Skip navigation

Tag Archives: Capelle aan den IJssel

CAPELLE AAN DEN IJSSEL – Bij rellen tussen Molukse jongeren en de mobiele eenheid in Capelle aan den IJssel zijn zeker twee gewonden gevallen. Een agent liep ernstig hoofdletsel op. Een Moluks-Nederlandse jongere werd in zijn been geraakt door een politiekogel. Aanleiding voor de confrontatie was de uitzetting van acht gezinnen in de wijk Oostgaarde.

De spanning die al jaren opbouwde in de wijk Oostgaarde, kwam deze woensdagochtend in één keer naar buiten. De twee groepen stonden oog in oog met elkaar. Aan de ene kant de mobiele eenheid en aan de andere kant de groep Molukkers.

Terwijl de agenten een schild, dienstpistool en wapenstok klaar hadden staan, moesten de Molukkers het doen met alles wat ze als wapen konden gebruiken; stokken, speren, een bijl. Bij gebrek aan andere middelen had een van de mannen zelfs een schep uitgekozen als wapen.

Beide groepen stonden tegenover elkaar omdat in de ‘Molukkerwijk’ in Oostgaarde een aantal woningen ontruimd zouden worden. De Molukse bewoners van deze huizen weigeren huur te betalen.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Conflict

Dit deel van de wijk Oostgaarde is neergezet sinds de komst van de eerste Molukkers in het einde van de jaren ’50. De woningen zijn snel en simpel opgebouwd en volgens de bewoners zijn ze van slechte kwaliteit. De huizen tochten nogal en kieren worden opgevuld met oude kranten. De energierekening is daardoor torenhoog. De Molukkers zijn van mening dat ze in ‘onmenselijke situaties’ moeten wonen.

Veel Molukkers waren in de jaren ’50 naar Nederland gekomen na de onafhankelijkheid van Indonesië. Het ging vaak om militairen van het leger in Nederlands Indië en hun familie. Vaak hadden ze ook geen keus en moesten ze op bevel naar Nederland.

Maar veel van hen waren niet van plan te blijven. Ze eisen onder meer financiële steun van de Nederlandse overheid, in de periode dat ze hier zijn. De werkloosheid onder de Molukkers is groot (ook omdat veel van hen in de beginjaren niet mochten werken). Gratis- of goedkoop huren wordt gezien als een privilege. Maar dat leverde een conflict op met woningcorporatie SVW.

De woningcorporatie zit met 1.100 huurders in de wijk die nauwelijks of geen huur betalen. Als gesprekken niets opleveren stoppen de Molukkers helemaal met betalen. Eerder dit jaar was de achterstand opgelopen tot 600.000 gulden. Elke maand komt daar nog eens 60.000 gulden bij.

Bij de woningstichting komen ondertussen bedreigingen binnen. Een molotov-cocktail wordt bij een steunpunt naar binnen gegooid. Toch besluit SVW tot ontruiming over te gaan, gesteund door een uitspraak van de rechter. Een poging gisterenmiddag mislukte. Daarom werd er nu groter uitgepakt door de politie.

Man-tegen-man

Toen de eerste busjes van de mobiele eenheid Oostgaarde binnenreden, werden ze al opgewacht door een grote groep (vooral jonge) Molukkers. De ongeveer honderd manschappen van de mobiele eenheid stelden zich vervolgens op bij de Bandra Neira.

De agenten die met schilden één front vormden, gingen stapje voor stapje vooruit, met getrokken pistool.

Hevige man-tegen-man gevechten braken uit. Agenten werden bekogeld met stenen en molotov-cocktails. De voorste linie trok hun dienstwapen.

Waarschuwingsschoten klonken.

Een van de agenten werd tijdens de rellen onderuit getrokken en raakte buiten bewustzijn. Een andere agent die onderuit ging, loste een schot. In de achterhoede werd een jongen geraakt in zijn been.

Hij is met een slagaderlijke bloeding overgebracht naar het ziekenhuis.

Ingrijpen

Daarna lukte het de Molukse wijkraad om in te grijpen. Het geweld ging hen veel te ver. Een van de leden van de wijkraad zei ‘dat de politie en de deurwaarder hun werk moeten doen’. Veel werk is er niet, want de huizen die ontruimd moeten worden, waren al leeg. Dat was de avond ervoor al gebeurd, na de mislukte ontruiming, gisterenmiddag.

Een paar uur later zaten alle betrokkenen weer bij elkaar voor de zoveelste bemiddelingspoging. Burgemeester Van Leeuwen weigert om mee te werken aan een aflossingsplan voor de acht gezinnen via de Gemeentelijke Kredietbank Rotterdam. “In dat geval moet Capelle garant staan en daarvoor ontbreekt ons het geld”, zegt de burgemeester in Het Vrije Volk. “De ontruiming zal helaas koste wat het kost door moeten gaan.”


Hoe ging het verder?

Op deze dag (4 januari 1984) nog wordt in Kesteren (Gelderland) een soortgelijke situatie voorkomen. Ook daar is er sprake van een grote huurachterstand en daar worden wel afspraken gemaakt over een betalingsregeling.

Het ultimatum dat SVW had opgelegd kon door de Molukkers onmogelijk voldaan worden. De families hadden een huurschuld van 13.000 gulden. Ze moesten de eerste 6.500 gulden meteen ophoesten en de rest binnen een jaar. Dat is onmogelijk voor een familie die rondkomt van het minimumloon.

In de dagen na de rellen worden agenten in Oostgaarde beschoten tijdens het surveilleren. Daarop besluit de gemeente Capelle, toch al geschrokken van alle negatieve aandacht, om maar niet door te gaan met de ontruimingen.

De wijkraad roept op haar beurt op om de wapens neer te leggen. Ook wordt er door de wijkraad een oproep gedaan om de wapens in te leveren, maar daar voldoet niemand aan. Later worden er vier mannen opgepakt voor de beschieting van de agenten. Ook worden er acht mensen opgepakt voor brandstichting bij woningcorporatie SVW.

Voor de rellen in de wijk Oostgaarde worden in totaal 33 mensen aangehouden. Een groot deel doet een bekentenis.

Bronnen:

Politie gebruikt pistool bij veldslag in Capelle, Reformatorisch Dagblad (5-1-1984)

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 04-01-1984, p. 1.

Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad“. Rotterdam, 05-01-1984, p. 4.

De Telegraaf“. Amsterdam, 05-01-1984, p. 7.

RTV Rijnmond, Vergeten Verhalen …

Tekst: Dave Datema

Gepubliceerd op: 01 oktober 2017

Verhaalnummer: 01

ROTTERDAM/CAPELLE AAN DEN IJSSEL – Een politiemacht bestaande uit rond de duizend marechaussees en politiemensen hebben vanmorgen een inval gedaan in het Zuid-Molukse woonkamp IJsseloord in Capelle aan den IJssel. Er zijn meerdere aanhoudingen verricht.

Er werd gezocht naar wapens en verdachten van de bezetting van de Indonesische ambassadeurswoning, vorige maand. Bij de inzet zijn onder meer vijftien amfibievoertuigen en twee helikopters ingezet.

Volgens Het Vrije Volk doet de actie nog het ‘wapenvertoon denken aan een razzia in oorlogstijd’. Alle wegen naar het kamp werden vanmorgen om 9 uur afgezet. Vervolgens reden bussen met zwaar bewapende marechaussee het woonoord binnen.

In de loop van de ochtend trokken rechercheurs met metaaldetectoren door de verschillende woningen, op zoek naar wapens en munitie. Het kamp kent 150 woningen.

Het kamp was al die tijd hermetisch afgesloten van de buitenwereld. Mensen die het kamp in of uit wilden, kwamen oog in oog te staan met de loop van een machinegeweer. Een paar bewoners die probeerden met wapens uit het kamp te komen werden opgepakt. Een zandwagen, die naar het kamp moest, kreeg een bewapende marechaussee mee.

Zelfs de telefoons in het kamp werden bewaakt.

“De telefoon ging wel over, maar werd na het opnemen telkens meteen neergelegd. Zelfs een inwoner die trachtte vanuit het kamp met zijn familie te bellen, kwam niet verder dan het noemen van zijn naam.”

(Het Vrije Volk, 15-10-1970)

Woede

Nadat de politie rond drie uur het woonkamp verliet, bleven de bewoners verslagen achter. Anderen zijn juist strijdbaar.

“We gaan actie voeren”, liet een jongeman weten aan het Algemeen Dagblad. “WE denken daarbij aan Shell, Esso, Philips of Unilever. Maar daar komt men snel genoeg achter!”

Ook Johannes Matulessy, zoon van de bekende predikant, beklaagde zich over de actie.

“Drie uur lang hebben er mensen bij ons in huis gezeten. Ze hebben alles overhoop gehaald. We mochten geen thee zetten. We mochten niet telefoneren. We mochten zelfs niet naar de wc!”

(Johannes Matulessy, Algemeen Dagblad, 16-10-1970)

“Het leek wel oorlog”, zei Frieda Tomasoa, voorzitster van de Vrije Zuidmolukse Jongeren tegen de Telegraaf. “Er speelden zich afschuwelijke tonelen af. De mensen wisten niet wat er aan de hand was. Iedereen werd gefouilleerd en twee vrouwen die niet begrepen wat er gaande was werden hun huizen ingeschopt. Dat men het nodig vond in het kamp huiszoekingen te doen vinden we begrijpelijk, maar dat daarvoor een compleet leger met pantservoertuigen wordt ingezet snapt niemand.”

Een andere man, van rond de dertig jaar oud, wees erop dat de politieactie de verhoudingen er niet beter op maakt. “Als de Nederlandse regering ons zo blijft behandelen komt er oorlog”, zegt hij tegen een verslaggever van het AD. “De politie lokt op die manier relletjes uit.”

Bezetting

Aanleiding voor de politieactie is de bezetting van de woning van de Indonesische ambassadeur in Wassenaar, eind augustus. Bij die actie werd een agent doodgeschoten.

Bij de bezetting werd een agent doodgeschoten. De schutter en veel van de andere deelnemers zijn afkomstig van het woonkamp IJsseloord. Er werd specifiek naar het wapen gezocht waarmee de agent is vermoord.

De actie werd na 12 uur beëindigd door bemiddeling van de Molukse leider Manusama. De actie had tot gevolg dat een staatsbezoek van de Indonesische president Soeharto werd uitgesteld.

Volgens de politie zijn onder andere de 40-jarige Paul Th. En de 36-jarige Nelis U. aangehouden. De eerstgenoemde is de landelijke voorzitter van de ordedienst van de eenheidspartij der Zuidmolukkers. De tweede is de secretaris van de partij.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Eigen staat

De Molukkers kwamen begin jaren ’50 naar ons land. Veel van hen werden opgevangen in woonkampen zoals IJsseloord. Het was de bedoeling dat ze zouden terugkeren naar de Molukken. Om die reden kwamen ze niet in de aanmerking voor werk. Vaak waren hun woningen ook van slechte kwaliteit.

Het uitnodigen van de Indonesische president Soeharto was voor veel Molukkers een pijnlijk moment. Daarop besloot een aantal jongeren in actie te komen. Vier jaar geleden werd de Zuid-Molukse leider Soumokil nog geëxecuteerd in opdracht van Soeharto.


Hoe ging het verder?

In totaal werden er 15 arrestaties verricht. Justitie brengt dan ook naar buiten dat eind augustus, op de dag van de bezetting van de Indonesische ambassadeurswoning, meer dan honderd Ambonese jongeren klaarstonden om ook in actie te komen. Doelen waren de Indonesische ambassade en het consulaat in Amsterdam. Pas op het laatste moment werd daarvan afgezien.

Er worden tal van wapens in het kamp gevonden. Twee geweren, zeven pistolen, vier handgranaten en een grote hoeveelheid munitie. Ook neemt de politie een hoeveelheid slag- en steekwapens in beslag.

De verhouding tussen de Molukse jongeren en Nederland werden er in de jaren ’70 niet echt beter op. In 1975 kwam het tot een bezetting van het Indonesische consulaat en een treinkaping bij Wijster. Twee jaar later (1977) werden een school bij Bovensmilde en een trein bij De Punt gekaapt. In 1978 vond een gijzeling plaats in het provinciehuis in Assen.

Daarmee waren de gewelddadige acties tot een einde gekomen. De achtergestelde positie van de Molukkers echter niet. In Capelle werd het er ook niet beter op. Begin 1984 kwam het tot een escalatie in de wijk Oostgaarde, waar veel Molukkers woonde. De Molukkers wilden betere leefomstandigheden en weigerden de verhoogde huren te betalen. Nadat de woningcorporatie dreigde de mensen uit huis te zetten, moest de Mobiele Eenheid er aan te pas komen om de orde te herstellen.

Lees verder: Mobiele Eenheid raakt slaags met Capelse Molukkers

Bronnen:

Het Parool – 15-10-1970 – Grootscheepse razzia in Ambonezen-woonwijk

Het Vrije Volk – 15-10-1970 – Politemacht bezet kamp Capelle

Algemeen Dagblad – 16-10-1970 – Ambonees complot ontrafeld

De Telegraaf – 16-10-1970 – Bliksemaanval op woonoord Zuidmolukkers

Isgeschiedenis – Zuid-Molukse bezetting ambassade van Wassenaar

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 14-10-2020

Verhaalnummer: 156

CAPELLE AAN DEN IJSSEL – Met een druk op de knop heeft minister Witte van Verkeer en Waterstaat vanmiddag het eerste deel van de Deltawerken in gebruik genomen; de Hollandse IJsselkering. Daarbij is ook de naastgelegen Algerabrug geopend. Daardoor is het voor het eerst ook mogelijk om vanuit de Krimpenerwaard per brug in Rotterdam te komen.

De publieke belangstelling voor de ingebruikname van de brug en de Hollandse IJsselkering was overweldigend. De stond vooral aan de Krimpense kant helemaal vol, toen minister Witte de aanwezigen toesprak.

* Stormvloedkering in aanbouw, oktober 1957. Foto: Herbert Behrens, Nationaal Archief/Anefo

Aan de brug is vijf jaar gewerkt. Al begin 1954, nog geen jaar na de watersnoodramp die bijna tweeduizend mensen het leven kostte, begon men met de kering die het laagland tussen Rotterdam, Amsterdam en Den Haag moet beschermen. De kering is 80 meter lang en weegt 620 ton.

In mei van dit jaar werd de brug al even getest. Toen kwam ook koningin Juliana even een kijkje nemen. Vandaag is het eerste deel van de Deltawerken helemaal afgerond.

Vernoemd

De bijbehorende brug is vernoemd naar de deze maand opgestapte minister Algera. De minister was grotendeels verantwoordelijk voor de totstandkoming van de Deltawet, maar moest terugtreden vanwege gezondheidsredenen. Hij was wel bij de opening van de brug aanwezig.

* Minister Witte drukt op knop waarmee de Stormvloedkering in dienst gesteld wordt. Foto: Harry Pot, Nationaal Archief/Anefo

Commissaris van de Koninginin Klaasesz richtte zicht nog tot de minister tijdens een toespraak.

“In uw persoon willen wij vandaag de grote prestaties eren, die hier zijn verricht. Het provinciaal bestuur had naar een korte naam voor deze brug gezocht. Iedereen was ervan overtuigd, dat in de toekomst niet meer gesproken kon worden over de ‘vaste oververbinding bij de stormvloedkering van Krimpen aan de IJssel.”

(Commissaris vd Koning Klaasesz, Trouw, 23-10-1958)

Dat de tijdelijke minister Witte nog even moet wennen aan de ceremoniële handelingen bleek vrij snel daarna. Nadat fotografen verzochten om nog een keer op de knop van de stuwwand te drukken, voor een reservefoto, drukte de minister op een verkeerde knop. Daardoor ging het brugdeel van de Algerabrug naar beneden. Machinisten in de machinekamer konden door handmatig ingrijpen de fout van de minister goedmaken.



Brug

Korte tijd later werd ook de Algerabrug officieel geopend. Nadat een muziekkorps en tal van bussen met hoogwaardigheidsbekleders de brug gepasseerd waren, mochten ook andere geïnteresseerden gebruik maken van de brug.

De hele middag heeft het verkeer rondom de nieuwe brug muurvast gestaan. De gratis pendeldienst van Krimpen aan den IJssel naar Rotterdam Centraal, waar honderden mensen zich voor hadden aangemeld, kon nauwelijks door het drukke verkeer komen.

Passagiers in de bus waren uitgelaten over de tijdwinst die de nieuwe brug hen nu biedt. Tot vandaag moesten mensen met de veerpont naar de overkant. Sommigen spraken over een half uur tot drie kwartier tijdwinst. Ook is de nieuwe route een stuk goedkoper, zei een ander.

“De heren Van der Pauw (timmerman) en Hol (bloemist) werken in Rotterdam. Vroeger moesten zij om in Rotterdam te komen eerst met de bus naar Gouda reizen. Dat duurde drie kwartier. In diezelfde tijd rijden zij nu rechtstreeks naar de Maasstad. De heer Hol ziet nóg een voordeel: “Het is elf gulden per maand goedkoper”

(Het Vrije Volk, 23-10-1958)
* De Stormvloedkering een paar jaar geleden vlak na het begin van de bouw. Foto: Beeldbank Rijkswaterstaat. Fotograaf: Ton van Sluis.

Afscheid

De ingebruikname van de nieuwe oeververbinding, betekende ook het afscheid van diezelfde veerdienst. Vanmiddag werd veerman Jan van der Ruit nog één keer in het zonnetje gezet. Zijn zevenjarige kleindochter Connie kwam met een boeket van 75 rozen, voor elk jaar dat de familie Van der Ruit verantwoordelijk was voor de veerpont.

Ook veel vaste gebruikers van de verbinding (sommigen zelfs al langer dan 40 jaar!) waren naar de laatste overtocht gekomen. Aan de kant stonden meerdere werklui de veerman op te wachten. Ze hadden de afgelopen jaren veel gebruik gemaakt van het veer en wisten dus dat hun werd het einde van zijn carrière zou betekenen.

Toch was Van der Ruit (71) er niet rouwig onder. Het was tijd voor zijn pensioen, vertelde hij aan Het Vrije Volk. Daarnaast had hij zo’n uitbundig afscheid niet verwacht.

“Ik had nooit gedacht, dat het zo zou worden. Als je vaak met mopperend publiek te maken hebt, dan verwacht je dit helemaal niet”

(veerman Jan van der Ruit, 23-10-1958, Het Vrije Volk )

Hoe ging het verder?

Nou, de brug staat er nog steeds. In de jaren ’70 is de grote stuwwand nog vervangen. Dat was overigens een fikse operatie.

In september 2018 werd de Hollandse IJsselkering een Rijksmonument.

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 23-10-2018

Verhaalnummer: 99

Volkskrant – 23-10-1958 – “Stop in Hollandse IJsel onder gejuich beproefd”

Algemeen Handelsblad – 23-10-1958 – “STORMVLOED DEUR IN WERKING GESTELD”.

Gereformeerd Dagblad – 23-10-1958 – “Min. Witte stelde stormvloedkering in gebruik”

Trouw – 23-10-1958 – Krimpenerwaard uit isolement

Het Vrije Volk – 23-10-1958 – “Jan v. d Ruit is nu veerman af”.