Skip navigation

Tag Archives: Politie

DEN HAAG/ROTTERDAM – Bij een politieactie in Den Haag is de 28-jarige hoofdagente Allegonda Gremmer om het leven gekomen. “De gebeurtenissen zijn als een klap aangekomen”, zegt een woordvoerder van de politie.

Het team moest vanmorgen rond 06:00 uur in een huis aan de Onyxstraat in Den Haag een 41-jarige man uit Almelo arresteren. Volgens een woordvoerder van de politie werd door het team eerst een ruit ingeslagen, daarna ging de agente samen met een collega de woning in.

Daarna werd vanaf de eerste verdieping naar beneden geschoten. De agente droeg een kogelwerend vest, maar ze werd geraakt in haar hals. De verdachte gooide daarna zijn vuurwapen weg en liet zich arresteren.

“Ze droeg een kogelwerend vest”, liet politiewoordvoerder Ger de Jong aan Radio Rijnmond weten, “maar dat biedt niet overal bescherming, helaas.”

(Politiewoordvoerder Ger de Jong op Radio Rijnmond op 28-10-1997)

De agente overleed ter plekke, ondanks een poging om haar te reanimeren.

Allegonda Gremmer was het eerste en enige vrouwelijke lid van een arrrestatieteam. De opleiding en toelatingseisen stonden bekend als ‘bijzonder zwaar’.

Ongebruikelijk

Het is vrij ongebruikelijk dat er wordt geschoten bij een inzet van het arrestatieteam. Bij de ruim vijfduizend aanhoudingen in de afgelopen vier jaar werd er drie keer geschoten. Daarbij raakten vier mensen gewond.

“Een arrestatieteam is erop gericht om geweld te voorkomen”, liet H. van Duijn van de Nederlandse Politiebond weten aan het Reformatorisch Dagblad. “De leden hiervan zijn heel goed getraind en bereiden zich goed op een actie voor. Dan kan er door de kans genomen veel minder mis gaan, dan bij een agent die in een onverachte situatie terechtkomt”, aldus Van Duijn.


Hoe ging het verder?

Een paar maanden later staat de 41-jarige Benny S. uit Almelo voor de rechter. Volgens de officier van justitie stond de verdachte het latere slachtoffer boven aan de trap op te wachten.

Het was aan de professionaliteit van de agente te danken, zei justitie verder, dat S. het pand levend had verlaten. Ze had de mogelijkheid gehad om op de verdachte te schieten, maar ze deed dat niet.

S. was eerder veroordeeld tot tien jaar cel voor een fatale overval. Hij werd nu opgepakt voor een mishandeling in Beckum. Ook daarbij viel een dode.

Tegen de man werd levenslang geëist en die straf kreeg hij ook. Daarbij speelde ook de verklaring van de vrouw van Benny S. een rol, die vertelde dat het wapen schietklaar onder het bed lag. Ook in hoger beroep krijgt Benny S. levenslang.

Bij de uitvaart van Gremmer, op 3 november 1997, maken ongeveer tweehonderd agenten van het korps Rotterdam-Rijnmond de reis naar het Groningse Nieuwolda.

Naar Allegonda Gremmer is een straat vernoemd in Rotterdam-West. Die ligt pal achter het politiebureau Marconiplein. Dat bordje wordt op 26 november 1998 onthuld.

Filmmaker Ivo Buigues Nieuwenhuizen maakte een film over hoe het leven van de politiemensen rondom Allegonda Gremmer verder ging na de dag in 1996.

Bronnen:

Trouw – 29-10-1997 – Ontzetting bij dood van politieagente

Reformatorisch Dagblad – 29-10-1997 – Politie verslagen na dood hoofdagente

Trouw – 03-11-1997 – Politieagenten bewijzen laatste eer aan omgekomen hoofdagente

Reformatorisch Dagblad – 24-09-1998 – Herdenking omgekomen politieagente uitgesteld

Radio Argos – 12-02-1999 – Arrestatieteams

DEN HAAG – Bij een brand in het hoofdbureau van de politie in Den Haag zijn vier mensen om het leven gekomen. Het gaat om twee arrestanten en twee brandweermannen.

De brand werd iets voor 6 uur ’s avonds ontdekt in een cel op de derde verdieping. In cel 5 zat een 17-jarige jongen uit Den Haag vast op verdenking van inbraak. Hij heeft bekend dat hij het vuur heeft aangestoken.  

Twee bewakers reageerden op het geschreeuw van de zeventien gevangenen die vastzaten in het arrestantencomplex. Een poging om het vuur zelf te blussen mislukte door de grote rookontwikkeling. Ook hadden ze hun handen vol aan het weghalen van de 17-jarige jongen uit zijn cel, die inmiddels buiten bewustzijn was geraakt.

Vijftien mensen bevrijd

De Haagse brandweer was binnen een minuut aanwezig in het arrestantencomplex met blus- en persluchtapparatuur. Vijftien andere gevangenen konden worden bevrijd.

“Ze zaten daar echt als ratten in de val”

(brandweer Den Haag, Algemeen Dagblad, 28-12-1987)

Twee brandweerlieden kwamen om het leven bij de reddingspoging. Het gaat een 38-jarige hoofdbrandwacht en een 28-jarige brandwacht. Zij hadden persluchtapparatuur bij zich die maximaal twintig minuten zuurstof in zich had. De apparatuur geeft tijdens de laatste minuten een signaal.

“Het kan zijn dat de brandweerlieden het signaal hebben gehoord, maar toch eerst de schreeuwende mensen in de cellen hebben willen helpen”, zegt een woordvoerder van de Haagse brandweer tegen het AD. Mogelijk zijn de twee mannen in het met rook gevulde verblijf ook nog eens de weg kwijt geraakt.

Ook twee arrestanten hebben de brand niet overleefd. Het gaat om mannen van 21 uit Den Haag en een man van 24 uit Joegoslavië. Beiden zaten vast op verdnking van inbraak en diefstal.

Aangeslagen

De dood van de twee brandweermannen is keihard aangekomen bij het Haagse brandweerkorps. De twee mannen behoorden tot de eerste brandweermensen die het pand binnengingen. Die ploeg heeft ervoor gezorgd dat het vuur zich niet verder verspreidde.

“Ze zijn tot het uiterste gegaan bij hun poging de mensen te redden. Toen hun zuurstof opraakte zijn ze op weg naar de uitgang in de dichte rook misleid een verkeerde gang ingeslagen. Die liep dood in het dagverblijf.”

(brandweerwoordvoerder Lek in Trouw, 28-12-1987)

De twee brandweermannen waren beide getrouwd en hadden kinderen. De uitvaart van de twee is komende woensdag.

Oorzaak

De brand is ontstaan doordat de 17-jarige jongen uit Den Haag het vuur heeft aangestoken met wat lucifers. Hij zegt dat hij heeft gehandeld in een vlaag van depressie.

De Haagse hoofdcommissaris J. Brand zegt in de Volkskrant dat de grote rookontwikkeling die met de brand gepaard ging, is veroorzaakt doordat in de cellen kunststof materiaal is verwerkt.

Bij de bouw van het complex is besloten om kunststof in de cellen te verwerken om het een ‘humaner’ uiterlijk te geven, in plaats van de betonnen muren die er anders te zien zouden zijn.

Het is volgens Trouw niet de eerste keer dat er brand is uitgebroken in het complex. Vorig jaar was het twee keer raak, toen matrassen in brand werden gestoken. Die branden bleven zonder gevolgen.

Dit artikel gaat verder onder deze advertentie



Vrijgelaten

Na overleg met justitie is besloten om de ongedeerde arrestanten vrij te laten. Twee arrestanten zullen blijven zitten. De 17-jarige Haagse arrestant, die vast zat in de cel waar de brand is begonnen, is een van hen.

Volgens een woordvoerder van de politie voldeed het cellencomplex aan alle brandweereisen. Ook mogen de arrestanten geen vuur in hun cel hebben. Hoe de arrestant dan het vuur heeft aangekregen is compleet onduidelijk. “De mensen worden voor opsluiting grondig gefouilleerd”, liet politiewoordvoerder Anita van Gils weten aan De Telegraaf.

In de Telegraaf vertellen twee arrestanten die wel op tijd bevrijd zijn, dat het met die veilige situatie wel meeviel. “Er is nauwelijks controle”, zeggen Ben (29) en Richard (22) in de Telegraaf. “Iedereen had lucifers in zijn cel. In de week dat wij in het Haagse hoofdbureau zaten, hebben we wel een prakje sigaretten kunnen oproken. Aanstekers en lucifers kun je gemakkelijk door bezoekers naar binnen laten smokkelen.”

De twee werden een week eerder opgepakt voor inbraak, samen met een van de mannen die de brand niet heeft overleefd.

“Het was afgrijselijk. Terwijl de rook steeds dichter werd, konden wij niets doen achter een hermetisch gesloten, centimeter dikke kluisdeur”

Richard (22), een van de gevangenen in De Telegraaf, 28-12-1987

De ander zegt dat hij op de grond was gaan liggen met een natte handdoek op zijn mond. “Het werd pikdonker in mijn cel. Ik bid nooit, maar op dat moment heb ik God om hulp gevraagd. Ik zag mijn vrouw en twee kinderen voor me. Dit is het einde, daar ga je, Ben, dacht ik”


Hoe ging het verder?

Dertig jaar na de brand in het Haagse cellencomplex maakt de brandweer Haaglanden een documentaire over de brand. Zwarte Kerst heeft de docu, met nabestaanden en brandweerlieden die vertellen over de vreselijke brand.

De uitvaart van de twee brandweermannen is een kleine week later. De publieke belangstelling, vooral vanuit de brandweerwereld, is groot.

Aanvankelijk toont de 17-jarige L.B. uit Den Haag nog berouw voor actie. In De Telegraaf zegt zijn advocate Gosschalk nog dat hij het had over een onbezonnen daad. Ook kon hij niet geleoven dat het allemaal was gebeurd.

Maar nog geen week later weet de jongen te ontsnappen uit de ‘Rijksinrichting voor Jongeren’ aan de Kralingse Plaslaan in Rotterdam. Hij was over een vier meter hoge muur gesprongen tijdens het luchten. “Onder de verbaasde blikken van bewaarders nam hij plotseling een aanloop en sprong als een kat tegen een vier meter hoge muur. Hij wist zich vast te grijpen aan de uit ijzeren pennen bestaande beveiliging boven op de muur” (AD, 18-01-1988)

Voordat de bewaker alarm konden slaan, was de 17-jarige al vertrokken. Een zoekactie leverde niets op.

De politie pakt de jongen een week later weer op. Meerdere panden in Den Haag werden in de gaten gehouden. Agenten zagen hem daar op 21 januari naar binnen gaan en hielden hem aan.

Volgens psychiaters is de jongen verminderd toerekeningsvatbaar. Hij was ‘gebrekkig opgevoed’, wordt gezegd tijdens de zitting, in mei 1988.

De advocaat van de jongen pleit voor vrijspraak van ‘brandstichting met de dood tot gevolg’. Zij wees op fouten van de politie en de brandweer op die dag. Als die fouten niet gemaakt zouden zijn, was er ook niemand overleden. Justitie eiste een behandeling van de jongen tot zijn 21e jaar.

De meervoudige kinderrechter rekent de dood van de brandweerlieden niet aan de Haagse jongen aan, maar gaat wel mee in de eis van een behandeling. In hoger beroep blijft de straf ook staan.

In het onderzoek van de rijksrecherche naar de brand kregen vooral de betrokken agenten er flink van langs. De 17-jarige was niet gefouilleerd en bleek uiteindelijk een aansteker bij zich te hebben. De agenten worden op hun gedrag aangesproken, maar ze worden niet vervolgd.

Bronnen:

Algemeen Dagblad – 28-12-1987 – Paniek onder arrestanten bij brand

De Telegraaf – 28-12-1987 – ‘Vuur was heel normaal in onze cellen’

De Volkskrant – 28-12-1987 – Vier mensen omgekomen bij brand in Haags politiebureau

Trouw – 28-12-1987 – Veel vragen na brand in politiebureau

De Telegraaf – 08-01-1988 – Brandstichter Haagse cellen toont berouw

Algemeen Dagblad – 18-01-1988 – Brandstichter ontsnapt uit cel

Algemeen Dagblad – 22-01-1988 – Jongen die brand stichtte in politiecel weer gepakt

Algemeen Dagblad – 04-05-1988 – Politie krijgt zwartepiet

NRC Handelsblad – 20-05-1988 – Rechtbank verwijt brandstichter dood arrestanten

Auteur: Dave Datema

Gepubliceerd op: 24-12-2021

Verhaalnummer:

ROTTERDAM – De Rotterdamse hoofdinspecteur Bouwe Kalma heeft het voorgoed verbruid bij een groot deel van zijn eigen korps. De uitgesproken linkse Kalma waagde het gisteren om mee te lopen in een demonstratie van aanhangers van de terreurgroepering Rote Armee Fraktion (RAF) die zich onder meer keert tegen politie en gezag. Zijn optreden heeft zoveel kwaad bloed gezet, dat veel collega’s vinden: “Hij eruit of wij eruit.”

Het ging er fel aan toe tijdens de betoging voor het Duitse consulaat aan de Parklaan in Rotterdam. De demonstranten verklaarden zich solidair met de RAF en riepen: “Hun strijd, onze strijd, internationale solidariteit!” Ook scholden ze agenten uit voor fascisten en zwarthemden. Kalma stond erbij en keek ernaar.

Rotterdamse agenten reageren verbijsterd. Het leek wel of Kalma het eens was met de scheldpartijen. Ze weigeren om nog langer met Kalma samen te werken. “Wat hebben we nog aan die man?”, vragen ze zich af, zo vertellen bronnen.

Kalma’s positie staat al langere tijd onder druk. De Fries, die al sinds 1946 bij de Rotterdamse politie werkt, had zich al bij een deel van de politie onmogelijk gemaakt door in de jaren ’60 mee te lopen in demonstraties tegen de apartheid in Zuid-Afrika, het Franco-regime in Spanje en de oorlog in Vietnam. Dat kan niet, vindt een groeiende groep agenten.

Neger en homofiel

Afgelopen voorjaar bereikte de kritiek op Kalma ook al grote hoogte. Hij had toen op een verkiezingsbijeenkomst van de Pacifistisch Socialistische Partij hard uitgehaald naar de top van zijn korps. Hij uitte felle kritiek op een nieuw meldingsformulier waarmee de Rotterdamse politie experimenteert. Op het formulier staan woorden als ‘jood’, ‘neger’, ‘zigeuner’, ‘homofiel’, ‘lesbisch’ en ‘gluurder’. Zulke discriminerende woorden werken vooroordelen in de hand, vindt Kalma.

Collega’s van Kalma stuurden toen een telegram naar de burgemeester. Ze schreven daarin dat ze het optreden van Kalma walgelijk vonden en ze drongen aan op het vertrek van de hoofdinspecteur. Maar zover wilde Van der Louw niet gaan.

Hij liet alleen weten dat hij het optreden van Kalma betreurde. “Zo ga je niet met elkaar om. Kalma had met zijn bezwaren gewoon naar mij kunnen komen. Ik vind deze zaak een schoolvoorbeeld van een probleem dat in een normaal gesprek snel tot een oplossing had kunnen worden gebracht”, zo zei Van der Louw tegen de Telegraaf.

(Het artikel gaat verder onder deze advertentie)



Lastige positie

Daar bleef het bij. Van der Louw zit ook in een lastige positie. Als prominent lid van de Nieuw-Links-beweging binnen zijn eigen partij, de PvdA, is hij het in een veel dingen eens met Bouwe Kalma. Als er al wordt ingegrepen in de affaire, dan zal dat van hogerop moeten komen, verwachten stadhuis-watchers.

Geruchten gaan dat de zaak zal worden voorgelegd aan een procureur-generaal. Die moet bekijken of Kalma nog wel kan functioneren binnen het korps. Tijdens het onderzoek zullen onder meer burgemeester Van der Louw, de politietop en directe collega’s van Kalma worden gehoord. Eind dit jaar moet er een knoop worden doorgehakt over de toekomst van Bouwe Kalma.


Hoe ging het verder?

Mr. W.A. Baron van der Feltz drong een maand later aan op overplaatsing van Kalma naar een politiebaan buiten de recherche en de vreemdelingendienst. Daarop is er binnen de politie een baan voor hem gecreëerd, nl. het schrijven van rampenplanen. Kalma zag daar niets in. Hij beschouwde overplaatsing als een beroepsverbod, “bedoeld om de politie te ontdoen van linkse ideeën.”

Kort erna hebben enkele tientallen mensen gedemonstreerd tegen aanstaande ontslag van Kalma. Ze stonden met borden op het Stadhuisplein in Rotterdam (foto onder).

Van der Louw gaf Kalma uiteindelijk niet meer dan een schriftelijke berisping. Dat bracht weinig verandering in de zaak. De sfeer op het bureau bleef zo verziekt dat Kalma niet meer kon werken.

Op 7 januari 1978 koos Bouwe Kalma eieren voor zijn geld en diende zelf zijn ontslag in. Later zou hij zeggen dat hij het geboortekaartje in de bus had gekregen van het kind van een politieman die in Utrecht was gedood bij de arrestatie van een RAF-lid in september 1977. Dat gaf de doorslag.

Kalma kreeg in afwachting van de afwikkeling van zijn ontslag buitengewoon verlof. Reacties van collega’s kwamen er niet, zo vertelde hij tegen het Vrije Volk (11 januari 1978). Diezelfde maand liep hij weer mee in een betoging van de PSP in Amsterdam. Pikant was dat er werd gedemonstreerd tegen beroepsverboden voor mensen met staatsgevaarlijke opvattingen. Kalma voerde er het woord, net als een vrouw die was ontslagen bij de Amsterdamse recherche omdat ze vrienden was met een RAF-sympathisant.

De linkse oppositie in de Tweede Kamer nam het in april 1978 nog op voor Kalma en diende een vijftal moties in waarin het ontslag van Kalma en het optreden van de procureur-generaal werden betreurd. De moties werden allemaal verworpen.

Het ontslag van Kalma werd per 1 juni 1978 officieel. Een eerder aangetekend protest tegen de berisping en een eis van 60 duizend gulden smartengeld werd in juli 1978 door de rechter van tafel geveegd.

Kalma werd in 1979 lijsttrekker voor de PSP bij de verkiezingen voor het Europees Parlement. Maar de partij, die later opging in GroenLinks haalde geen enkele zetels. Kalma overleed op 25 juni 2011.

Het bovenstaande verhaal maakt deel uit van de serie rond de Maand van de Geschiedenis 2018. Het thema dit jaar is ‘Opstand’. Over hoe een politiechef meedoet aan de opstand en dat de ene opstand de andere veroorzaakt.

Bronnen:

Telegraaf – 07 mei 1977 – Rotterdamse politie heeft genoeg van chef Kalma

Telegraaf – 22 december 1977 – Positie Kalma weer in geding

Trouw – 23 december 1977 – Procureur vraagt vervanging Klama

Leeuwarder Courant – 27 december 1977 – Betoging voor Kalma in Rotterdam

Telegraaf – 6 januari 1978 – Van der Louw ontheft Kalma van z’n functie

Telegraaf – 7 januari 1978 – Politiechef Kalma dient ontslag in

Het Parool – 23 januari 1978 – Kalma weer op pad in betoging

Leeuwarder Courant – 19 april 1978 – Vijf Kalma-moties verworpen

Telegraaf – 11 juli 1978 – Kalma krijgt geen gelijk

RTV Rijnmond – Vergeten Verhalen, 2002

Auteur: Drs. A.P.B. van Meeteren

Gepubliceerd op: 01-10-2018

Verhaalnummer: 216