debuut, nota bene in de Kuip tegen zíjn Feyenoord, duurde slechts achttien minuten. Daarna werd hij uit het veld gehaald, omdat hij nauwelijks meer iets kon zien, omdat hij in de warming-up een ijsbal in zijn gezicht had gekregen, gegooid vanaf de tribune. Naar de dader wordt nog gezocht.

Het voorval gebeurde aan het einde van de warming-up. De voormalig ‘mister Feyenoord’ liep rustig over het besneeuwde veld richting de spelerstunnel, toen een ijsbal (van sneeuw was nauwelijks nog sprake) van de tribune vol het gezicht van Jansen raakte.

Jansen ging direct naar de grond. De ijsbal had hem geraakt, net onder zijn linkeroog. Ploeggenoten grepen meteen in en hielpen hem overeind uit de sneeuw en droegen hem vervolgens richting de kleedkamer.

Zicht

In de kleedkamer werd er vervolgens hard gewerkt om Jansen speelklaar te maken. “Direct nadat Wim door de ijsbal was getroffen is hij naar binnen gedragen en in de kleedkamer gelegd. Daar bleek dat het ook zwaar gezwollen was”, verklaarde Ajax-arts Rolink tegenover De Telegraaf.

“Wim zei zelf dat hij niet duidelijk meer kon zien. Er werd afgesproken dat hij wel zou spelen, maar na een kwartier gewisseld zou worden als het zicht in het linkeroog wazig bleef”

(Ajax-arts Rolink in De Telegraaf, 08-12-1980)

Dat Jansen niet honderd procent fit was, dat wisten de spelers van Feyenoord ook. Het leek wel alsof er een beloning lag te wachten op de Feyenoordspeler die er verantwoordelijk was voor de definitieve trap om Jansen uit de wedstrijd te krijgen.

Ivan Nielsen haalde al in de eerste minuten vol uit. Iets later ging Stanley Brard er (veel te) stevig in. Iedere aanslag werd door een groot deel van het publiek met gejuicht begroet.

“We hadden afgesproken om op Wim te gaan jagen”, liet Stafleu aan De Telegraaf weten. “Ten slotte was het z’n debuut en moest hij eerst maar in z’n ritme zien te komen. Maar zo meedogenloos als het nu gebeurde was ook voor mij een volslagen verrassing.”

Na achttien minuten zat de lijdensweg van Jansen erop. Hij werd gewisseld, omdat hij teveel last had van zijn linkeroog. Hij ging meteen door met zijn vrouw richting het Oogziekenhuis, waar een beschadiging aan zijn hoornvlies werd vastgesteld.

https://www.youtube.com/watch?v=o-oAbqvFsUw

Bedreigingen

Na afloop niemand het meer over de puike 4-2 overwinning van Feyenoord op de aartsrivaal.

Jansen had in Hendrik-Ido-Ambacht, zijn woonplaats, de afgelopen weken al tal van bedreigingen ontvangen van Feyenoord-aanhangers die niet konden verkroppen dat voormalig ‘mister Feyenoord’ (15 seizoenen) de overstap maakte naar Ajax na een kort verblijf in de Verenigde Staten.

“Wim dacht er geen seconde aan om thuis te blijven. Hij moest en zou hier spelen”, liet hulptrainer Bobby Haarms weten aan de Telegraaf.

“Ondanks de nare ervaringen voor de wedstrijd rekende hij er ergens toch op, dat het allemaal met een sisser zou aflopen. Het was daarom ook zo’n verschrikkelijk gezicht om hem zo in de kleedkamer te zien liggen. Aangeslagen en volkomen gedesillusioneerd. In je eigen huis zoiets meemaken, zoiets gun je niemand.”

(Bobby Haarms, Telegraaf 08-12-1980)

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Woede

Bij Ajax stonden bestuursleden, trainer Beenhaker en clubicoon Cruijff in de rij om hun woede over het gebeuren te tonen.

“Achteraf hadden we deze wedstrijd beter niet kunnen spelen”, mopperde Ajax-preses Harmsen tegen Het Vrije Volk. “Toen Wim Jansen door die ijsbal werd getroffen en groggy naar naar de kleedkamer moest worden gebracht, hebben we even overwogen om niet te spelen, maar wat wil je met 60.000 toeschouwers op de tribune. Dat was geen haalbare kaart.”

Ook scheidsrechter Weerink kreeg behoorlijk wat kritiek te verduren. “Veel te laat vielen de gele kaarten”, somde Cruijff boos op. “Weerink voelde de explosieve stemming niet aan. Eerst helpt hij Jansen op de been, maar dan laat hij Peters, Nielsen en Brard het sloperswerk verrichten. Waar was die man mee bezig.”

Ook de veiligheid op het veld was een zorgenpunt voor Cruijff. Vorig jaar werd er nog een mes op het veld werd gegooid bij een wedstrijd van FC Groningen.

“Het begon met een mes, nu een ijsbal. Wat is het volgende voorwerp dat over het veld suist?”

(Johan Cruijff, Het Vrije Volk, 08-12-1980)

Wat Ajax nu met het voorval gaat doen is niet duidelijk. Harmsen kon niet zeggen of er protest aangetekend wordt tegen de uitslag of de hele gang van zaken. Harmsen: “Het was voor ons allemaal wat gemakkelijker geweest als we de wedstrijd hadden gewonnen. We willen niet voor slechte verliezers uitgemaakt worden.”


Hoe ging het verder?

Een 12-jarige jongen, Youseph Bushinal, bleek uiteindelijk degene geweest te zijn die de ijsbal had gegooid.

“Het duurde nogal lang voordat de spelers naar buiten kwamen”, vertelde hij eerder in een interview met OPEN Rotterdam. “En ik was voor de wedstrijd bezig met sneeuw in plaats van papiersnippers. Maar die sneeuwbal werd steeds kleiner. En toen die tunnel open ging, gooide ik met alles wat ik in me had richting die spelers. En ik had de mazzel dat ik vol Wim Jansen in zijn gezicht raakte.”

“Het was natuurlijk gewoon geluk. Heerlijk”, blikt Bushinal terug.

“Ze kwamen het vak in om te vragen wie er had gegooid. Toen zeiden ze op vak S ‘het was mascotte!’, want zo noemden ze mij omdat ik zoveel sjaaltjes had. Dus die gasten waren ook blij met me. Of ik een colaatje wilde of een hamburger. Ik kon alles krijgen, wat ik toen wilde.”

Jansen hervatte een paar dagen na het voorval weer de training. Ajax diende een klacht in, omdat er door Feyenoord te weinig veiligheidsmaatregelen genomen zouden zijn. De wedstrijd zou ongeldig verklaard moeten worden, maar de tuchtcommissie ging daar niet in mee.

Bronnen:

NOS – 27-01-2019 – Feyenoord – Ajax en de ijsbal van Wim Jansen

Algemeen Dagblad – 08-12-1980 – Jansen tóch van slag

De Telegraaf – 08-12-1980 – IJspret met bijsmaak

Het Vrije Volk – 08-12-1980 – Triomf met schandvlek

Gepubliceerd op: 09-12-1980

Auteur: Dave Datema

Verhaalnummer:

ROTTERDAM/ALASKA – Het cruiseschip van de Holland-Amerika Lijn Prinsendam staat in brand in de Golf van Alaska. Alle opvarenden zijn gered. Onder de passagiers zijn twee Nederlanders.

De brand brak uit in de nachtelijke uren en werd voorafgegaan aan een serie explosies in de machinekamer. Al snel trok de rook door de gangen van het luxueuze cruiseschip. De 320 passagiers, vooral oudere Amerikanen die een kaartje van tussen de $ 3000 en $ 6000 dollar konden betalen, werden snel gewekt.

Van paniek was geen sprake zeggen Chris en Mies Karelse uit Reeuwijk, de enige Nederlandse passagiers. “We sliepen nog niet”, vertelt Chris Karelse in Het Vrije Volk. “Toen roken we die brandlucht. Brand in de machinekamer werd er gezegd. We dachten dat het om iets kleins ging, maar de rook drong de hutten binnen, dat was beangstigend.”

De bemanning van het schip probeerde aanvankelijk zelf nog de brand te blussen. De Amerikaanse kustwacht ontving rond half drie een SOS-bericht, enige tijd later gevolgd door het bericht dat ‘het vuur onder controle leek’.

Volgens Karelse stond iedereen, zonder spullen, op het dek. “Je wist aan het begin niet wat er aan de hand was. Stilaan begon je je af te vragen of het vuur uit was. Maar de rookwolken werden steeds dikker en je zag bemanningsleden bij de sloepen.”

* Prinsendam met de HH-3F Pelican helikopter. Foto: Public Domain

Van boord

Anderhalf uur later had het vuur zich verspreid tot in de eetzaal. Op dat moment besloot kapitein Wabeke dat alle passagiers en de bemanningsleden het schip moesten verlaten. Alleen een blusploeg zou aan boord blijven.

“Zelfs de bar ontplofte, door al die alcohol. Toen zijn we in de sloepen gestapt. Bang, maar toch vrij kalm. Heel gek was dat.”

(Chris Karelse, Het Vrije Volk, 07-10-1980)

Karelse en zijn vrouw hadden nog de kans gezien om dikke kleding aan te trekken, maar er waren passagiers die in hun nachthemd of alleen met een deken om de reddingssloep in stapten.

De evacuatie verliep bijzonder goed. Het was een rustige nacht en de reddingsboten lagen goed in het water. Wel was het koud, met temperaturen rond het vriespunt, maar gezien de periode van het jaar was dat niet verbazingwekkend.

Volgens Karelse was het een ‘krankzinnig gezicht’.

“Al die sloepen rond dat brandende, fel verlichte schip. Sommigen huilden”

(Chris Karelse, Het Vrije Volk, 07-10-1980)

Een deel van de ouderen aan boord van het schip had geen goed woord over voor de evacuatie. Zou zouden sommige bemanningsleden ouderen opzijgeduwd hebben om een plekje aan boord van de reddingsboten te bemachtigen. Andere reddingsboten hadden juist helemaal geen bemanningsleden aan boord hebben. Ook zouden de reddingsboten veel te vol zitten.

* Een van de overvolle reddingsboten van de Prinsendam. Foto: Rapport Kustwacht Verenigde Staten, November 1980

Redding

Een van de reddingssloepen was uitgerust met een motor en zou de andere boten voorttrekken. Daar ging het mis. De kabels gingen kapot. Daarop moesten de opvarenden roeien. De bootjes moesten zo snel mogelijk weg van het schip, omdat het gevaar bestond dat een explosie zou plaatsvinden als het vuur de olietanks zou bereiken.

De redding kwam in het feit dat de tanker Williamsburg het SOS-signaal van de Prinsendam had opgepikt. Het schip had honderd zeemijl verderop vol gas gegeven en arriveerde in de loop van de ochtend bij de brandende Prinsendam.

“Bij dageraad hadden we hem al gezien in de verte. Wat een opluchting! Tranen liepen de mensen over de wangen. De toestand in de sloepen was vreselijk! Meer dan driekwart van de mensen was boven de 65 jaar. Die hadden het zeer te kwaad hoor”

(Chris Karelse, Het Vrije Volk, 07-10-1980)
Het Nederlandse echtpaar Karelse vertelt. Foto: Fernando Pereira, Nationaal Archief/Anefo

Om de mensen uit het water te krijgen was nog een hele klus. Het rustige weer van de nacht had plaats gemaakt voor windkracht zes. De golven waren zes tot acht meter hoog, schat Karelse in.

“De bemanning van de Williamsburg gooide lijnen naar beneden, waarmee de voor- en achtkant van ons bootje werden vastgemaakt. Met een klap werden we telkens tegen de tankerwand aangesmeten. God, wat was dat gevaarlijk.”

(Chris Karelse, Het Vrije Volk, 07-10-1980)

Touwladders zijn vervolgens naar beneden gelaten en vervolgens mochten de mensen in de boot naar boven klimmen. Eerst mochten de oudere vrouwen, daarna volgde de rest.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Gaande

De Williamsburg is al de hele ochtend en een deel van de middag bezig om alle opvarenden uit het water te halen.  

“We hebben nu 250 overlevenden aan boord, maar er zijn er nog zeker 200 in het water. Het nog wel twee a drie uur voor we die opgepikt hebben”

(Marconist Jim Pfister, Het Vrije Volk, 07-10-1980 )

Volgens de marconist van de tanker zijn er nog steeds vlammen zichtbaar aan boord van het cruiseschip. Het schip maakt slagzij.

De problemen werden een stuk groter toen een van de pompen het begaf, die door de kustwacht was afgeleverd. Het vuur laaide op en inmiddels is ook de blusploeg van boord.

Ook de Amerikaanse torpedobootjager Boutwell is inmiddels gearriveerd.

De meeste opvarenden zullen door de Williamsburg naar Valdez worden gebracht. Een ander deel is met een helikopter inmiddels al in Sitka afgezet.

De Prinsendam in betere tijden, na de tewaterlating in 1972. Foto: Ary Groeneveld, Stedelijk Archief Rotterdam

Prinsendam

De Prinsendam werd acht jaar geleden gebouwd in Hardinxveld-Giessendam. De bouw kostte zo’n 50 miljoen gulden. Bij de afbouw bij Wilton-Fijenoord brak er al een keer brand uit.

Het schip vaart onder Antilliaanse vlag en heeft 190 bemanningsleden aan boord. Daar zitten 23 Nederlandse officieren bij. De meeste bemanningsleden hebben de Indonesische nationaliteit.

Het schip was onderweg van de Verenigde Staten naar Singapore.


Hoe ging het verder?

Van de opvarenden zijn elf passagiers naar het ziekenhuis gebracht met verwondingen. Veel van de ouderen aan boord hadden onderkoelingsverschijnselen.

Toch sprak de kustwacht van een ‘micracle rescue’, omdat ondanks de erbarmelijke omstandigheden niemand is overleden.

Het was te danken aan het feit dat het schip zo dicht langs de kust lag én het feit dat de Williamsburg zo snel te plaatse was, dat er niemand was overleden.

Het schip heeft nog dagenlang staan smeulen. Kapitein Wabeke, die geheel in stijl als laatste het schip verliet, is enkele dagen later terug aan boord gegaan, om te inspecteren of het schip nog gered kon worden. Dat was door de rookontwikkeling nog steeds niet mogelijk. Daarop werd besloten om het schip naar een veilige haven te slepen.

Een model van de Prinsendam, gebruikt bij het onderzoek van de Scheepvaartinspectie naar de ramp. Foto: Hans van Dijk. Nationaal Archief/Anefo

Zover kwam het uiteindelijk niet. Na zeven (!) dagen begaven sommige patrijspoorten het door de hitte van de dagen ervoor. Het schip kapseisde, water drong de rest van het schip binnen en in drie minuten was het schip volledig onder de wateroppervlakte verdwenen.

Het schip zonk naar een diepte van drie kilometer. Tien minuten na het zinken van het schip waren alleen nog wat stukken hout en één reddingsboot zichtbaar op de plek waar de Prinsendam haar einde vond.

Bergen van het schip zou geen zin hebben, lieten experts van bergingsbedrijf Smit Tak weten, omdat er van het schip op zo’n diepte weinig overblijft, door de enorme waterdruk.

Wat was er misgegaan?

Omdat het schip was vergaan in internationale wateren, deed de Nederlandse scheepvaartsinspectie zelf het onderzoek. Er was sprake van een keten aan fouten.

Zo gingen de brandwerende schotten niet dicht, zodat het vuur zich over een groot gedeelte van het schip kon verspreiden.

Het vuur was ontstaan door een gesprongen olieleiding van een van de motoren. Daardoor kwam er olie terecht op een hete uitlaatgasleiding. Daar hadden beschermende kussens omheen moeten zitten, maar die waren er niet. Daardoor ontstond er vuur.

De brand werd meerdere keren geblust, maar de bemanning had geen idee, wat de oorzaak van de brand was. Daardoor kwam er steeds weer olie op de gloeiend hete pijp dat vervolgens weer in brand vloog.

Een van de Nederlandse bemanningsleden vluchtte weg nadat de eerste brand was uitgebroken. Een tweede bemanningslid, die hete olie over zijn gezicht en been kreeg, pakte meteen een brandblusapparaat. Een derde sloeg alarm. Geen van de drie mannen dacht eraan om de olietoevoer te sluiten.

Leden van de Raad voor de Scheepvaart; van links naar rechts mr W.J.M. Berger, W. Meijer, mr E.J. Rosen Jacobson (voorzitter). Foto: Hans van Dijk. Nationaal Archief/Anefo

Kapitein Wabeke wilde kooldioxide in de machinekamer spuiten, maar wist niet zeker of iedereen wel uit die ruimte weg was. Daarop werd die blusmethode uitgesteld. Toen ze een half uur later alsnog deze methode wilden gebruiken was het zo warm geworden, dat het al niet meer mogelijk was. Ondertussen was het vuur ook overgeslagen naar de dinerhal.

Toen men die brand wilde blussen bleek dat er geen water uit de bluswaterkranen kwam. Die stonden in verbinding met de machinekamer. Daar waren de machines inmiddels uitgevallen.

Vijf officieren kregen een straf voor hun gemaakte fouten bij de ramp. Hun vaarbevoegdheden werden voor één week afgenomen. Kapitein Wabeke werd vrijgesproken.

Volgens de inspectie voor de scheepvaart was er geen sprake van leiding en onderling overleg. Er werd wel gehandeld, maar doordat iedereen ‘zijn eigen ding deed’ had het geen effect.

De kapitein zou te weinig steun van zijn officieren hebben gehad, oordeelde de inspectie. Op basis van de bij hem beschikbare informatie had hij juist gehandeld.

Opmerkelijk genoeg verdiende de Holland Amerika Lijn ook nog eens geld met de ramp. Het schip bleek namelijk voor 40 miljoen dollar verzekerd te zijn. In de boeken was het schip al grotendeels afgeschreven. Het gevolg was dat financieel gezien de Holland Amerika Lijn in 1980 een topjaar had.

De naam Prinsendam werd in 1988 weer in gebruik genomen door de Holland-Amerika Lijn.

Bronnen:

Het Vrije Volk – 06-10-1980 – Kapitein wil terug naar ‘brandschip’

Het Vrije Volk – 06-10-1980 – Stikdonker

De Volkskrant – 10-10-1980 – Schadeclaims worden voorhands geweigerd

Het Vrije Volk – 13-10-1980 – Prinsendam zinkt naar 3 km diepte

De Telegraaf – 26-03-1981 – Winstexplosie HAL dankzij verlies van Prinsendam

NRC Handelsblad – 17-11-1981 – Veel liep fout bij fatale brand op Prinsendam

Leeuwarder Courant – 21-11-1981 – Scheepvaartinspecteur vraagt straf voor vijf officieren ‘Prinsendam’

Commandant’s Bulletin – November 1980 – The Miracle Rescue

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 03-10-2020

Verhaalnummer: 152

ROTTERDAM – Milieugroep Greenpeace blokkeert op dit moment twee Duitse schepen in de Waalhaven in Rotterdam. De schepen moeten voor het farmaceutische bedrijf Bayer een lading chemisch afval storten in de Noordzee. De schepen Rainbow Warrior en Evenline proberen dat te verhinderen.

Kleine rubberbootjes van Greenpeace varen als wespen door het water rondom de Kathe H. en de Rose Marie S.. De route richting het open water wordt geblokkeerd door de twee grote schepen van de milieugroep.

Om helemaal zeker te zijn dat de gifschepen niet richting de Noordzee vertrekken worden een paar rubberboten vastgemaakt aan de gifschepen. Een paar sympathiserende binnenvaartschippers helpen bij de blokkade.

‘Blokkade’

Het nut van de blokkade wordt door de Rotterdamse rivierpolitie wel enigszins in twijfel getrokken. Volgens een woordvoerder kunnen de twee Duitse schepen probleemloos vertrekken, als ze dat willen. De politie kijkt voorlopig alleen maar toe, zolang er geen sprake is van agressie.

Dat de schepen niet vertrekken is waarschijnlijk een teken dat Bayer de confrontatie met de actievoerder niet aandurft.

Burgemeester Van der Louw van Rotterdam heeft een gesprek aangevraagd met de leiding van Bayer. Of Greenpeace bij dat gesprek is uitgenodigd, is niet bekend.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Toestemming

Bayer heeft een van de Nederlandse overheid een vergunning gekregen om jaarlijks een half miljoen ton chemisch afval te dumpen, veertig kilometer voor de kust van Hoek van Holland.

Volgens Bayer kan de lozing geen kwaad, omdat er sprake is van verdund chemisch afval. In het afval zitten stoffen als naftaleen, chloor, lood, koper, zink, kwik en cadmium. Stoffen als naftaleen zijn kankerverwekkend.

Greenpeace trok vorige maand voor het eerst aan de bel, over de lozingen, die dus niet illegaal zijn. In maart van dit jaar gaf het ministerie een vergunning om dit jaar en volgend jaar een lozing mogelijk te maken.

Volgens dr. Alan Pickaver van Greenpeace heeft de Nederlandse overheid te weinig rekening gehouden met de gevolgen van het chemische afval op lange termijn op de vissen in de Noordzee.

“Er is genoeg reden om aan te nemen dat het Ministerie van Verkeer en Waterstaat te snel is overgegaan toestemming tot dumping te geven. Er is alleen maar naar nadelige verschijnselen op korte termijn gekeken”

(dr. Alan Pickaver, Greenpeace – NRC Handelsblad – 19-04-1980)

De lozingen vinden plaats op de plek waar haring, kabeljauw en platvis paaien.

De afgelopen weken liep de spanning bij de Rotterdamse Waalhaven verder op. Dr. Pickaver, die foto’s wilde maken van het laden van de gifschepen werd, volgens eigen zeggen, door beveiligingsmedewerkers verwijderd. “Vorige week kon ik vrijuit fotograferen, gisteren werd ik beetgepakt en aan m’n haar getrokken door iemand die zichzelf veiligheidsbeambte noemde”, liet de Greenpeace-activist aan NRC Handelsblad weten.

Al sinds 1969

De dumpingen vinden al plaats sinds 1969. Sinds 1977 is daar ook een ontheffing voor nodig. De nieuwe vergunning geldt tot en met de zomer van 1981, met de mogelijkheid om het nog een jaar te verlengen. Onlangs kreeg Bayer wel te horen dat de dumpplek voor de chemische stoffen twintig kilometer verder op zee kwam te liggen.

Een poging van de Stichting Natuur en Milieu om de gifstort tegen te houden op een juridische manier heeft nog niets opgeleverd. Die uitspraak volgt eind volgende maand. Volgens Greenpeace is de lozing in strijd met internationale verdragen van Oslo en Londen, die dit soort dumpingen ten strengste verbiedt.


Hoe ging het verder?

Vijf dagen later heft Greenpeace de blokkade op. Bayer dreigde met een schadeclaim van 250.000 gulden voor elke keer dat de tankschepen niet konden uitvaren. Een rechtszaak was vrijwel zeker op een nederlaag uitgelopen, zegt Greenpeace. Als argument gebruikt Bayer dat door de blokkade er 4000 banen in gevaar komen.

Greenpeace is bang dat de rechter beslag laat leggen op de schepen van de milieuclub. En dat zou slecht uitkomen, want een paar dagen later moet de Rainbow Warrior bij IJmuiden een schip met radio-actief afval tegenhouden.

De gifdump gaat door, maar toch is het doel bereikt, laat de milieuclub weten. Minister Tuijnman heeft al aan de Duitsers laten weten dat ze een jaar de tijd krijgen om een andere productiemethode te ontwikkelen, waarbij het dumpen van chemisch afval niet meer nodig is. Een nieuwe vergunning, kan het bedrijf vergeten.

Er komt een gesprek tussen Bayer en Greenpeace, onder leiding van burgemeester Van der Louw, die al die tijd zich afzijdig heeft gehouden. Dat gesprek verloopt best goed, zeggen de betrokken partijen.

De Raad van State houdt de vergunning dan voorlopig wel in stand. Volgens TNO valt de giftigheid wel mee. Bayer gaat wel in beroep tegen de uitspraak van de Raad van State. Het bedrijf vindt dat de vergunning voor vijf in plaats van twee jaar moet gelden. Ook doen ze een verzoek om te mogen lozen op de rivier de Rijn.

Maar na een jaar na de blokkade laat Bayer weten dat ze toch afzien van het dumpen van afvalstoffen op de Noordzee. Het bedrijf heeft het afvalprobleem op een andere manier opgelost, door het productieproces aan te passen.

Bronnen:

NRC Handelsblad – 19-04-1980 – Bayer mag 550 miljoen kilo afval in Noordee lozen

NRC Handelsbald – 25-04-1980 – Greenpeace: staak dumpen chemicaliën in Noordzee

NRC Handelsblad – 26-04-1980 – Verzoek dumping in zee te staken

Het Vrije Volk – 22-05-1980 – Greenpeace steek stokje voor dumping

De Volkskrant – 22-05-1980 – Greenpeace belet schip lozen afval

NRC Handelsblad – 23-05-1980 – Greenpeace zet actie tegen gifschepen voort

Algemeen Dagblad – 23-05-1980 – Blokkade gevaar voor 4000 banen

Het Vrije Volk – 24-05-1980 – Greenpeace door Bayer voor rechter

Het Vrije Volk – 27-05-1980 – Greenpeace staakt blokkade: ‘Ons doel is bereikt’

De Volkskrant – 04-06-1980 – Bayer wil afval lozen op Rijn

Limburgsch Dagblad – 15-08-1980 – Milieugroepen teleurgesteld Bayer mag blijven lozen

De Volkskrant – 25-06-1981 – Bayer staakt lozing afval in Noordzee

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 20-05-2020

Verhaalnummer:

ROTTERDAM – Bij een woningbrand in de Rotterdamse wijk Bloemhof zijn afgelopen nacht elf mensen om het leven gekomen. Onder de slachtoffers zijn acht kinderen. Het is de brand met de meeste slachtoffers in Rotterdam, sinds de Tweede Wereldoorlog.

De woning, op de tweede en derde verdieping in de Oleanderstraat brandde in korte tijd volledig uit.

De slachtoffers maken allen deel uit van één familie, met Surinaamse achtergrond. Het jongste slachtoffer was vier jaar oud. Vijf mensen werden uit het pand gered. Ook zij zijn familie van de slachtoffers.

Redder

Het vuur ontstond rond twee uur ’s nachts op de begane grond of de eerste verdieping. Een overbuurman zag dat er brand was ontstaan en rende naar buiten.

“Ik lag op bed te lezen, omdat ik maar niet in slaap kon komen. Plotseling zag ik een vuurgloed en hoorde ik geknetter. Ik ben toen onmiddellijk naar buiten gegaan.”

(overbuurman Dirk Boom, Telegraaf, 03-01-1980)

Boom gooide wat ruiten in op de eerste verdieping om zo de bewoners te wekken. Later trapte hij ook een deur in. Vier mensen in dat appartement konden tijdig het pand verlaten. Een zestienjarig nichtje van de familie wist op eigen kracht het pand aan de vuurzee te ontsnappen.

Een tweede poging om de slapende bewoners te wekken mislukte, omdat de dakpannen op de bovenste verdieping door ijsvorming spiegelglad waren. “Door de ijzel op de dakpannen en de hoog oplaaiende vlammen moesten we onze pogingen helaas opgevangen”, zei Boom in De Telegraaf.

De brandweer was enkele minuten na de melding ter plaatse. Toen was er al sprake van een uitslaande brand. De slachtoffers konden toen het pand al niet meer verlaten.

Volgens de brandweer is het vuur aan de achtergevel van het gebouw ontstaan. In een mum van tijd had het vuur zich verspreid naar de tweede en de derde verdieping. Volgens de brandweer verspreidde het vuur zich zo snel dat de mensen op de twee bovenste verdiepingen niet te redden waren.

“Hoe triest het ook klinkt. Ik geloof niet dat de mensen op de tweede etage en de zolder nog door ons of anderen te redden waren geweest. Het vuur greep namelijk zeer snel om zich heen, door de houten vloeren en trappen in het pand”

(brandweercommandant Klouwens, Telegraaf, 03-01-1980)

Volgens de commandant is de brand aan de Oleanderstraat ‘de ergste die Rotterdam in de afgelopen jaren heeft gehad’.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Eenling

Op de begane grond viel het laatste slachtoffer, een 53-jarige man. Bij hem is vaker brand uitgebroken, zeggen buurtbewoners. Eerder was er al gerommeld met een kacheltje door de bewoner. Die kachel werd gestookt met houtblokken. Meerdere ruiten van zijn woning waren al vernield en de deur was gebarricadeerd.

Buurtbewoners hadden al meerdere keren gevraagd om iets te doen aan de eenling. Er is nooit actie ondernomen tegen de man.

“Die man op de begane grond was getikt. Die hadden ze al veel eerder weg moeten halen”,

(omwonenden, Het Vrije Volk, 03-01-1980)

“Andere buurtbewoners en ik hebben de politie en de gemeente Rotterdam al vele malen gealarmeerd over de situatie in de benedenverdieping, waar het enige Nederlandse slachtoffer woonde”

(omwonende, Telegraaf, 03-01-1980)

De buurt is het erover eens dat als er na de vorige brand was opgetreden, de elf doden voorkomen hadden kunnen worden.

Woede

Uren later was er vooral verdriet en verslagenheid in de straat om het drama dat zich had afgespeeld. Daarnaast heerst er ook woede.

“En niet alleen over de volstrekte machteloosheid om mensen uit het als een fakkel brandende oude pand te redden. Maar in de danig verkrotte staat, waarvan de huizen al meer dan vijftig jaar oud zijn en voor het merendeel – zoals in grote steden steeds meer voorkomt – worden bevolkt door buitenlandse gastarbeiders met hun gezinnen en ex-rijksgenoten met hun voltallige families – wordt de beschuldigende vinger gericht op de politie en de gemeente Rotterdam”

(Telegraaf, 03-01-1980)

Volgens omwonenden zitten ze bij een brand als deze ‘als ratten in een val’, door de staat van de woning. En mocht er weer brand uitbreken in deze woningen, waar veel mensen op elkaar gepakt zitten, dan is de kans groot dat er weer een groot aantal slachtoffers te betreuren zal zijn, zeggen ze.


Hoe ging het verder?

Op vrijdag 11 maart worden op de Zuiderbegraafplaats onder grote belangstelling van de Surinaamse gemeenschap de tien slachtoffers begraven. Honderden familieleden en vrienden zijn daarbij aanwezig.

De brand was inderdaad ontstaan op de begane grond. Enkele dagen later wordt Jan T. opgepakt. De werkloze meubelmaker bekent dat hij in een dronken bui ‘uit ballorigheid’ een brandende sigaret in de woning op de begane grond door een van de kapotte ramen had gegooid.

T. gaf toen dat hij een matras, die voor het kapotte raam zat, opzij had geduwd om vervolgens een peuk naar binnen te gooien. Volgens de brandweer was op die plek ook het vuur ontstaan. Getuigen hadden gezien dat T. iets bij het huis had gedaan en hadden dat ook verklaard aan de politie. Op basis van een signalement werd de 57-jarige man opgepakt.

Jan T. was weggelopen nadat hij de peuk naar binnen had gegooid. Later kwam hij terug om naar de brand te kijken.

De vraag die daarna ontstond is of één brandende sigaret zo’n grote brand kon veroorzaken. Nee, zei de verdachte, maar deskundigen dachten daar anders over.

De man wordt veroordeeld tot een straf van vijf jaar cel voor het veroorzaken van de brand met de dood van elf mensen tot gevolg. In hoger beroep wordt Jan T. vrijgesproken. Volgens het gerechtshof was het niet bewezen dat Jan T. met opzet brand heeft gesticht.

Verbetering

De brand in de Oleanderstraat was wel een wake-up call voor sommige instellingen. De brandweer begon, naar aanleiding van deze brand, een voorlichtingscampagne over brandpreventie in oude wijken. De eerste informatieavond was in de wijk Bloemhof, waar ook het huis aan de Oleanderstraat stond.

De geëiste verbetering van de woningen kwam er ook. Een deel van de woningen werd vernieuwd. Oleanderstraat 14, de plek van de brand, keerde niet terug.

Bronnen:

De Volkskrant – 03-01-1980 – Elf mensen komen om bij brand

De Telegraaf – 03-01-1980 – ‘In deze krotten zit je als een rat in de val’

Het Vrije Volk – 03-01-1980 – Verslagenheid én woede na ergste brand sinds jaren

Het Vrije Volk – 05-01-1980 – Peukje door open raam, rampbrand gesticht uit balorigheid

De Telegraaf – 07-01-1980 – Getuige bekent brandstichting

Het Vrije Volk – 02-04-1980 – Jan T. : ‘Ik had geen kwartje om de brandweer te bellen’

Het Vrije Volk – 01-08-1980 – Vijf jaar voor fatale brand Oleanderstraat

Het Vrije Volk – 23-10-1980 – Brandstichter Oleanderstraat op vrije voeten

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-01-2020

Verhaalnummer: 146

ROTTERDAM – Een blokkade van stakend Shell-personeel bij de raffinaderij van Pernis is met geweld verwijderd. Knokploegen zouden hebben gehandeld in opdracht van de Shell-directie. Of de staking nog verder gaat beslissen de vakbondsleden morgen.

Een paar honderd mensen zouden, gekleed in donkere overalls, op de poorten zijn afgelopen, zeggen mensen van de vakbond. Gewapend met zware tangen, branders en een lasaggregaat knipten zij de poort open.

Omdat er al klappen waren gevallen en ook bij andere poorten een sfeer van geweld hing, haalde de Industriebond alle stakers naar het actiecentrum. Werkwillenden konden daardoor weer het terrein op.

Afkeuring

Voorzitter Arie Groenevelt van Industriebond FNV stond erbij toen de poort van het Shell-terrein werd geforceerd. Hij spreekt van ‘grof geweld’ en noemt dat ‘onverantwoord’. Industriebond CNV, die niet achter de actie staat, keurt het ingrijpen van Shell ook af.

De directie van Shell ontkent met klem dat er geweld is gebruikt. Er zijn filmbeelden gemaakt, zodat er bewijs is dat de het verwijderen van de blokkade ‘geruisloos’ is verlopen, laat het bedrijf weten aan NRC Handelsblad.

De vakbonden voeren al vijf weken actie voor de invoering van een vijfdaagse werkweek van 35 uur. Op dit moment draait een deel van de medewerkers in de continudienst vier diensten per week. Dat is fysiek te zwaar, zo zeggen de bonden.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Protest

De afgelopen dagen nam het interne protest tegen de staking toe. De Ondernemingsraad van Shell staat niet achter de acties.

Voorzitter Ockeloen zegt dat door de staking er straks de banen verloren gaan, waar de vakbonden hard voor lijken te knokken. “Door deze actie gaan we allemaal naar de kelder”, liet hij weten aan het NRC Handelsblad. “Winnaars of verliezers zijn er in deze zaak niet. Er zijn alleen maar verliezers. Maar ik ben er wel zeker van dat Shell de langste adem heeft.”

Gisteren voerden zo’n vijfhonderd werkwilligen actie in het centrum van Rotterdam. Burgemeester Van der Louw kreeg een petitie die ondertekend was door bijna vierduizend medewerkers. Dat komt neer op meer dan de helft van het personeel van Shell Pernis en Moerdijk.

Ook gisteren werden medewerkers van Shell die aan de slag wilden tegengehouden bij de poort. Daarmee gingen de actievoerders in tegen het ultimatum dat Shell had gesteld. Die moesten voor drie uur gistermiddag de eerste werkwillenden weer op het terrein toelaten, zodat de raffinaderij niet helemaal stilgelegd hoefde te worden.

FNV-voorzitter Wim Kok kan wel rekenen op steun uit binnen- en buitenland. Naast steunbetuigingen van het personeel van bedrijven als Esso, AKZO, Mobil en Hoogovens was er ook steun van buitenlandse vakbonden. Bij het kunstmestbedrijf Albatros (een dochter van Shell en DSM) werd ook het werk neergelegd deze week.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Problemen

De staking bij Shell zorgt ervoor dat andere partijen ook in de problemen raken. Zo dreigt er een benzinetekort aan de pompen te ontstaan, niet alleen in Nederland, maar ook in delen van België en West-Duitsland.

Volgens Shell is het niet mogelijk om de benzineschaarste op te vangen door brandstof vanuit het buitenland te importeren. De oliemaatschappij heeft al een paar tankers, die in Rotterdam niet gelost zouden worden, laten uitwijken naar andere havensteden.

Omdat er geen aardolie wordt verwerkt in Pernis en de oliewinning van de NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij) gewoon doorgaat, lijkt ook dat bedrijf in de problemen te komen. De NAM onderzocht zelfs al de mogelijkheden om mammoettankers af te huren, waar ruwe olie in zou worden opgeslagen.

Vooral in de transportsector wordt de situatie nijpend. Sommige bedrijven hebben nog maar voor een paar dagen brandstof. Het streekvervoer is al aan het nadenken over noodmaatregelen.


Hoe ging het verder?

In de weken na het beëindigen van de staking bij Shell werd er steeds meer duidelijk over wat nu precies bij de raffinaderij had plaatsgevonden.

Shell had van te voren de politie ingelicht over het openbreken van de blokkade van de poort. De politie antwoordde dat de politie niet zou helpen, maar alleen zou ingrijpen, als de situatie uit de hand zou lopen. Via burgemeester Van der Louw werd ook de FNV op de hoogte gesteld.

Over de werkwillenden was volgens de vakbonden ook nog wel iets te doen. Bij de demonstratie in Rotterdam, zou personeel van de kantoren in Rotterdam en Den Haag zijn geronseld om mee te doen.

Minister Albeda van Sociale Zaken zat ook met de zaak in de maag. Daarom werd advies gevraagd aan de Sociaal-Economische Raad (SER) over een nieuwe stakingscode, die rechten en plichten van niet alleen de stakers, maar ook van de werkwillenden bij een arbeidsconflict regelt.

FNV-voorzitter Wim Kok (de latere premier) vond de SER niet echt de goede partij om zo’n stakingscode op te stellen. Het CNV vond dat geen probleem.

De staking heeft Shell, volgens eigen berekeningen, zo’n 50 miljoen gulden gekost. Het heeft tot 6 oktober 1979 geduurd voordat heel Shell Pernis weer operationeel was.

Ruim een maand later lag er een cao op tafel. CNV, die de actie bij Shell niet ondersteunde, tekende de overeenkomst. FNV deed dat niet. In de stukken werden namelijk geen toezeggingen gedaan over de invoering van de 35-urige werkweek. Toch gold de cao voor alle werknemers.

Werknemers van Shell-Pernis hebben een paar maanden later een eigen vakbond opgericht, uit ontevredenheid met de bestaande bonden. Het ging vooral om de werkwilligen, die dus wel aan het werk wilden, maar niet konden.

In december kwam de Industriebond FNV opnieuw met een voorstel voor een vijfploegen-systeem. Daarover werd weer gesproken, maar het leverde opnieuw niets op. Toch gingen de meeste bedrijven over op het nieuwe systeem. Pas in 1989 ging Shell overstag.

Het bovenstaande verhaal is geschreven voor de Maand van de Geschiedenis van 2018. Het thema van dat jaar is opstand. Centraal in dit verhaal staat de manier waarop een opstand of staking soms op onverwachte manier neergeslagen kan worden.

Bronnen:

De Waarheid – 27-09-1979 – Albatros volgt Shell

Het Vrije Volk – 27-09-1979 – Shellstakers krijgen hulp uit buitenland

NRC Handelsblad – 27-09-1979 – Directie Shell stelt stakers ultimatum

Het Vrije Volk – 28-09-1979 – Staking Shell voorbij: gebogen voor geweld

NRC Handelsblad – 28-09-1979 – Ingreep Shell maakt einde aan staking

Het Parool – 28-09-1979 – FNV-bond blaast staking Shell af

NRC Handelsblad – 29-09-1979 – Regering blij met afloop staking Shell

Trouw – 05-10-1979 – Albeda vraagt SER advies stakingscode

Het Vrije Volk – 09-10-1979 – Shell meldde actie eerst bij de politie

Het Parool – 06-11-1979 – Shell-cao alleen door CNV-bond getekend

Vakbond FNV – De staking bij shell in 1979

Leeuwarder Courant – 21-12-1979 – FNV opnieuw naar Shell met vijf ploegen-eis

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01-10-1979

Verhaalnummer: 204